Dicioni
Dicioni su bili ilirsko pleme, koje je naseljavalo podruÄja od Krke i Zrmanje (na zapadu) pa do danaÅ”njeg grahovskog i glamoÄkopoljskog i livanjskopoljskog kraja, ukljuÄujuÄi i planinu koja se danas zove Ilica. Kroz to podruÄje je prolazila znaÄajna komunikacija na pravcu jugozapad ā sjeveroistok, iz doline Krke u rijeÄne doline sliva Une. Izgleda da su Rimljani glavne veze sa unutraÅ”njosti ovog dijela Balkana imali preko klanca Grab (Rastello di Grab), na relativno niskom prijevoju unutraÅ”njih Dinarida (n/v 813 m).[1][2] Južni susjedu sui m bili Delmati, a sjeverni (vjerovatno) Sardeati, na istoku Mezeji (sa kojima su dijelili dio teritorije u porjeÄju Sane), a na zapadu Liburni.[3][4]
Kao i Mezeji, Dicioni se prvi put spominju u spisima Strabona, koji ih smatra Panoncima. Može se reÄi da su, za ondaÅ”nje prilike, bili veliki narod, sa 239 dekurija, Å”to se procjenjuje kao ekvivalent za 60.000 (po nekima, 47.800) stanovnika.
Prema nekima,[5] na ovom prostoru je bila granica Panonije i Dalmacije, Ŕto bi u prostorno-geografskom smislu moglo odgovarati i danaŔnjem geografskim odnosima na terenu.[6] [7]
Od poznatim liÄnosti koje bi se mogle povezati sa tim podruÄjen je prije svih sveti Jeronim (Eusebius Sophronius Hieronymus, Īį½ĻĪĪ²Ī¹ĪæĻ Ī£ĻĻĻĻĪ½Ī¹ĪæĻ į¼¹ĪµĻĻĪ½Ļ Ī¼ĪæĻ) za kojeg postoji podatak da je roÄen u Stridonu (Strido Dalmatiae).[1][2] MeÄutim to nije u pouzdano dokazano, pa je moguÄe da Stridon I nije bio podruÄju koje su naseljavali Dicioni. Prema Bojanovskom, moguÄe je da e na njihovom ili mezejskom teritoriju nalazilo naselje Arduba, a MesihoviÄ smatra da se tu nalazila naseobina naselje Seretion.
Prema Wilkesu, tipska panonska naselja bile su (polu)utvrde na brdu, ograÄena kamenim zidom i drvenom palisadom. Kao primjer pominje Pod, pored Bugojna, gdje, izmeÄu ostalog, locira i Deure. Njihova zaviÄajna visoravan je bila najprije nastanjena tokom bronzanog doba, ali je zatim bila napuÅ”tena oko Äetiri stoljeÄa , sve do ranog željeznog doba (oko 700. godine p. n. e.). Visoravanska naseobina (prema nekima, povrÅ”ine 150x100 m) bila je ograÄena zemljanim zidom, koji je mogao imati drveni skelet ili pridodna kamena prepreka (u drugoj polovini 4. stoljeÄa). Stalnu naseljenost potvrÄuje najmanje 16, koji potiÄu do kraja prvog milenija p. n. e. U unutraÅ”njosti naselja su se ukrÅ”lane su se dvije glavne unutraÅ”nje komunikacije (ulice) pod pravim uglom. Iskopavanja na sjeverozapadnim i jugoistoÄnim Äetvrtima otkrila su pravilan raspored pravougaonih kuÄa u mreži ulica. Dokazano je da je svaka kuÄa imala do tri ognjiÅ”ta i nekoliko peÄi ili topionica. Velike koliÄine željezne troske, bronzanog i željeznog otpada, zajedno s kalupima od ilovaÄe i lonÄiÄima za topljenje metala , ukazuju na proizvodnju oružja, predmeta za svakodnevnu upotrebu, posuÄa i nakita od bronze i željeza, kao i alat za izradu odjeÄe.[8]
TakoÄer pogledajte
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 MesihoviÄ S. (2011). Rimski vuk i ilirska zmija ā Posljednja borba. Filozofski fakultet, Sarajevo. ISBNĀ 978-9958-625-21-3.
- 1 2 AbdiÄ K. (2014). Ilirski narodi sjeverozapadne Bosne i Hercegovine. Filozofski fakultet, Sarajevo.
- ā Benac A., Ed. (1986). Bosna i Herzegovina / Bosnia and Herzegovia / Bosnien und Herzegowina. Svjetlost, Sarajevo.
- ā Å entija J., Ed. (1977). OpÄa enciklopedija Jugoslavenskog leksikografskog zavoda, 3: Foc-Iw. Jugoslavenski leksikografski zavod, Zagreb.
- ā Dragomir VukiÄiÄ; Nevenka GoÅ”iÄ (1985). Collection of papers and materials of the fifth Yugoslav onomastic conference. Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine. str.Ā 75.
- ā SpahiÄ M. et al. (2000): Bosna i Hercegovina (1:250.000). IzdavaÄko preduzeÄe āSejtarijaā, Sarajevo.
- ā MuÄibabiÄ B., Ur. (1998): Geografski atlas Bosne i Hercegovine. Geodetski zavod BiH, Sarajevo, ISBN 9958-766-00-0.
- ā Wilkes J. J. (1992). The Illyrians. ISBNĀ 0-631-19807-5.
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]
.
