Edukira joan

Sitka (Alaska)

Wikipedia, Entziklopedia askea
(«Sitka» orritik birbideratua)
Sitka
Sheetʼká
Ameriketako Estatu Batuetako hiria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Ameriketako Estatu Batuak
Exklabe Alaska
Borough of AlaskaGreater Sitka Borough
Izen ofizialaSitka
Jatorrizko izenaSheetʼká
Posta kodea99835
FIPS kodea02-70540
Geografia
Koordenatuak57°03′12″N 135°20′05″W / 57.0533°N 135.3347°W / 57.0533; -135.3347
Mapa
Azalera12.461,482347 km²
Altitudea8 m
MugakideakHoonah-Angoon errolda eremua (Alaska) eta Petersburg Borough (en) Itzuli
Demografia
Biztanleria8.458 (2020ko apirilaren 1a)
Dentsitatea1 bizt/km²
Etxebizitzak16
Informazio gehigarria
Sorrera1799
Telefono aurrizkia907
Hiri senidetuakNemuro
cityofsitka.com

Sitka (tlingit hizkuntzan: Sheet'ká[1]) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Alaska estatuan dagoena. Antzina New Archangel izenez ezagutzen zen (euskaraz: Goiaingeru Berri, errusieraz: Ново-Архангельск / Новоaрхангельск, translit.: Novo-Arkhangelsk / Novoarkhangelsk), Errusiako agintepean egon zenean, 1799tik 1867ra bitartean. 2020ko erroldaren arabera, Sitkak 8.458 biztanle zituen[2] eta estatuko bosgarren hiririk populatuena zen.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Sitka eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 4,8 °C-koa izan zen.[3][oh 1] Hilabeterik beroena abuztua da (12,2 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 15,3 °C) eta hotzena urtarrila (−1,4 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −3,7 °C). Urteko prezipitazioa 4006 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (554 mm) eta lehorrena ekaina (149 mm).

1925–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,1 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1991–2020 aldiko batez bestekoa (4,8 °C) baino 0,3 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik hiru 2000tik aurrerakoak dira (2005, 2015 eta 2016). Urterik beroena 2016 izan zen (6,3 °C) eta hotzena 1933 (2,5 °C).[3]


    Datu klimatikoak (Sitka)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 0.9 1.9 3.3 7.1 11.0 13.6 14.9 15.3 12.3 7.8 3.4 1.6 7.8
Batez besteko tenperatura (ºC) -1.4 -0.9 0.2 3.5 7.2 10.3 11.9 12.2 9.4 5.1 1.0 -0.7 4.8
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -3.7 -3.6 -2.9 0.0 3.5 6.9 8.9 9.1 6.5 2.5 -1.4 -2.9 1.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 429 298 301 236 183 149 171 277 464 554 477 467 4006
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-10-06ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1925–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1991–2020 aldiko batez bestekoarekiko (4,8 °C).
192519752025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,7+0,60,0+0,7+1,0+1,0+0,6+0,7+0,5+0,4+1,1+1,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 15 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1925–2025
°C, 1991–2020 aldiko batez bestekoarekiko (4,8 °C)
+3 °C−3 °C
192519752025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 8.458 biztanle zeuden. Biztanleen % 90,7 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 9,3 landa-eremuetan. Batez besteko adina 40,1 urtekoa zen, 39,5 urtekoa gizonezkoen artean eta 40,7 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 20,6 18 urtetik beherakoak ziren eta % 16,9 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 104,0 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 103,3 gizon zeuden adin-talde horretan.[4][5]

BiztanleriaUrtea0200040006000800010.0001860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 4.311 gizon, 4.147 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.77
 
85+
 
1.93
1.44
 
80-84
 
2.31
2.83
 
75-79
 
2.99
4.55
 
70-74
 
3.98
6.26
 
65-69
 
6.70
7.03
 
60-64
 
7.23
7.42
 
55-59
 
7.07
5.85
 
50-54
 
5.96
5.68
 
45-49
 
5.91
7.35
 
40-44
 
7.07
7.19
 
35-39
 
7.38
6.98
 
30-34
 
7.67
6.80
 
25-29
 
6.51
6.52
 
20-24
 
4.94
5.87
 
15-19
 
5.71
6.52
 
10-14
 
6.12
5.43
 
5-9
 
5.64
5.52
 
0-4
 
4.87
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[6]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 8.458 biztanle zeuden. Herritarren % 5,9 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 63,5 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 59,7[oh 3]; % 0,5 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4; % 7,2 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 6,8; % 12,9 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 12,1; % 15,2 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 14,3; % 0,2 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 0,7 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,6.[oh 4][7]

Arraza/etnia Alaskako mapa
Etnizitatea
2000
96,7 %
2010
95,1 %
2020
94,1 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
68,5 %
7,5 %
18,6 %
2010
66,8 %
6,0 %
9,1 %
17,1 %
2020
63,5 %
7,2 %
12,9 %
15,2 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 32,6 estatu berean jaiotakoak, % 56,5 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 10,0 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 34,6 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 65,4 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 73,1, biztanleria osoaren % 7,3); ondoren Latinoamerikan (% 14,1, % 1,4), Ipar Amerikan (% 7,1, % 0,7) eta Europan (% 5,5, % 0,5).[oh 6][8]

Jaioterria eta jatorria Alaskako mapa
Jaioterria
32,6 %
56,5 %
10,0 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
34,6 %
65,4 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
73,1 %
14,1 %
7,1 %
Asia Latinoamerika Ipar Amerika Europa Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 4.139 etxebizitza zeuden, horietatik % 82,7 okupatuta eta % 17,3 hutsik.[9] Okupatutako etxebizitzen artean, % 60,3 jabeek okupatutakoak ziren eta % 39,7 errentan hartutakoak.[5] Konderrian 3.421 etxegune zeuden guztira, horietatik % 61,2 familia-etxeguneak ziren eta % 38,8 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 71,9 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 28,1 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 79,4 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 20,6 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[10] Talde-bizilekuetan bizi ziren 374 pertsona (biztanleria osoaren % 4,4); horietatik 19 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 66 egoitza militarretan bizi ziren.[9]

4.139etxebizitza
3.421okupatuak
374talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Alaskako mapa

2.062
1.359
718
Jabetzan (2.062) Alokairuan (1.359) Hutsik (718)

Etxegune motak

1.504
224
365
1.055
273
Ezkondutako bikotea (1.504) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (224) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (365) Bakarrik bizi (1.055) Beste norbaitekin (273)

Talde-bizilekuetako biztanleria

66
289
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (19) Egoitza militarrak (66) Beste (289)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 94,8k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 34,3k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 13,1k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[11]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[12]ErrepublikanoaDemokrataBeste
196098246.3%1.14053.7%0
196462928.6%1.57171.4%0
19681.02344.3%1.14849.7%139
19721.28052.6%1.08044.4%73
19761.55958.4%1.00437.6%106
19801.86253.0%1.21234.5%439
19842.38061.1%1.40336.0%113
19882.23254.9%1.72042.3%114
19921.74137.8%1.69536.8%1.171
Urtea[12]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19961.82342.1%1.73240.0%775
20002.06748.2%1.48434.6%737
20041.72647.6%1.73747.9%164
20082.12946.0%2.35550.9%144
20121.83241.5%2.34053.0%243
20161.83040.9%2.13547.7%510
20201.74543.3%2.12452.7%162
20241.65942.9%2.05753.2%149

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 101.727 $ zen ( Alaskako mapa), eta familiena, 117.434 $. Per capita errenta 46.118 $ zen. Biztanleriaren % 7,5 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[13] Etxeguneen artean, % 2,1k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 10,8k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[14]

101.727 $etxegunearen errenta mediana
117.434 $familiaren errenta mediana
46.118 $biztanleko errenta
% 7,5pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 8,6
% 13,0
% 18,1
% 8,0
% 14,2
% 10,8
< 10.000 $ — % 2,1 (72) 10.000-14.999 $ — % 2,7 (92) 15.000-19.999 $ — % 2,5 (85) 20.000-24.999 $ — % 3,8 (131) 25.000-29.999 $ — % 1,6 (54) 30.000-34.999 $ — % 1,5 (51) 35.000-39.999 $ — % 2,1 (72) 40.000-44.999 $ — % 3,9 (134) 45.000-49.999 $ — % 2,0 (69) 50.000-59.999 $ — % 5,2 (180) 60.000-74.999 $ — % 8,6 (296) 75.000-99.999 $ — % 13,0 (446) 100.000-124.999 $ — % 18,1 (623) 125.000-149.999 $ — % 8,0 (276) 150.000-199.999 $ — % 14,2 (489) ≥ 200.000 $ — % 10,8 (370)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Ingelesez) Alaska Native Place Names | Alaska Native Language Archive. University of Alaska Fairbanks (kontsulta data: 2021-12-27).
  2. ↑ (Ingelesez) Sitka. Census | Department of Labor Research and Analysis (kontsulta data: 2021-12-27).
  3. 1 2 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-10-06ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  5. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  6. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  7. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  8. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  10. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  13. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  14. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Sitka_(Alaska)&oldid=11832554"(e)tik eskuratuta