Edukira joan

Fraize

Fraize
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Ekialde Handia
Departamendua Vosgeak
BarrutiSaint-Dié-des-Vosgeseko barrutia
Kantonamenducanton of Fraize
Izen ofizialaFraize
Posta kodea88230
Geografia
Koordenatuak48°11′09″N 7°00′05″E / 48.1858°N 7.0014°E / 48.1858; 7.0014
Mapa
Azalera15,59 km²
Altitudea468 m, 1.131 m eta 649 m
MugakideakMandray, Ban-sur-Meurthe-Clefcy, Plainfaing, Saint-Léonard, Le Bonhomme, Anould eta La Croix-aux-Mines
Demografia
Biztanleria2.843 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.505 (%53) (%47) 1.335 alt_right
Dentsitatea182 bizt/km²
fraize.eu

Fraize Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.843 biztanle zituen 15,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Mandray, Ban-sur-Meurthe-Clefcy, Plainfaing, Saint-Léonard, Le Bonhomme, Anould eta La Croix-aux-Mines.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
FraizeFraize
Població amb 1819 habitants (2000)Plainfaing (1,6 km)
Població amb 611 habitants (2000)Mandray (3,7 km)
Població amb 3261 habitants (2000)Anould (4,2 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima kontinental du, eta Vosgeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio oso handiak (1500-2000 mm/urte) urte osoan; negu gogorra (1 °C baino gutxiago))[2].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,9 °C-koa da, 16,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1381 mm-koa da, urtarrilean 13,1 euri-egun eta uztailean 11 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Gérardmer udalerrian dago, 17,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 9,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1797,3 mm-koa delarik[3]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,2 °C-koa da, 2026ko ekainaren 26an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20,5 °C-koa da, 2009ko abenduaren 20an lortua[oh 1][3].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[4]

BiztanleriaUrtea15002000250030003500400045001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.335 gizon, 1.505 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.33
1.12
 
90-94
 
3.99
1.87
 
85-89
 
2.99
3.00
 
80-84
 
1.66
2.62
 
75-79
 
4.32
9.36
 
70-74
 
8.31
7.87
 
65-69
 
9.30
6.37
 
60-64
 
6.98
11.24
 
55-59
 
6.98
5.99
 
50-54
 
7.97
7.49
 
45-49
 
4.65
4.87
 
40-44
 
5.32
8.61
 
35-39
 
4.65
3.37
 
30-34
 
7.31
3.00
 
25-29
 
2.33
5.24
 
20-24
 
5.32
4.49
 
15-19
 
2.66
3.75
 
10-14
 
4.65
4.87
 
5-9
 
5.32
4.87
 
0-4
 
3.99
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[5].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Fraize udalerrian 2.711 biztanle zeuden eta 1.415 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,92 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 43,9), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[7]

2.711biztanle
1.415elkarbizitza-unitate
1,92lagun elkarbizitza-unitateko
763familia
Udalerria
% 18
% 27
% 9
% 44
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 763 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (381). Guraso bakarreko 130 familietatik 100etan ama zen guraso bakarra. 431 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 165k seme-alaba bakarra zuten etxean, 119k bi, eta 49k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 252 bikoteetatik 25tan (% 9,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[7]

381
252
130
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean431
Seme-alaba bat165
Bi seme-alaba119
Hiru seme-alaba34
Lau edo gehiago15

15 urte edo gehiago zituzten 2.459 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 8,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 39,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 65,9). 80 urte edo gehiagoko 275 biztanleetatik 173 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 102 kolektibitateren batean.[7]

Bakarrik bizi da
15-24% 8
25-39% 16
40-54% 21
55-64% 31
65-79% 31
80 +% 39
Bikotean bizi da
15-24% 18
25-39% 66
40-54% 65
55-64% 62
65-79% 64
80 +% 23

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 37,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,2 izatezko bikotean eta % 5,6 PACS bidez lotuta). % 24,5 ezkongabeak ziren, % 11,8 alargunak eta % 8,0 dibortziatuak.[7]

Ezkonduta% 37,9
Ezkongabea% 24,5
Izatezko bikotean% 12,2
Alarguna% 11,8
Dibortziatuta% 8,0
PACS bidez lotuta% 5,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 37,3), eskulangileak (% 24,4), enplegatuak (% 14,1), erdi-mailako lanbideak (% 9,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 37,3) Vosgeak departamenduko batez bestekoaren (% 36,8) gainetik dago. 15 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,1).[7]

Udalerria
% 10
% 14
% 24
% 37
Vosgeak
% 14
% 15
% 18
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.822 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.414 egoitza nagusi ziren, 174 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 234 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.168), eta apartamentuak gutxi ziren (644). Egoitza nagusietatik 824 beren jabearen bizilekuak ziren, 551 alokairuan zeuden, 173 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 38 doan lagata.[8]

1.822etxebizitza
1.414egoitza nagusi
1.168etxe
644apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.414
174
234
Egoitza nagusia (1.414)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (174)Hutsik (234)

Etxe mota

1.168
644
Etxea (1.168)Apartamentua (644)

Jabetza egoera

824
551
173
Jabeak (824)Alokairuan (551)HLM (173)Doan lagata (38)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (391).[8]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik234
1919-1945178
1946-1970331
1971-1990391
1991-2005181
2006-202088

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (608). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (454 etxebizitzatan). 1.091 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 740 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 474tan bi edo gehiago.[8]

Gela kopurua

1 gela8
2 gela96
3 gela282
4 gela420
5 gela edo gehiago608

Berogailu mota

454
212
292
432
Gas sarea (454)Fuel-olioa (212)Elektrizitatea (292)Gas botila (24)Bestelakoak (432)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.091aparkalekua
740ibilgailu 1
474ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.594 biztanleetatik 1.165 aktibo ziren (% 73,1), horietako 1.000 lanean (% 62,7) eta 165 langabezian (aktiboen % 14,2).

1.59415-64 urteko biztanle
% 73,1aktibo
% 62,7lanean
% 14,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 49,0
25-54 urte% 90,7
55-64 urte% 49,5
Gizonak% 77,5
Emakumeak% 68,8

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 24,2
BEPC, brebeta% 14,5
CAP-BEP% 15,8
Batxilergoa% 10,1
Goi-mailako +2% 7,1
Goi-mailako +3/4% 9,1
Goi-mailako +5% 6,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 14,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

429 ez-aktibotik 111 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 25,9), 164 erretiraturik zeuden (% 38,2) eta 154 bestelako ez-aktibo ziren (% 35,9).

Ez-aktiboak

% 26
% 38
% 36
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 18
% 25
% 39
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 822 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.000 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

822enplegu udalerrian
% 83,3soldatapeko
% 16,7ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.200 eurokoa zen, eta biztanleen % 17 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.200 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.320 €
% 17,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 15,8

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 158 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 30 eraikuntza enpresak ziren, 41 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 12 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[9]

2009an zeuden norbanakoentzako 53 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 3 funerariak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 4 margolariak, 7 zurginak, 6 iturginak, 3 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 4 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.[10]

2009an zeuden 22 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 4 okindegiak, 4 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 2 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.[11]

2000. urtean Fraize udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 371 hektarea erabiltzen.[12]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Fraize udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 383 ikaslekin.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2003ko maiatzaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Gérardmer », fiche climatologique. .
  4. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  5. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  6. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  7. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  8. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  10. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  11. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  12. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]