Vai al contenuto

Charlie Chaplin

De Vichipedie, la enciclopedie libare dute in marilenghe.
Charlie Chaplin


Charlie Chaplin tal 1921

Sir Charles Spencer Chaplin
Nazionalitât Britanic
Date di nassite 16 di Avrîl dal 1889
Lûc di nassite Londre, Ream Unît
Date di muart 25 di Dicembar dal 1977
Lûc di muart Corsier-sur-Vevey, Svuizare.
Origjin Inglese
Ativitât Atôr, registe, senegjiatôr, compositôr, produsint cinematografic
Gjenar Comedie, slapstick, drame, satare politiche
Periodi di ativitât 1899 - 1976
Oparis principâls "The Kid", "The Gold Rush", "City Lights", "Modern Times", "The Great Dictator".
Un dai simbui dal cine mundial; vinçitôr di 3 Premi Oscar (comprindûts 2 ad honorem).

Sir Charles Spencer "Charlie" Chaplin (Londre, 16 di Avrîl dal 1889 – Corsier-sur-Vevey, 25 di Dicembar dal 1977) al è stât un atôr, regjiste, senegjiatôr, compositôr e produtôr cinematografic britanic. Considerât une des figuris plui impuartantis, creativis e influents de storie dal cine mondiâl, Chaplin al à segnât par simpri l'etât dal cinema mût e le evoluzion de comedie visive. Vie par la creazion dal sô celebre personaç maschare dal Torzèon (clamât "The Tramp" in anglés o "Charlot" te Europe continentâl), al è stât bon di unî le comicitât fisiche plui svelte a une profonde poesie esistenziâl, fassint rîdi e cjalâ il public di dut il mont di front a lis insoferencis de societât moderne.

Nassût in une famee di artists di "varieté" e di "music-hall" di Londre, Chaplin al à vût une infanzie segnade de povertât e des dificoltâts di famee par vie de malatîe de mari e de asence dal pari. Chestis primis esperiencis di durece , an profondament influençât le sô sensibilitât artistiche, diventant le forme ideâl par le sô future narazion cinematografiche. Scomençât a esibîsi tal palc fin di piciul, al à cjapât une ecezionâl maestrie te mimiche e tal bal. Tal 1912, intant che al jere in tournée tai Stâts Unîts cun le famôse compagnie teatrâl di Fred Karno, al è stât notât dal produtôr Mack Sennett, che al à contratât par i sôs studis cinematografics Keystone.

Tal 1914, cuant che al lavorave sui prims curts comics, Chaplin al à ideât le veste dal so personaç iconic: cjapiel a bombete, cjalçons sbragâts e larcs, cjamese strete, scarpis cromatichis, une maçe di cjanne di bambù e i carateristis cjavei a spazule. Il sucès di Charlot al è stât immediât e devastant: tal arc di pôcs anis, Chaplin al è deventât il prin divo internazionâl de storie dal cine, cjapant un control artistic e finanziari simpri plui grant su lis sôs oparis. Tal 1919, insieme a ateris grandis figuris come Mary Pickford, Douglas Fairbanks e D. W. Griffith, al à fondât la cjase di produzion autonome United Artists, par garantîsi le complete libertât creative.

Cun i lungometrâçs de maturitât, Chaplin al à portât le sô art a un nivel di perfezion stilistiche insuperât. Oparis come The Kid (1921), The Gold Rush (1925) e City Lights (1931) son consideradis capolavôrs assoluts par le fuzion uniche jenfri comicitât e patetic. Contrari par lunc timp a le introduzion dal cine sonôr, al à continuât a doprâ le pantomima visive ancje te epoche dal sun, cognossint le fuarçe universâl dal lengaç mût. Tal 1936, cun Modern Times (Timps modernis), al à realizât une satare straordinarie su le alienazion de classe lavoradore in te societât industriâl e su le mecanicizazion dal lavôr.

Tal 1940, Chaplin al à zirât il sô prin film interamentri fevelât, The Great Dictator (Il gran ditatôr), une spietade e braurose parodie di Adolf Hitler e dal nazifassisim, realizade cuant che i Stâts Unîts a jerin ancjemò neutrâis te Seconde vuere mondiâl. Il discors finâl dal film su le libertât, le umanitât e le pâs al reste un dai moments plui alts de storie de fuzion jenfri art e impegnament civîl. Ma par vie des sôs ideis politichis progressistîs e de sô vision critiche de societât merecane, tal periodi de Vuere frêde e dal maccartisim Chaplin al è stât ogjet di persecuzions e suspièts di simpatîs comunistis, fin a le decision di abandonâ i Stâts Unîts tal 1952 par stabilîsi te Svuizare.

Daspò dal sô trasferiment in Europe, al à realizât ancjemò oparis intensis come Limelight (1952), un nostalgjic "adieu" al mont dal spetacul, e A King in New York (1957). Tal 1972 al è tornât trionfalmentri tai Stâts Unîts par ritirâ un Premi Oscar "ad honorem" par le so inestimabîl contribuzion a le trasformazion dal cine in une art dal Nûfcent. Ritirât inte so cjase di Corsier-sur-Vevey sul Lât di Gjnevre, al è muart te gnot di Nadâl dal 1977. Le so figure reste il simbul plui pûr e universâl de magjie dal cine, bon di trapassâ ogni barriere linguistiche, culturâl e generazionâl.

Oparis principâlis

[cambie | modifiche il codiç]
  • Tillie's Punctured Romance (1914)
  • The Tramp (1915)
  • The Immigrant (1917)
  • A Dog's Life (1918)
  • The Kid (1921)
  • A Woman of Paris (1923)
  • The Gold Rush (1925)
  • The Circus (1928)
  • City Lights (1931)
  • Modern Times (1936)
  • The Great Dictator (1940)
  • Monsieur Verdoux (1947)
  • Limelight (1952)
  • A King in New York (1957)
  • A Countess from Hong Kong (1967)