Edukira joan

Frontonas

Wikipedia, Entziklopedia askea
Frontonas
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Isère
BarrutiLa Tour-du-Pineko barrutia
Kantonamenducanton of Crémieu
Izen ofizialaFrontonas
Posta kodea38290
Geografia
Koordenatuak45°38′56″N 5°11′03″E / 45.6489°N 5.1842°E / 45.6489; 5.1842
Mapa
Azalera12,65 km²
Altitudea207 m, 401 m eta 243 m
MugakideakChamagnieu, Saint-Marcel-Bel-Accueil, Saint-Quentin-Fallavier, Vaulx-Milieu, La Verpillière, Veyssilieu, Villefontaine, L'Isle-d'Abeau eta Panossas
Demografia
Biztanleria2.123 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.032 (%48,5) (%51,5) 1.098 alt_right
Dentsitatea168 bizt/km²
frontonas.fr

Frontonas Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.123 biztanle zituen 12,7 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Chamagnieu, Saint-Marcel-Bel-Accueil, Saint-Quentin-Fallavier, Vaulx-Milieu, La Verpillière, Veyssilieu, Villefontaine, L'Isle-d'Abeau eta Panossas.

Mapa
Frontonas eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
FrontonasFrontonas
Població amb 563 habitants (2000)Panossas (3,7 km)
Població amb 2125 habitants (2000)Vaulx-Milieu (4,0 km)
Població amb 1469 habitants (2000)Chamagnieu (4,0 km)
Població amb 1142 habitants (2000)Champagnier (4,0 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta erdiko Rodano haranako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko anplitude termiko handia (4-20 °C); aire lehorra urte osoan; mistral haize gogorra; prezipitazio handiak udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,8 °C-koa da, 18 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1067 mm-koa da, urtarrilean 9,7 euri-egun eta uztailean 6,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Colombier-Saugnieu udalerrian dago, 11,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 862,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,9 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20,3 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 7an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,6 °C) eta hotzena urtarrila (3,1 °C). Urteko prezipitazioa 992 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (110 mm) eta lehorrena otsaila (58 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,44 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,6 °C) baino 2,3 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (13,8 °C) eta hotzena 1963 (9,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Frontonas)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.1 4.0 7.8 11.4 15.5 19.4 21.6 21.0 16.5 12.3 7.1 3.9 12.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 72 58 68 81 98 79 72 72 97 110 107 78 992
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,6 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,5+0,5+1,7+1,7+1,7+1,9+1,4+1,8+0,5+1,0+1,3+1,5
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,6 °C)
+4 °C−4 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea300600900120015001800210024001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.098 gizon, 1.032 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.91
 
90-94
 
0.48
1.37
 
85-89
 
1.36
0.91
 
80-84
 
3.29
1.82
 
75-79
 
2.33
3.10
 
70-74
 
3.78
5.37
 
65-69
 
5.23
7.56
 
60-64
 
6.69
7.65
 
55-59
 
9.50
10.56
 
50-54
 
9.11
4.64
 
45-49
 
8.82
8.38
 
40-44
 
4.46
6.01
 
35-39
 
8.91
6.01
 
30-34
 
5.43
2.73
 
25-29
 
3.39
5.92
 
20-24
 
2.42
6.92
 
15-19
 
7.36
7.01
 
10-14
 
6.98
5.65
 
5-9
 
5.52
7.47
 
0-4
 
4.94
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Frontonas udalerrian 2.101 biztanle zeuden eta 851 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,47 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 39,1). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 21,3 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

2.101biztanle
851elkarbizitza-unitate
2,47lagun elkarbizitza-unitateko
660familia
Udalerria
% 39
% 32
% 21
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 660 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (333). Guraso bakarreko 50 familietatik 30etan ama zen guraso bakarra. 292 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 186k seme-alaba bakarra zuten etxean, 146k bi, eta 35k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 333 bikoteetatik 35tan (% 10,5) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

277
333
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean292
Seme-alaba bat186
Bi seme-alaba146
Hiru seme-alaba30
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.722 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 29,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 85,8).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 1
25-39% 5
40-54% 7
55-64% 14
65-79% 18
80 +% 29
Bikotean bizi da
15-24% 10
25-39% 82
40-54% 86
55-64% 82
65-79% 80
80 +% 68

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 52,1 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,3 izatezko bikotean eta % 10,5 PACS bidez lotuta). % 18,0 ezkongabeak ziren, % 3,9 alargunak eta % 5,2 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 52,1
Ezkongabea% 18,0
PACS bidez lotuta% 10,5
Izatezko bikotean% 10,3
Dibortziatuta% 5,2
Alarguna% 3,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erdi-mailako lanbideak (% 26,7), erretiratuak (% 21,3), goi-mailako langileak (% 20,7), eskulangileak (% 12,5). Talde nagusia (erdi-mailako lanbideak, % 26,7) Isère departamenduko batez bestekoaren (% 17,3) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 21
% 27
% 11
% 12
% 21
Isère
% 15
% 17
% 14
% 14
% 29
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 893 etxebizitza zeuden. Horietatik 847 egoitza nagusi ziren, 15 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 31 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (836), eta apartamentuak gutxi ziren (57). Egoitza nagusietatik 738 beren jabearen bizilekuak ziren, 98 alokairuan zeuden, 8 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 11 doan lagata.[11]

893etxebizitza
847egoitza nagusi
836etxe
57apartamentu

Etxebizitza multzoa

847
Egoitza nagusia (847)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (15)Hutsik (31)

Etxe mota

836
Etxea (836)Apartamentua (57)

Jabetza egoera

738
98
Jabeak (738)Alokairuan (98)HLM (8)Doan lagata (11)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (237).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik144
1919-194528
1946-197069
1971-1990237
1991-2005150
2006-2020188

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (537). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (374 etxebizitzatan). 777 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 247 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 566tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela29
3 gela81
4 gela199
5 gela edo gehiago537

Berogailu mota

148
374
272
Gas sarea (9)Fuel-olioa (148)Elektrizitatea (374)Gas botila (44)Bestelakoak (272)

Aparkalekua eta ibilgailuak

777aparkalekua
247ibilgailu 1
566ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.333 biztanleetatik 1.062 aktibo ziren (% 79,7), horietako 1.000 lanean (% 75,0) eta 62 langabezian (aktiboen % 5,8).

1.33315-64 urteko biztanle
% 79,7aktibo
% 75,0lanean
% 5,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 43,2
25-54 urte% 95,0
55-64 urte% 64,7
Gizonak% 82,1
Emakumeak% 77,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 12,1
BEPC, brebeta% 15,6
CAP-BEP% 7,1
Batxilergoa% 5,5
Goi-mailako +2% 3,8
Goi-mailako +3/4% 7,4
Goi-mailako +5% 2,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

271 ez-aktibotik 111 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 41,0), 83 erretiraturik zeuden (% 30,6) eta 77 bestelako ez-aktibo ziren (% 28,4).

Ez-aktiboak

% 41
% 31
% 28
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 27
% 35
% 13
% 18
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 740 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.000 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

740enplegu udalerrian
% 81,5soldatapeko
% 18,4ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 32.080 eurokoa zen, eta biztanleen % 3 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

32.080 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.290 €
% 3,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 13,0

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 114 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 15 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 21 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 27 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 2 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 6 jatetxeak eta 1 tintoreria.[13]

2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak, 2 harategiak eta 1 liburu denda zen.[14]

2000. urtean Frontonas udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 720 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1975ko apirilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Lyon-Saint-Exupery », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM mensuelle. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Frontonas&oldid=11333877"(e)tik eskuratuta