quam
Latin
[edit]Pronunciation
[edit]- (Classical Latin) IPA(key): [ˈkʷãː]
- (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): [ˈkʷam]
Etymology 1
[edit]From Proto-Italic *kʷis, *kʷoi, from Proto-Indo-European *kʷeh₂m, accusative of *kʷeh₂, feminine of *kʷos, *kʷís. Compare its masculine form cum (as in tum-tam).[1]
According to L. R. Palmer, "In such a sentence as hic tam beatus est, quam ille the sense of tam beatus could equally be rendered by non beatior. It was presumably by the substitution of equivalent expressions ('contamination'), possibly first in negative expressions, that the illogical quam 'as' came to be used after comparatives."[2]
Alternative forms
[edit]Adverb
[edit]quam
- in what (which) way, to what (which) degree; how, how much, as much as, as far as
- before positive adjectives or adverbs:
- before superlative adjectives or adverbs:
- quam primum ― as quickly as possible
- quam celerrime ― as quickly as possible
- quam maxime ― as far as possible
- quam minimum ― as little as possible
- quam serissime ― as late as possible
- quam saepissime ― as often as possible
- 161 BCE, Publius Terentius Afer, Eunuchus 1–3:
- Si quisquamst qui placere se studeat bonis
quam plurumis et minume multos laedere,
in is poeta hic nomen profitetur suom.- If there's anyone who dedicates themselves to pleasing as many good citizens as possible and wounding as few, the poet [Terence] places his own name amongst these.
- Si quisquamst qui placere se studeat bonis
- c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico 7.8:
- Equitibus imperat, ut quam latissime possint vagentur et quam maximum hostibus terrorem inferant
- He orders the cavalry to extend themselves as far as they could, and strike as great a panic as possible into the enemy
- Equitibus imperat, ut quam latissime possint vagentur et quam maximum hostibus terrorem inferant
- c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico 7.9:
- ut in omnes partes equites quam latissime pervagentur
- that the cavalry should range as extensively as possible in all directions
- ut in omnes partes equites quam latissime pervagentur
- c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico 7.9:
- quam maximis potest itineribus
- by marches as forced as he could
- (literally, “by as long journeys as he can”)
- quam maximis potest itineribus
- c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico 7.11:
- Ipse, ut quam primum iter faceret
- He himself, with the intention of marching as soon as possible
- Ipse, ut quam primum iter faceret
- before verbs:
- Quam rogas! ― How much you ask!
- before comparative adjectives or adverbs
- (correlative) with tam: as... as...
- Coordinate term: tam
- with positive adjectives or adverbs
- Tam similis est huius quam [similis esse] potest.
- He is as similar as he can be to him.
- with superlatives:
- with two superlatives: so much the... as much the...
- 234 BCE – 149 BCE, Marcus Porcius Cato, De agri cultura 65.1:
- Quam acerbissima olea oleum facies, tam oleum optimum erit
- (please add an English translation of this quotation)
- Quam acerbissima olea oleum facies, tam oleum optimum erit
- 116 BCE – 27 BCE, Marcus Terentius Varro, Rerum rusticarum 2.9.12:
- Quam paucissimos reliqueris, tam optimi in alendo fiunt propter copiam lactis.
- (please add an English translation of this quotation)
- Quam paucissimos reliqueris, tam optimi in alendo fiunt propter copiam lactis.
- c. 40 BCE, Gaius Sallustius Crispus, Bellum Jugurthinum 31.14:
- Ita quam quisque pessime fecit, tam maxime tutus est.
- (please add an English translation of this quotation)
- Ita quam quisque pessime fecit, tam maxime tutus est.
- with a relative and a predicative superlative: as... as what/who is/are the...
- 62 BCE – 43 BCE, Cicero, Epistulae ad familiares 13.3:
- tam gratum mihi id erit, quam quod gratissimum
- (please add an English translation of this quotation)
- tam gratum mihi id erit, quam quod gratissimum
- 62 BCE – 43 BCE, Cicero, Epistulae ad familiares 5.2.6:
- tam enim sum amicus rei publicae, quam qui maxime
- (please add an English translation of this quotation)
- tam enim sum amicus rei publicae, quam qui maxime
- 62 BCE, Cicero, Pro Sulla 87:
- tam sum misericors, iudices, quam vos, tam mitis quam qui lenissimus
- (please add an English translation of this quotation)
- tam sum misericors, iudices, quam vos, tam mitis quam qui lenissimus
- with two superlatives: so much the... as much the...
- with comparatives so much... as much...:
- 46 BCE, Cicero, Pro rege Deiotaro 8:
- Per dexteram istam te oro, quam regi Deiotaro hospes hospiti porrexisti, istam, inquam, dexteram non tam in bellis neque in proeliis quam in promissis et fide firmiorem.
- (please add an English translation of this quotation)
- Per dexteram istam te oro, quam regi Deiotaro hospes hospiti porrexisti, istam, inquam, dexteram non tam in bellis neque in proeliis quam in promissis et fide firmiorem.
- instead of tam:
- with ellispsis of tam:
- c. 189 BCE, Plautus, Truculentus 324–325:
- Si proinde amentur, mulieres diu quam lavant,
omnes amantes balneatores sient.- (please add an English translation of this quotation)
- Si proinde amentur, mulieres diu quam lavant,
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 35.49.7:
- homo non quam isti sunt gloriosus
- (please add an English translation of this quotation)
- homo non quam isti sunt gloriosus
- with correlative aequē:
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 28.26.14:
- nihil aeque eos terruit quam praeter spem robur et color imperatoris
- (please add an English translation of this quotation)
- nihil aeque eos terruit quam praeter spem robur et color imperatoris
- (poetic) with correlative sīc:
- with ellispsis of tam:
- alongside magis, synonym of quō... eō..., with either correlative tam or tantō, or elliptic (without second magis)
- c. 99 BCE – 55 BCE, Lucretius, De rerum natura 6.459–461:
- Fit quoque uti montis vicina cacumina caelo
quam sint quoque magis, tanto magis edita fument
adsidue fulvae nubis caligine crassa- (please add an English translation of this quotation)
- Fit quoque uti montis vicina cacumina caelo
Conjunction
[edit]quam
- than
- with a comparative adverb or adjective
- Hic maior est quam ille.
- He is bigger than him.
- 166 BCE, Publius Terentius Afer, Andria 306–308:
- Ah
quanto satiust te id dare operam qui istum amorem ex animo amoveas [tuo],
quam id loqui quo mage lubido frustra incendatur tua!- (please add an English translation of this quotation)
- Ah
- 68 BCE – 44 BCE, Cicero, Epistulae ad Atticum 4.4A:
- offendēs dissignātiōnem Tyranniōnis mīrificam librōrum meōrum, quōrum reliquiae multō meliōrēs sunt quam putāram
- You will encounter Tyrannio's wonderful arrangement of my books, the remains of which are much better than I had thought.
- offendēs dissignātiōnem Tyranniōnis mīrificam librōrum meōrum, quōrum reliquiae multō meliōrēs sunt quam putāram
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 1.35.4:
- [Tarquinius dicit] maiorem partem aetatis eius qua civilibus officiis fungantur homines, Romae se quam in vetere patria vixisse
- Tarquin said that he had lived in Rome a greater part of that age during which men held public offices than he had in his city of birth
- [Tarquinius dicit] maiorem partem aetatis eius qua civilibus officiis fungantur homines, Romae se quam in vetere patria vixisse
- c. 347 CE – 420 CE, Hieronymus, Vulgate Tobias 2:9:
- sed Tobias plus timens Deum quam regem rapiebat corpora occisorum et occultabat in domo sua et mediis noctibus sepeliebat ea
- But Tobias fearing God more than the king, carried off the bodies of them that were slain, and hid them in his house, and at midnight buried them.
- sed Tobias plus timens Deum quam regem rapiebat corpora occisorum et occultabat in domo sua et mediis noctibus sepeliebat ea
- with a double comparative
- 52 BCE, Cicero, Pro Milone 78:
- Non, timeo, iudices, ne odio inimicitiarum mearum inflammatus libentius haec in illum evomere videar quam verius.
- (please add an English translation of this quotation)
- Non, timeo, iudices, ne odio inimicitiarum mearum inflammatus libentius haec in illum evomere videar quam verius.
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 31.35.4:
- Turbauit hunc ordinem pugnandi non acrior quam pertinacior impetus Romanorum; […]
- (please add an English translation of this quotation)
- Turbauit hunc ordinem pugnandi non acrior quam pertinacior impetus Romanorum; […]
- temporal senses:
- after the prepositions ante, prius, post (see antequam, priusquam and postquam)
- c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico 7.9:
- Priusque omnes in unum locum cogit quam de eius adventu Arvernis nuntiari posset
- and gathers all legions into one place sooner than (before) the intelligence of his arrival could be announced to the Arverni
- Priusque omnes in unum locum cogit quam de eius adventu Arvernis nuntiari posset
- after ablative noun phrases, prepositional phrases or some adverbs designating time
- 55 BCE, Cicero, De oratore 2.12:
- Postero igitur die, quam illa erant acta, hora fere secunda, […]
- (please add an English translation of this quotation)
- Postero igitur die, quam illa erant acta, hora fere secunda, […]
- 55 BCE, Cicero, De oratore 2.21:
- nam et saeculis multis ante gymnasia inventa sunt, quam in eis philosophi garrire coeperunt
- (please add an English translation of this quotation)
- nam et saeculis multis ante gymnasia inventa sunt, quam in eis philosophi garrire coeperunt
- 43 BCE, Cicero, Epistulae ad familiares 16.21.1:
- post diem quadragesimum [et] sextum, quam a vobis discesserant
- (please add an English translation of this quotation)
- post diem quadragesimum [et] sextum, quam a vobis discesserant
- 45 BCE, Cicero, Academica 9:
- cum eo Catulus et Lucullus nosque ipsi postridie uenissemus, quam apud Catulum fuissemus.
- (please add an English translation of this quotation)
- cum eo Catulus et Lucullus nosque ipsi postridie uenissemus, quam apud Catulum fuissemus.
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 6.29.10:
- Die vicesimo quam creatus erat dictatura se abdicavit.
- (please add an English translation of this quotation)
- Die vicesimo quam creatus erat dictatura se abdicavit.
- after the prepositions ante, prius, post (see antequam, priusquam and postquam)
- with terms implying difference
- with alius: (most commonly in negative sentences) other than
- c. 110 BCE – c. 25 BCE, Cornelius Nepos, De viris illustribus XXIII. Hannibal 10.1:
- Apud quem eodem animo fuit erga Italiam neque aliud quicquam egit quam regem armavit et exercuit adversus Romanos.
- (please add an English translation of this quotation)
- Apud quem eodem animo fuit erga Italiam neque aliud quicquam egit quam regem armavit et exercuit adversus Romanos.
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 44.27.12:
- Hoc audito Perseus contraxisse eum necessitatem ratus ad bellandum utique cum Romanis, ad reuocandum, qui pecuniam portabat, misit, uelut nihil aliud agens, quam ut quanta maxima posset praeda ex se uicto Romanis reseruaretur.
- (please add an English translation of this quotation)
- Hoc audito Perseus contraxisse eum necessitatem ratus ad bellandum utique cum Romanis, ad reuocandum, qui pecuniam portabat, misit, uelut nihil aliud agens, quam ut quanta maxima posset praeda ex se uicto Romanis reseruaretur.
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 4.26.12:
- Dilectus simul edicitur et iustitium, neque aliud tota urbe agi quam bellum apparari.
- (please add an English translation of this quotation)
- Dilectus simul edicitur et iustitium, neque aliud tota urbe agi quam bellum apparari.
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 34.2.12:
- Quid enim nunc aliud per uias et compita faciunt quam rogationem tribunorum plebi suadent, quam legem abrogandam censent?
- (please add an English translation of this quotation)
- Quid enim nunc aliud per uias et compita faciunt quam rogationem tribunorum plebi suadent, quam legem abrogandam censent?
- c. 95 CE, Quintilianus, Institutio oratoria 3.6.63:
- Ipse me paulum in alia, quam prius habuerim, opinione nunc esse confiteor.
- (please add an English translation of this quotation)
- Ipse me paulum in alia, quam prius habuerim, opinione nunc esse confiteor.
- with aliter: (most commonly in negative sentences) otherwise than
- aliter quam vis ― in a different way than you want
- 70 BCE, Cicero, In Verrem 2.1.24:
- ne aliter quam ego velim meum laudet ingenium
- (please add an English translation of this quotation)
- ne aliter quam ego velim meum laudet ingenium
- 4 CE – c. 70 CE, Columella, De re rustica 4.2.2:
- Haec autem, quae toto est prostrata corpore, cum inferius solum quasi cancellavit atque irretivit, cratem facit, et pluribus radicibus inter se connexis angitur, nec aliter quam si multis palmitibus gravata deficit.
- (please add an English translation of this quotation)
- Haec autem, quae toto est prostrata corpore, cum inferius solum quasi cancellavit atque irretivit, cratem facit, et pluribus radicibus inter se connexis angitur, nec aliter quam si multis palmitibus gravata deficit.
- with contrā
- 52 BCE – 51 BCE, Cicero, De legibus 2.5.11:
- quom contra fecerint quam polliciti professique sint
- (please add an English translation of this quotation)
- quom contra fecerint quam polliciti professique sint
- with secus
- 161 BCE, Publius Terentius Afer, Phormio 438:
- Si tu illam attigeris secus quam dignumst liberam
dicam tibi inpingam grandem.- (please add an English translation of this quotation)
- Si tu illam attigeris secus quam dignumst liberam
- after dīversum: otherwise than
- c. 95 CE, Quintilianus, Institutio oratoria 1.4.29:
- Pransus quoque ac potus diversum valet quam indicat.
- (please add an English translation of this quotation)
- Pransus quoque ac potus diversum valet quam indicat.
- (Plautine) after adversum: otherwise than
- with alius: (most commonly in negative sentences) other than
- with various other adverbs:
- after suprā: more than
- 46 BCE, Cicero, Orator 139:
- Atque alias etiam dicendi quasi virtutes sequetur: brevitatem, si res petet; saepe etiam rem dicendo subiciet oculis; saepe supra feret quam fieri possit; […]
- (please add an English translation of this quotation)
- Atque alias etiam dicendi quasi virtutes sequetur: brevitatem, si res petet; saepe etiam rem dicendo subiciet oculis; saepe supra feret quam fieri possit; […]
- after ultrā: farther than
- 84 BCE, Cicero, De inventione 1.26:
- Longum est, quod pluribus verbis aut sententiis ultra quam satis est producitur.
- (please add an English translation of this quotation)
- Longum est, quod pluribus verbis aut sententiis ultra quam satis est producitur.
- after insuper: in addition to
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 23.7.3:
- Haec pacta; illa insuper quam quae pacta erant facinora Campani ediderunt: […]
- (please add an English translation of this quotation)
- Haec pacta; illa insuper quam quae pacta erant facinora Campani ediderunt: […]
- (pre-classical) with praeter: more than
- 163 BCE, Publius Terentius Afer, Heauton Timorumenos 59–60:
- mihi videre praeter aetatem tuam
facere et praeter quam res te adhortatur tua.- (please add an English translation of this quotation)
- mihi videre praeter aetatem tuam
- after suprā: more than
- after adjectives or nouns denoting number or quantity, to which something is compared
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 45.18.7 (i.e., “placuit et dimidio minus tributum, quam […] ”):
- placuit et dimidium tributi, quam quod regibus ferre soliti erant, populo Romano pendere.
- (please add an English translation of this quotation)
- placuit et dimidium tributi, quam quod regibus ferre soliti erant, populo Romano pendere.
- after various verbs:
- with praestat
- c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico 7.10:
- Praestare visum est tamen omnis difficultates perpeti quam tanta contumelia accepta
- However it seemed better to sustain any hardship than to accept such an insult
- Praestare visum est tamen omnis difficultates perpeti quam tanta contumelia accepta
- with mālō
- 163 BCE, Publius Terentius Afer, Heauton Timorumenos 267–268:
- nam mihi nunc nil rerum omniumst
quod malim quam me hoc falso suspicarier.- (please add an English translation of this quotation)
- nam mihi nunc nil rerum omniumst
- 54 BCE, Cicero, Pro Plancio 80:
- nihil est quod malim quam me et esse gratum et videri
- (please add an English translation of this quotation)
- nihil est quod malim quam me et esse gratum et videri
- c. 42 BCE, Gaius Sallustius Crispus, Bellum Catilinae 54.6:
- esse quam videri bonus malebat
- (please add an English translation of this quotation)
- esse quam videri bonus malebat
- after volō
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 3.68.11:
- Concitati aut honori aut quaestui illis estis, et quia in concordia ordinum nullos se usquam esse vident, malae rei se quam nullius duces esse volunt.
- (please add an English translation of this quotation)
- Concitati aut honori aut quaestui illis estis, et quia in concordia ordinum nullos se usquam esse vident, malae rei se quam nullius duces esse volunt.
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 25.29.6:
- Famaene credi velis quanta urbs a te capta sit quam posteris quoque eam spectaculo esse, […]
- (please add an English translation of this quotation)
- Famaene credi velis quanta urbs a te capta sit quam posteris quoque eam spectaculo esse, […]
- after statuō
- c. 110 BCE – c. 25 BCE, Cornelius Nepos, De viris illustribus XIV. Datames 8.1:
- Haec etsi Autophrodates videbat, tamen statuit congredi quam cum tantis copiis refugere aut tam diu uno loco sedere.
- (please add an English translation of this quotation)
- Haec etsi Autophrodates videbat, tamen statuit congredi quam cum tantis copiis refugere aut tam diu uno loco sedere.
- after probō
- with praestat
- after a superlative
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 34.32:
- Nam quid minus conueniret quam eos qui pro libertate Graeciae aduersus Philippum gereremus bellum cum tyranno instituere amicitiam? et tyranno, quam qui unquam fuit, saeuissimo et uiolentissimo in suos?
- (please add an English translation of this quotation)
- Nam quid minus conueniret quam eos qui pro libertate Graeciae aduersus Philippum gereremus bellum cum tyranno instituere amicitiam? et tyranno, quam qui unquam fuit, saeuissimo et uiolentissimo in suos?
- ellipsis of potius quam: rather than
- with a comparative adverb or adjective
Usage notes
[edit]quantus can sometimes be used after a comparative to strengthen quam:
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 30.23.2:
- […] ; cum de re maiore quam quanta ea esset consultatio incidere non posset, non uideri sibi absente consulum altero ambobusue eam rem agi satis ex dignitate populi Romani esse.
- (please add an English translation of this quotation)
- […] ; cum de re maiore quam quanta ea esset consultatio incidere non posset, non uideri sibi absente consulum altero ambobusue eam rem agi satis ex dignitate populi Romani esse.
Derived terms
[edit]Related terms
[edit]Descendants
[edit]- Asturian: (obsolete) cuán (“so many”)
- French: que (“than, as”)
- Italian: ca (“than, that”)
- Neapolitan: ca (“than, that”)
- Old Galician-Portuguese: quan; ca
- Romanian: ca (“than, as”)
- Romansh: ca (“than”)
- Sicilian: ca (“than, that”)
- Spanish: cuan (“how”)
Etymology 2
[edit]Inherited from Proto-Italic *kʷām, see quī (relative pronoun and interrogative adjective).
Pronoun
[edit]quam
- (relative) accusative singular feminine of quī
Determiner
[edit]quam
- (interrogative) accusative singular feminine of quī
Etymology 3
[edit]Analogically reshaped from Proto-Italic *kʷim, see quem.
Pronoun
[edit]quam
- (interrogative) accusative singular feminine of quis
Alternative forms
[edit]References
[edit]- ^ De Vaan, Michiel (2008), “quī, quae, quod”, in Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 7), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, pages 507-508: “Derivatives > line 5 > quam”
- ^ Palmer, L.R. (1906) The Latin Language, London, Faber and Faber, p. 337
Further reading
[edit]- “quam”, in Charlton T. Lewis and Charles Short (1879), A Latin Dictionary, Oxford: Clarendon Press
- “quam”, in Charlton T. Lewis (1891), An Elementary Latin Dictionary, New York: Harper & Brothers
- "quam", in Charles du Fresne du Cange, Glossarium Mediæ et Infimæ Latinitatis (augmented edition with additions by D. P. Carpenterius, Adelungius and others, edited by Léopold Favre, 1883–1887)
- “quam”, in Gaffiot, Félix (1934), Dictionnaire illustré latin-français, Hachette, pages 1,290–1,291.
- Carl Meißner; Henry William Auden (1894), Latin Phrase-Book[1], London: Macmillan and Co.
- (ambiguous) I cannot wait till..: nihil mihi longius est or videtur quam dum or quam ut
- (ambiguous) nothing is more tiresome to me than..: nihil mihi longius est quam (c. Inf.)
- (ambiguous) it is more than twenty years ago: amplius sunt (quam) viginti anni or viginti annis
- (ambiguous) Plato's ideal republic: illa civitas, quam Plato finxit
- (ambiguous) this is more plausible than true: haec speciosiora quam veriora sunt
- (ambiguous) I have exhausted all my material: copiam quam potui persecutus sum
- (ambiguous) there is nothing I am more interested in than..: nihil antiquius or prius habeo quam ut (nihil mihi antiquius or potius est, quam ut)
- (ambiguous) by the longest possible forced marches: quam maximis itineribus (potest)
- (ambiguous) I cannot wait till..: nihil mihi longius est or videtur quam dum or quam ut
- Dizionario Latino, Olivetti
- quam in Ramminger, Johann (16 October 2026 (last accessed)), Neulateinische Wortliste: Ein Wörterbuch des Lateinischen von Petrarca bis 1700[2], pre-publication website, 2005-2016
- “quam” on pages 1,537–1,538 of the Oxford Latin Dictionary (1st ed., 1968–82)
Middle Dutch
[edit]Verb
[edit]quam
Middle English
[edit]Pronoun
[edit]quam
- (Northern) alternative form of whom (“who, whom”, accusative)
Middle High German
[edit]Pronunciation
[edit]Verb
[edit]quam
Old High German
[edit]Verb
[edit]quam
Old Saxon
[edit]Verb
[edit]quam
- Latin 1-syllable words
- Latin terms with IPA pronunciation
- Latin terms derived from the Proto-Indo-European root *kʷ-
- Latin terms inherited from Proto-Indo-European
- Latin terms derived from the Proto-Indo-European word *kʷís
- Latin terms derived from Proto-Italic
- Latin terms inherited from Proto-Italic
- Latin terms derived from Proto-Indo-European
- Latin lemmas
- Latin adverbs
- Latin terms with usage examples
- Latin terms with quotations
- Latin poetic terms
- Latin conjunctions
- Plautine Latin
- Old Latin
- Latin ellipses
- Latin non-lemma forms
- Latin pronoun forms
- Latin determiner forms
- Latin words in Meissner and Auden's phrasebook
- Latin interrogative adverbs
- Middle Dutch non-lemma forms
- Middle Dutch verb forms
- Middle English variant lemmas
- Northern Middle English
- Middle High German terms with IPA pronunciation
- Middle High German non-lemma forms
- Middle High German verb forms
- Old High German non-lemma forms
- Old High German verb forms
- Old Saxon non-lemma forms
- Old Saxon verb forms