Edukira joan

Marsat

Marsat
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Puy-de-Dôme
BarrutiRiomeko barrutia
Kantonamenducanton of Riom-Ouest
Izen ofizialaMarsat
Posta kodea63200
Geografia
Koordenatuak45°52′35″N 3°04′54″E / 45.8764°N 3.0817°E / 45.8764; 3.0817
Mapa
Azalera4,08 km²
Altitudea348 m, 517 m eta 395 m
MugakideakChâteaugay, Malauzat, Mozac eta Riom
Demografia
Biztanleria1.426 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 739 (%50,8) (%49,2) 715 alt_right
Dentsitatea350 bizt/km²
marsat.fr

Marsat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.426 biztanle zituen 4,1 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Châteaugay, Malauzat, Mozac eta Riom.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MarsatMarsat
Població amb 3510 habitants (2000)Mozac (2,1 km)
Població amb 18040 habitants (2000)Riom (3,0 km)
Població amb 3090 habitants (2000)Châteaugay (3,2 km)
Població amb 4606 habitants (2000)Volvic (3,3 km)
Població amb 1564 habitants (2000)Ménétrol (3,3 km)
Població amb 1450 habitants (2000)Enval (3,5 km)
Població amb 967 habitants (2000)Malauzat (4,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 800-1200 mm artekoa, urte osoan ondo banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da, 16,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 736 mm-koa da, urtarrilean 1 euri-egun eta uztailean 6,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Sayat udalerrian dago, 5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 776,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,5 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,9 °C-koa da, 2005ko martxoaren 1an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,5 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,2 °C) eta hotzena urtarrila (3,7 °C). Urteko prezipitazioa 698 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (79 mm) eta lehorrena otsaila (29 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,31 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,5 °C) baino 1,8 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (13,0 °C) eta hotzena 1963 (9,3 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Marsat)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.7 4.3 7.5 10.4 14.4 18.1 20.2 19.9 15.6 11.9 7.2 4.4 11.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 38 29 35 60 79 76 75 74 67 63 61 41 698
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,5 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,9+0,2+1,2+1,3+1,4+1,6+1,1+1,5−0,1+0,5+0,9+1,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,5 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea40060080010001200140016001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 715 gizon, 739 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.70
 
85-89
 
0.68
1.96
 
80-84
 
1.76
3.08
 
75-79
 
3.11
8.95
 
70-74
 
7.04
8.53
 
65-69
 
6.36
8.39
 
60-64
 
6.90
7.41
 
55-59
 
9.34
5.73
 
50-54
 
10.28
7.27
 
45-49
 
7.17
6.57
 
40-44
 
7.44
4.48
 
35-39
 
2.30
5.03
 
30-34
 
5.28
4.34
 
25-29
 
4.47
0.84
 
20-24
 
3.25
8.11
 
15-19
 
6.63
8.39
 
10-14
 
9.07
4.62
 
5-9
 
4.87
5.59
 
0-4
 
4.06
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Marsat udalerrian 1.426 biztanle zeuden eta 607 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,35 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 40,5). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 23,4 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

1.426biztanle
607elkarbizitza-unitate
2,35lagun elkarbizitza-unitateko
466familia
Udalerria
% 26
% 41
% 9
% 23
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 466 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (252). Guraso bakarreko 55 familietatik 45etan ama zen guraso bakarra. 277 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 55k seme-alaba bakarra zuten etxean, 105k bi, eta 29k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 159 bikoteetatik 21tan (% 13,2) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

252
159
55
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean277
Seme-alaba bat55
Bi seme-alaba105
Hiru seme-alaba17
Lau edo gehiago12

15 urte edo gehiago zituzten 1.194 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 21,6. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 81,3).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 1
25-39% 12
40-54% 9
55-64% 13
65-79% 19
80 +% 22
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 76
40-54% 81
55-64% 81
65-79% 77
80 +% 72

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 51,1 ezkonduta zegoen, eta beste % 19,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 7,6 izatezko bikotean eta % 12,2 PACS bidez lotuta). % 19,1 ezkongabeak ziren, % 4,9 alargunak eta % 5,1 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 51,1
Ezkongabea% 19,1
PACS bidez lotuta% 12,2
Izatezko bikotean% 7,6
Dibortziatuta% 5,1
Alarguna% 4,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 32,0), goi-mailako langileak (% 23,2), erdi-mailako lanbideak (% 20,8), enplegatuak (% 10,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 32,0) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 31,8) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,6).[10]

Udalerria
% 23
% 21
% 10
% 32
Puy-de-Dôme
% 11
% 15
% 15
% 13
% 32
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 664 etxebizitza zeuden. Horietatik 613 egoitza nagusi ziren, 16 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 35 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (639), eta apartamentuak gutxi ziren (25). Egoitza nagusietatik 541 beren jabearen bizilekuak ziren, 63 alokairuan zeuden, 2 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 8 doan lagata.[11]

664etxebizitza
613egoitza nagusi
639etxe
25apartamentu

Etxebizitza multzoa

613
Egoitza nagusia (613)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (16)Hutsik (35)

Etxe mota

639
Etxea (639)Apartamentua (25)

Jabetza egoera

541
63
Jabeak (541)Alokairuan (63)HLM (2)Doan lagata (8)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (186).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik79
1919-194533
1946-197061
1971-1990186
1991-200594
2006-2020139

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (422). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (326 etxebizitzatan). 497 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 197 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 400tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela9
3 gela55
4 gela124
5 gela edo gehiago422

Berogailu mota

326
171
82
Gas sarea (326)Fuel-olioa (31)Elektrizitatea (171)Gas botila (2)Bestelakoak (82)

Aparkalekua eta ibilgailuak

497aparkalekua
197ibilgailu 1
400ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 846 biztanleetatik 659 aktibo ziren (% 77,9), horietako 620 lanean (% 73,3) eta 40 langabezian (aktiboen % 6,1).

84615-64 urteko biztanle
% 77,9aktibo
% 73,3lanean
% 6,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 35,7
25-54 urte% 96,2
55-64 urte% 63,2
Gizonak% 79,5
Emakumeak% 76,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 28,6
BEPC, brebeta% 8,3
CAP-BEP% 12,9
Batxilergoa% 9,2
Goi-mailako +2% 5,0
Goi-mailako +3/4% 2,6
Goi-mailako +5% 1,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

187 ez-aktibotik 92 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 49,2), 68 erretiraturik zeuden (% 36,4) eta 28 bestelako ez-aktibo ziren (% 15,0).

Ez-aktiboak

% 49
% 36
% 15
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 8
% 37
% 32
% 14
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 108 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 620 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

108enplegu udalerrian
% 63,0soldatapeko
% 37,0ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 34.440 eurokoa zen.

34.440 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.040 €

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 817 ziren, horien artean 570 aktiboak ziren eta 247 inaktiboak ziren. 570 pertsona aktiboetatik 539 lanean zeuden (284 gizon eta 255 emakume) eta 31 langabezian zeuden (12 gizon eta 19 emakume). 247 pertsona inaktiboetatik 115 erretiraturik zeuden, 77 ikasten zeuden eta 55 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[12]

Diru sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Marsat udalerrian 501 unitate fiskal zeuden, 1.248 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.635 euro zen.[13]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 33 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[14]

2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.[15]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.[16]

2000. urtean Marsat udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 170 hektarea erabiltzen.[17]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1993ko martxoaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Sayat_sapc », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
  13. ↑ Revenus fiscaux des ménages en 2008
  14. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  15. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  16. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  17. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]