Edukira joan

Morhange

Morhange
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Ekialde Handia
Departamendua Mosela
BarrutiForbacheko barrutia
Kantonamenducanton of Grostenquin
Izen ofizialaMorhange
Posta kodea57340
Geografia
Koordenatuak48°55′25″N 6°38′09″E / 48.9236°N 6.6358°E / 48.9236; 6.6358
Mapa
Azalera15,38 km²
Altitudea221 m, 305 m eta 259 m
MugakideakAchain, Baronville, Conthil, Harprich, Pévange, Racrange, Riche eta Vallerange
Demografia
Biztanleria3.308 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.723 (%51,4) (%48,6) 1.628 alt_right
Dentsitatea215 bizt/km²
morhange.fr

Morhange Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. Azken erroldaren arabera 3.308 biztanle zituen 15,38 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Achain, Baronville, Conthil, Harprich, Pévange, Racrange, Riche eta Vallerange.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MorhangeMorhange
Població amb 50 habitants (2000)Pévange (2,2 km)
Població amb 387 habitants (2000)Baronville (2,4 km)
Població amb 672 habitants (2000)Racrange (2,9 km)
Població amb 92 habitants (2000)Achain (3,4 km)
Població amb 197 habitants (2000)Riche (3,7 km)
Població amb 265 habitants (2000)Haboudange (4,0 km)
Població amb 176 habitants (2000)Conthil (4,0 km)
Població amb 93 habitants (2000)Destry (4,2 km)
Població amb 184 habitants (2000)Harprich (4,4 km)
Població amb 211 habitants (2000)Vallerange (4,6 km)
Població amb 55 habitants (2000)Bellange (5,0 km)
Població amb 250 habitants (2000)Landroff (5,1 km)
Població amb 186 habitants (2000)Rodalbe (5,2 km)
Població amb 66 habitants (2000)Zarbeling (5,3 km)
Població amb 190 habitants (2000)Marthille (5,4 km)
Població amb 238 habitants (2000)Bermering (5,6 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima kontinental du, eta Lorena, Langres goi-lautada eta Morvaneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: negu gogorra (1,5 °C); haize moderatuak; laino maiz udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1b zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,8 °C-koa da, 17,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 854 mm-koa da, urtarrilean 11,9 euri-egun eta uztailean 9,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Rodalbe udalerrian dago, 4,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 737,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,7 °C-koa da, 2019ko uztailaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -18,1 °C-koa da, 2010ko abenduaren 26an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea100020003000400050006000700080001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.628 gizon, 1.723 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.31
 
95+
 
0.58
0.61
 
90-94
 
1.45
1.23
 
85-89
 
3.66
1.54
 
80-84
 
2.03
4.91
 
75-79
 
4.82
6.39
 
70-74
 
7.72
5.77
 
65-69
 
6.91
8.78
 
60-64
 
6.33
5.77
 
55-59
 
5.80
6.20
 
50-54
 
6.44
7.86
 
45-49
 
4.70
8.48
 
40-44
 
5.46
3.81
 
35-39
 
6.96
4.12
 
30-34
 
4.59
4.67
 
25-29
 
4.12
4.42
 
20-24
 
4.24
8.42
 
15-19
 
4.99
4.55
 
10-14
 
7.54
8.23
 
5-9
 
7.25
3.93
 
0-4
 
4.41
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Morhange udalerrian 3.201 biztanle zeuden eta 1.467 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,18 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 39,4), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

3.201biztanle
1.467elkarbizitza-unitate
2,18lagun elkarbizitza-unitateko
874familia
Udalerria
% 22
% 25
% 12
% 39
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 874 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (368). Guraso bakarreko 181 familietatik 176etan ama zen guraso bakarra. 464 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 136k seme-alaba bakarra zuten etxean, 138k bi, eta 137k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 325 bikoteetatik 67tan (% 20,6) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

368
325
181
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean464
Seme-alaba bat136
Bi seme-alaba138
Hiru seme-alaba94
Lau edo gehiago43

15 urte edo gehiago zituzten 2.735 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 5,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 42,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 65,5). 80 urte edo gehiagoko 228 biztanleetatik 180 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 48 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 14
40-54% 18
55-64% 26
65-79% 30
80 +% 42
Bikotean bizi da
15-24% 10
25-39% 59
40-54% 65
55-64% 65
65-79% 62
80 +% 33

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 41,3 ezkonduta zegoen, eta beste % 12,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,0 izatezko bikotean eta % 3,1 PACS bidez lotuta). % 29,0 ezkongabeak ziren, % 9,3 alargunak eta % 8,2 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 41,3
Ezkongabea% 29,0
Alarguna% 9,3
Izatezko bikotean% 9,0
Dibortziatuta% 8,2
PACS bidez lotuta% 3,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 34,0), eskulangileak (% 21,6), enplegatuak (% 13,3), erdi-mailako lanbideak (% 10,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 34,0) Mosela departamenduko batez bestekoaren (% 30,3) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,7).[9]

Udalerria
% 10
% 13
% 22
% 34
Mosela
% 10
% 16
% 17
% 17
% 30
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.760 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.468 egoitza nagusi ziren, 23 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 269 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (902), etxeak baino gehiago (850). Egoitza nagusietatik 690 beren jabearen bizilekuak ziren, 752 alokairuan zeuden, 173 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 26 doan lagata.[10]

1.760etxebizitza
1.468egoitza nagusi
850etxe
902apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.468
269
Egoitza nagusia (1.468)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (23)Hutsik (269)

Etxe mota

850
902
Etxea (850)Apartamentua (902)

Jabetza egoera

690
752
173
Jabeak (690)Alokairuan (752)HLM (173)Doan lagata (26)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (416).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik155
1919-1945219
1946-1970404
1971-1990416
1991-2005138
2006-2020109

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (646). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (896 etxebizitzatan). 849 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 701 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 445tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela59
2 gela105
3 gela317
4 gela341
5 gela edo gehiago646

Berogailu mota

896
367
Gas sarea (896)Fuel-olioa (89)Elektrizitatea (367)Gas botila (5)Bestelakoak (111)

Aparkalekua eta ibilgailuak

849aparkalekua
701ibilgailu 1
445ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.901 biztanleetatik 1.293 aktibo ziren (% 68,0), horietako 1.004 lanean (% 52,8) eta 289 langabezian (aktiboen % 22,4).

1.90115-64 urteko biztanle
% 68,0aktibo
% 52,8lanean
% 22,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 46,0
25-54 urte% 82,0
55-64 urte% 53,0
Gizonak% 73,2
Emakumeak% 62,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 36,4
BEPC, brebeta% 33,8
CAP-BEP% 21,2
Batxilergoa% 20,9
Goi-mailako +2% 6,6
Goi-mailako +3/4% 17,9
Goi-mailako +5% 3,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 22,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

608 ez-aktibotik 145 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 23,8), 125 erretiraturik zeuden (% 20,6) eta 338 bestelako ez-aktibo ziren (% 55,6).

Ez-aktiboak

% 24
% 21
% 56
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 11
% 11
% 19
% 21
% 37
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.911 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.004 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

1.911enplegu udalerrian
% 89,7soldatapeko
% 10,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 20.500 eurokoa zen, eta biztanleen % 28 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

20.500 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.030 €
% 28,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 16,6

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 231 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 35 eraikuntza enpresak ziren, 53 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 17 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 15 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 21 zerbitzu enpresak ziren, 32 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 78 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 2 funerariak, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 13 igeltseroak, 10 margolariak, 3 zurginak, 3 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 6 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 11 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.[12]

2009an zeuden 25 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 2 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.[13]

2000. urtean Morhange udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 728 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.

2009an 3 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Morhange udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 516 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 144.

  1. Estazioko erregistroak 2005ko maiatzaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Rodalbe », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]