Marstrand
| Şəhər | |||
| Marstrand | |||
|---|---|---|---|
 | |||
|
|||
| 57°53′08″ şm. e. 11°34′51″ ş. u.HGYO | |||
| Ölkə | İsveç | ||
| Tabeliyində | Kunqelv bələdiyyəsi | ||
| Əyalət | Bohuslen | ||
| Qraflıq | Vester Yötaland qraflığı | ||
| Tarixi və coğrafiyası | |||
| Sahəsi | 0,88 km² | ||
| Saat qurşağı | UTC+1 , yayda UTC+2 | ||
| Əhalisi | |||
| Əhalisi | 1.319 nəfər (2010) | ||
| Sıxlığı | 1.507 nəfər/km² | ||
| Rəqəmsal identifikatorlar | |||
| Telefon kodu | +46 303 | ||
| Poçt indeksi | 442 66 | ||
| Digər | |||
| marstrand.se | |||
.svg)  Marstrand | |||
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |||
Marstrand — İsveçin Vester Yötaland qraflığında, Kunqelv bələdiyyəsində yerləşən dənizkənarı şəhərdir. 2010-cu ildə əhalisi 1.320 nəfər olmuşdur.[1] Şəhər adını yerləşdiyi Marstrand adasından almışdır. Əhalisinin az olmasına baxmayaraq, tarixi səbəblərə görə Marstrand çox vaxt şəhər kimi tanınır.
Marstrand 1775–1794-cü illərdə kral III Qustav tərəfindən elan edilmiş azad liman statusuna malik olmuşdur.[2][3] Həmin hökmdarın müəyyən etdiyi dini azadlıq 1775-ci ildə burada İsveçin ilk yəhudi icmalarından birinin yaranmasına imkan vermişdir.[4] 1780-ci ildə Fredriksborq qalasında Skandinaviyanın ilk sinaqoqlarından biri yaradılmış və bununla da yaşayış məntəqəsi İsveçdə yəhudilərin tarixi üçün əhəmiyyətli məkana çevrilmişdir.
Azad liman statusunun ləğv edilməsindən və siyənək balıqçılığının tənəzzülündən sonra Marstrand XIX əsrdə dənizkənarı kurort kimi inkişaf etmişdir.[5]
Tarix
[redaktə | vikimətni redaktə et]Marstrand 1200-cü ildən şəhər imtiyazlarına malikdir. Şəhərin ən diqqətçəkən xüsusiyyəti XVII əsrdə inşa edilmiş və İsveç kralı X Karl Qustavın adını daşıyan Karlsten qalasıdır.
XVIII əsrin son rübündə Marstrand kral III Qustav tərəfindən verilmiş azad liman statusuna malik idi.[6]
1790-cı illərdə Marstrandda yəhudi əhalisinin sayı ən yüksək həddə çataraq təxminən 60 nəfər olmuşdur. 1805-ci ildə bir ailə istisna olmaqla, bütün yəhudilər Marstrandı tərk edərək Göteborqa köçmüşdülər.[7] Marstrand yəhudi icmasının tanınmış ailələri arasında Henrikes, Delbanko, Varburq, fon Rays və Maqnus ailələri var idi.[8]
Marstrand və onun ətrafındakı adalar 1971-ci ildə yerli idarəetmə islahatı aparılaraq Kunqelv bələdiyyəsinə birləşdirilənədək ayrıca bələdiyyə təşkil edirdi.
1969-cu ildə təxminən 200 vətəndaşlığı olmayan polşalı yəhudi Marstranda gəlmişdir.[9][10]
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ "Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km2 2005 och 2010" (isveç). Statistics Sweden. 14 dekabr 2011. 27 yanvar 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 yanvar 2012.
- ↑ Holmberg, Axel Emanuel. Bohusläns historia och beskrifning: Tjörn, Inland och Hisingen (isveç). Lindh. 1867. səh. 201 – Google Books vasitəsilə.
1775 utfärdades ock från Ekolsund den märkvärdiga författning, hvarigenom konung Gustaf III förklarade Marstrand för en Porto Franco med de mest vidsträckta friheter.
- ↑ "Hit seglade judarna!" (isveç). Jewish Museum of Sweden. İstifadə tarixi: 1 avqust 2022.
- ↑ Səhifələr — İsveç Vergi Agentliyi tərəfindən tarixi icmalar haqqında məlumat
- ↑ Hofberg, Herman. Genom sveriges bygder: Skildringar af vart land och folk ... Ny, genomsedd och tillokad upplaga ... (isveç). A. Bonniers förlag. 1882. səh. 216 – Google Books vasitəsilə.
- ↑ Krantz, 1950. səh. 61
- ↑ "Göteborgs judiska historia" [Gothenburg's Jewish History]. [www.judiskaforsamlingen.se](http://www.judiskaforsamlingen.se) (isveç). Judiska Församlingen Göteborg. İstifadə tarixi: 1 avqust 2022.
- ↑ Krantz, 1950. səh. 70
- ↑ Grinzweig Jacobsson, Anna. "Hösten då judarna kom till Marstrand". Göteborgs-Posten (isveç). İstifadə tarixi: 24 avqust 2022.
- ↑ "Flykten till Marstrand". goteborgsstadsmuseum.se (isveç). İstifadə tarixi: 24 avqust 2022.
İstifadə olunan əsərlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Krantz, Claes. Marstrand, med teckningar av författaren (isveç). Wahlström & Widstrand. 1950.
Əlavə ədəbiyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Aasma, Karin. Kyrkorna i Marstrand (isveç). 4. Almqvist & Wiksell. 1974. ISBN 9789171921543.
- Ernby, Eibert. Marstrand under porto francotiden (isveç). Vulkan. 2016. ISBN 9789188481153.
- Grinzweig Jacobsson, Anna. Flykten till Marstrand (isveç). Korpen. 2020. ISBN 9789188383792.
- Jonason, Aron. Drottminnen från Marstrand (isveç). 1908 – Project Runeberg vasitəsilə.
- Olán, Eskil. Marstrands historia, krigsminnen och badortslif (isveç). Lundbergs Boktryckeri. 1917.
- Olsson, Louise. Marstrand 32 inom Marstrand 5:6 Marstrands socken, Kungälv kommun (isveç). Rio Göteborg Natur- och kulturkooperativ. 2013. ISBN 9789188481153.
Xarici keçidlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Marstrand Arxivləşdirilib 2007-07-12 at the Wayback Machine — Kunqelv bələdiyyəsinin rəsmi səhifəsindən
- (isveç.) Marstrand — 1912-ci ildə nəşr olunmuş Nordisk Familjebok məqaləsi
