Ir al contenido

Parus major

De Biquipedia
Parus major
Una chinchipera (Parus major).
Denominacions populars
chinchipera / chinchipela, chinchepela, chinchimpera, chincharana / chinchirana, chincharrana, chinchipeu / chinchapel, chichipán, calderero, comecarnes, tardor, treschipons
Estau de conservación

Seguro (IUCN)
Clasificación cientifica
Animalia
Chordata
Aves
Passeriformes
Paridae
Parus
P. major
Descripción
Parus major
Linnaeus, 1758
Distribución cheografica
Distribución d'a chinchipera.

A chinchipera[1][nota 1] (nombre cientifico Parus major (Linnaeus, 1758)[2]) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Paridae que ye amplament distribuyida, estando muito común en Europa y Asia, en tota mena de selvas. Ye insectivora.

O nombre mas común pa iste muixón ye chinchipera[3], rechistrau en Benás, Beranui, Castilló de Sos, as Corz, Esdolomada, Graus, La Puebla de Castro, A Perdiguera y Veri, con bels adchectivos como chinchipera amarilla[3] en Castilló de Sos, chinchipera gran[3] en Sant Chuan de Plan y chinchipera montesina[3] u chinchipera de montanya[3] en Grist. A forma chinchepela[3] se troba en a val de Chistau, chinchimpera en Lo Grau y chinchimpera gran en Balbastro. Existen formas masculinas como chinchipeu[1][nota 2] y chinchiper[3], documentada ista zaguera en Benás.

Se diz chincharana[1][3][nota 3] en Alquezra, Guaso, Mondot, A Guarta y Rodellar, con a variant chinchirrana[3] en diferents puntos de Sobrarbe. A denominación chichipán[1][3] se rechistra en a provincia de Zaragoza y en as localidaz de Borau y Monzón.

Atros nombres pa ista au son calderero[1][3][4], común en Cinco Villas, comecarnes[1], tardor[1][3] u treschipons[1][3].

  • P. m. newtoni (Pražák, 1894),[5].
  • P. m. major (Linnaeus, 1758).
  • P. m. excelsus (Buvry in 1857).
  • P. m. corsus (Kleinschmidt in 1903).
  • P. m. mallorcae (von Jordans, 1913).
  • P. m. ecki (von Jordans, 1970).
  • P. m. niethammeri (von Jordans, 1970).
  • P. m. aphrodite (Madarász, 1901).
  • P. m. terrasanctae (Hartert, 1910).
  • P. m. karelini (Zarudny, 1910).
  • P. m. blandfordi (Pražák, 1894).[5].
  • P. m. bokharensis (Lichtenstein, 1823).
  • P. m. turkestanicus (Zarudny & Loudon, 1905).
  • P. m. ferghanensis (Buturlin, 1912).
  • P. m. kapustini (Portenko, 1954).[6]
  1. ↑ Con as variants chinchipela, chinchepela y chinchimpera.
  2. ↑ Con a variant chinchapel.
  3. ↑ Con as variants chinchirana y chincharrana.

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  2. ↑ (la) Linnaeus, Carl (1758). Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. Holmiae (Laurentii Salvii). p. 189.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 (an) Libro de as matas y os animals; Dizionario aragonés d'espezies animals y bechetals. Rafel Vidaller Tricas. Ediciones La Val de Onsera. ISBN 978-84-8986-235-7. 2004.
  4. ↑ (es) BLASCO ZUMETA, Javier, Guía de Aves de las Cinco Villas; Ed ADEFO (Asociación para el desarrollo y fomento de las Cinco Villas), Exeya d'os Caballers, 2009, ISBN 978-84-8321-971-3
  5. 1 2 (en) Mlíkovský (26 August 2011). "Nomenclatural and taxonomic status of bird taxa (Aves) described by an ornithological swindler, Josef Prokop Pražák (1870–1904)". Zootaxa 3005 (3005): 45–68. DOI:10.11646/zootaxa.3005.1.2.
  6. ↑ (en) Avibase. The world bird database.

Vinclos externos

[editar | modificar o codigo]