Edukira joan

Achun

Achun
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Borgoina-Franche-Comté
Departamendua Nièvre
BarrutiChâteau-Chinoneko barrutia
Kantonamenducanton of Châtillon-en-Bazois
Izen ofizialaAchun
Posta kodea58110
Geografia
Koordenatuak47°07′28″N 3°40′49″E / 47.1244°N 3.6803°E / 47.1244; 3.6803
Mapa
Azalera24,51 km²
Altitudea243 m, 317 m eta 284 m
MugakideakLa Collancelle, Aunay-en-Bazois, Bazolles, Mont-et-Marré eta Sardy-lès-Épiry
Demografia
Biztanleria160 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 70 (%43,8) (%56,3) 90 alt_right
Dentsitatea7 bizt/km²

Achun Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 160 biztanle zituen 24,5 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: La Collancelle, Aunay-en-Bazois, Bazolles, Mont-et-Marré eta Sardy-lès-Épiry.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
AchunAchun
Població amb 267 habitants (2000)Bazolles (5,2 km)
Població amb 47 habitants (2000)Ougny (6,0 km)
Població amb 199 habitants (2000)Epiry (7,3 km)
Població amb 84 habitants (2000)Chougny (7,4 km)
Població amb 287 habitants (2000)Montapas (7,8 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Massif Centraleko erdialdea eta ipar-hegal aurrekoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: aire lehorra udan, eguzkialdi ona)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1b zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,8 °C-koa da, 16 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 926 mm-koa da, urtarrilean 13,1 euri-egun eta uztailean 8,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Château-Chinon udalerrian dago, 20,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1252,3 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,8 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21,3 °C-koa da, 1956ko otsailaren 10an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,0 °C) eta hotzena urtarrila (3,5 °C). Urteko prezipitazioa 960 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (99 mm) eta lehorrena uztaila (65 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,38 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,9 °C) baino 2,2 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (12,8 °C) eta hotzena 1985 (8,9 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Achun)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.5 3.9 7.3 10.4 14.4 18.0 20.0 19.5 15.1 11.4 6.9 4.2 11.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 87 71 68 79 85 73 65 69 74 91 99 99 960
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,2+0,5+1,7+1,7+1,9+2,1+1,7+2,1+0,4+0,7+1,2+1,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

2007an Achun udalerrian erroldatutako biztanleak 150 ziren. Familiak 63 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea1002003004005006007001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 90 gizon, 70 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
7.14
11.11
 
85-89
 
7.14
5.56
 
80-84
 
21.43
0.00
 
75-79
 
0.00
11.11
 
70-74
 
0.00
22.22
 
65-69
 
21.43
5.56
 
60-64
 
14.29
0.00
 
55-59
 
0.00
11.11
 
50-54
 
7.14
0.00
 
45-49
 
0.00
5.56
 
40-44
 
0.00
0.00
 
35-39
 
7.14
0.00
 
30-34
 
7.14
5.56
 
25-29
 
0.00
0.00
 
20-24
 
0.00
5.56
 
15-19
 
0.00
11.11
 
10-14
 
7.14
5.56
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Achun udalerrian 125 biztanle zeuden eta 60 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,08 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 25 kide bakarrekoak ziren, 20 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 15 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[10]

125biztanle
60elkarbizitza-unitate
2,08lagun elkarbizitza-unitateko
35familia
15Bikotea seme-alabekin
20Bikotea seme-alabarik gabe etxean
25Kide bakarrekoa
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 35 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (20). 25 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

20
15
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekin

2023 erroldaren arabera, udalerrian 131 etxebizitza zeuden. Horietatik 58 egoitza nagusi ziren, 56 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 17 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (128), eta apartamentuak gutxi ziren (1). Egoitza nagusietatik 46 beren jabearen bizilekuak ziren, 10 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 2 doan lagata.[11]

131etxebizitza
58egoitza nagusi
128etxe
1apartamentu

Etxebizitza multzoa

58
56
17
Egoitza nagusia (58)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (56)Hutsik (17)

Etxe mota

128
Etxea (128)Apartamentua (1)

Jabetza egoera

46
10
Jabeak (46)Alokairuan (10)Doan lagata (2)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik33
1919-19458
1946-19707
1971-19902
1991-20053
2006-20205

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (25). 27 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 40 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 29 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 26tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela3
3 gela10
4 gela19
5 gela edo gehiago25

Berogailu mota

23
8
27
Fuel-olioa (23)Elektrizitatea (8)Bestelakoak (27)

Aparkalekua eta ibilgailuak

40aparkalekua
29ibilgailu 1
26ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 74 biztanleetatik 50 aktibo ziren (% 67,6), horietako 47 lanean (% 63,5) eta 3 langabezian (aktiboen % 6,0).

7415-64 urteko biztanle
% 67,6aktibo
% 63,5lanean
% 6,0langabezia-tasa

23 ez-aktibotik 4 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 17,4), 11 erretiraturik zeuden (% 47,8) eta 8 bestelako ez-aktibo ziren (% 34,8).

Ez-aktiboak

% 17
% 48
% 35
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 46 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 47 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

46enplegu udalerrian
% 78,3soldatapeko
% 21,7ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 21.760 eurokoa zen.

21.760 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.010 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ile apaindegia zen.[13]

2000. urtean Achun udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.750 hektarea erabiltzen.[14]

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1934ko maiatzaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Chateau Chinon », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM mensuelle. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]