Edukira joan

Valdahon

Valdahon
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Borgoina-Franche-Comté
Departamendua Doubs
BarrutiPontarliereko barrutia
Kantonamenducanton of Vercel-Villedieu-le-Camp
Izen ofizialaValdahon
Posta kodea25800
Geografia
Koordenatuak47°08′59″N 6°20′41″E / 47.1497°N 6.3447°E / 47.1497; 6.3447
Mapa
Azalera25,51 km²
Altitudea551 m, 736 m eta 625 m
MugakideakÉtray, Chevigney-lès-Vercel, Épenoy, Étalans, Fallerans eta Vercel-Villedieu-le-Camp
Demografia
Biztanleria5.705 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 2.655 (%46,5) (%53,5) 3.060 alt_right
Dentsitatea224 bizt/km²
valdahon.com

Valdahon Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 5.705 biztanle zituen 25,51 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Étray, Chevigney-lès-Vercel, Épenoy, Étalans, Fallerans eta Vercel-Villedieu-le-Camp.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ValdahonValdahon
Població amb 178 habitants (2000)Étray (2,5 km)
Població amb 544 habitants (2000)Épenoy (2,7 km)
Població amb 245 habitants (2000)Fallerans (4,4 km)
Població amb 192 habitants (2000)Rantechaux (4,4 km)
Població amb 208 habitants (2000)Vanclans (5,4 km)
Població amb 1089 habitants (2000)Étalans (5,7 km)
Població amb 524 habitants (2000)Nods (5,8 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima kontinentalaren eta mendiko klimaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Jurako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak urte osoan (1000-1500 mm/urte); negu gogorra; eguzkialdi eskasa)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,3 °C-koa da, 16,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1382 mm-koa da, urtarrilean 13,8 euri-egun eta uztailean 10,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Épenoy udalerrian dago, 3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 9,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1363 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 36,4 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 7an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -18,8 °C-koa da, 2012ko otsailaren 5an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea01000200030004000500060001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 3.060 gizon, 2.655 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.19
0.49
 
90-94
 
1.13
1.47
 
85-89
 
2.64
1.63
 
80-84
 
4.33
2.12
 
75-79
 
3.01
3.59
 
70-74
 
4.33
3.59
 
65-69
 
5.65
2.29
 
60-64
 
5.08
4.58
 
55-59
 
5.65
5.72
 
50-54
 
6.78
5.07
 
45-49
 
6.21
5.72
 
40-44
 
6.78
7.68
 
35-39
 
6.59
8.17
 
30-34
 
5.46
9.48
 
25-29
 
5.84
13.07
 
20-24
 
6.21
6.37
 
15-19
 
5.27
6.86
 
10-14
 
6.97
6.54
 
5-9
 
6.78
5.56
 
0-4
 
5.08
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Valdahon udalerrian 5.089 biztanle zeuden eta 2.389 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,13 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 40,8), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

5.089biztanle
2.389elkarbizitza-unitate
2,13lagun elkarbizitza-unitateko
1.399familia
Udalerria
% 24
% 25
% 10
% 41
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.399 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (588). Guraso bakarreko 235 familietatik 175etan ama zen guraso bakarra. 643 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 300k seme-alaba bakarra zuten etxean, 326k bi, eta 131k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 577 bikoteetatik 93tan (% 16,1) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

588
577
235
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean643
Seme-alaba bat300
Bi seme-alaba326
Hiru seme-alaba93
Lau edo gehiago38

15 urte edo gehiago zituzten 4.675 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 7,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 53,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 69,6).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 8
25-39% 15
40-54% 18
55-64% 27
65-79% 34
80 +% 53
Bikotean bizi da
15-24% 16
25-39% 62
40-54% 68
55-64% 70
65-79% 66
80 +% 48

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 37,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,7 izatezko bikotean eta % 6,8 PACS bidez lotuta). % 31,7 ezkongabeak ziren, % 6,2 alargunak eta % 7,1 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 37,6
Ezkongabea% 31,7
Izatezko bikotean% 10,7
Dibortziatuta% 7,1
PACS bidez lotuta% 6,8
Alarguna% 6,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 29,8), eskulangileak (% 22,8), enplegatuak (% 17,2), erdi-mailako lanbideak (% 13,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 29,8) Doubs departamenduko batez bestekoaren (% 30,1) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,2).[9]

Udalerria
% 14
% 17
% 23
% 30
Doubs
% 10
% 16
% 14
% 19
% 30
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 2.617 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.391 egoitza nagusi ziren, 41 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 184 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.383), eta apartamentuak gutxi ziren (1.189). Egoitza nagusietatik 1.285 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.082 alokairuan zeuden, 232 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 25 doan lagata.[10]

2.617etxebizitza
2.391egoitza nagusi
1.383etxe
1.189apartamentu

Etxebizitza multzoa

2.391
Egoitza nagusia (2.391)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (41)Hutsik (184)

Etxe mota

1.383
1.189
Etxea (1.383)Apartamentua (1.189)

Jabetza egoera

1.285
1.082
232
Jabeak (1.285)Alokairuan (1.082)HLM (232)Doan lagata (25)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (703).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik77
1919-194566
1946-1970253
1971-1990703
1991-2005599
2006-2020664

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (980). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (1.002 etxebizitzatan). 2.046 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.197 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 917tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela88
2 gela256
3 gela489
4 gela578
5 gela edo gehiago980

Berogailu mota

492
1.002
208
534
Gas sarea (155)Fuel-olioa (492)Elektrizitatea (1.002)Gas botila (208)Bestelakoak (534)

Aparkalekua eta ibilgailuak

2.046aparkalekua
1.197ibilgailu 1
917ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 3.668 biztanleetatik 3.092 aktibo ziren (% 84,3), horietako 2.877 lanean (% 78,4) eta 215 langabezian (aktiboen % 7,0).

3.66815-64 urteko biztanle
% 84,3aktibo
% 78,4lanean
% 7,0langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 73,4
25-54 urte% 94,2
55-64 urte% 63,9
Gizonak% 89,0
Emakumeak% 78,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 11,3
BEPC, brebeta% 7,3
CAP-BEP% 8,7
Batxilergoa% 5,9
Goi-mailako +2% 6,4
Goi-mailako +3/4% 2,9
Goi-mailako +5% 3,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

576 ez-aktibotik 235 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 40,8), 148 erretiraturik zeuden (% 25,7) eta 193 bestelako ez-aktibo ziren (% 33,5).

Ez-aktiboak

% 41
% 26
% 34
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 9
% 19
% 39
% 26
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 3.964 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 2.877 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

3.964enplegu udalerrian
% 91,6soldatapeko
% 8,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.390 eurokoa zen, eta biztanleen % 9 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

27.390 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.190 €
% 9,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 13,4

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 286 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 35 eraikuntza enpresak ziren, 81 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 17 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 22 finantziazio enpresak ziren, 16 higiezinen enpresak ziren, 22 zerbitzu enpresak ziren, 42 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 79 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 5 autoeskolak, 2 igeltseroak, 6 margolariak, 2 zurginak, 7 iturginak, 5 argiketariak, 5 eraikuntza enpresak, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 aldi baterako lan enpresa, 13 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.[12]

2009an zeuden 43 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 3 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 4 okindegiak, 2 harategiak, 2 liburu dendak, 12 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 3 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 3 kirol-dendak, 2 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.[13]

2000. urtean Valdahon udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 256 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an psikiatriko 1 , osasun-zentro 1 bat, 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.

2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Valdahon udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 525 ikaslekin.

  1. Estazioko erregistroak 1992ko abenduaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Épenoy », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]