Georg Rhau

Georg Rhau (Eisfeld, 1488 – Wittenberg, 6 agosto 1548) è stato un editore e compositore tedesco del periodo rinascimentale[1].
Fu uno dei più importanti tipografi musicali tedeschi della prima metà del XVI secolo, durante la prima fase della Riforma protestante, attivandosi principalmente a Wittenberg, in Sassonia, la città ove si dice che Martin Lutero abbia affisso le Novantacinque Tesi alla porta della chiesa del castello, dando inizio alla sua battaglia teologica. Il supporto di Rhau come tipografo fu infatti fondamentale per il successo di Lutero[2].
Biografia
[modifica | modifica wikitesto]Nato nel 1488 nella città di Eisfeld, in Turingia, allora parte della Sassonia Ernestina, Rhau studiò filosofia dal 15 aprile 1513 presso la neonata Università di Wittenberg, conseguendo la laurea triennale nella materia il 27 giugno successivo. Dal semestre estivo del 1518 proseguì gli studi filosofici presso l'Università di Lipsia, ove lavorò anche come precettore, contemporaneamente all'attività di Thomaskantor del Thomanerchor di Lipsia dall'agosto 1518 fino al 1520. Durante la Disputa di Lipsia, avvenuta il 27 giugno 1519, inoltre, il compositore eseguì la sua messa à dodici voci "Missa de Sancto Spiritu".
Nel 1520 Rhau dovette lasciare Lipsia, a causa del suo atteggiamento favorevole verso la Riforma, e continuò a prestare servizio come maestro di scuola nella città di Eisleben, nel Mansfeld, e a Hildburghausen. Dal 1522 lavorò come tipografo a Wittenberg, città dei suoi primi studi universitari, ove aprì una propria tipografia e una casa editrice che gestì fino alla morte (l'attività venne proseguita dagli eredi sino al 1556). Nel 1528, Rhau è documentato come Thomasorganist.
Il compositore pubblicò due metodi per l'uso scolastico (rispettivamente nel 1518 e nel 1520) e diverse importanti stampe di musica di compositori contemporanei, come Heinrich Finck, Thomas Stoltzer, Balthasar Resinarius, Simon Cellarius, Sixt Dietrich, Arnold von Bruck e Ludwig Senfl. La sua collezione è un documento importante per lo sviluppo della musica sacra luterana, ed è nota come Symphoniae iucundae atque adeo breves (1538).
Morì a Wittemberg il 6 agosto 1548[2].
Pubblicazioni
[modifica | modifica wikitesto]- Selectae harmoniae … de passione Domini, 4vv (1538)
- Symphoniae iucundae atque adeo breves, 4vv (1538)
- Officia paschalia, de resurrectione et ascensione Domini (1539)
- Vesperarum precum officia: Psalmi feriarum et dominicalium dierum tocius anni, cum antiphonis, hymnis et responsoriis (1540)
- Sixt Dietrich: Novum ac insigne opus musicum 36 antiphonarum (1541)
- Opus decem missarum, 4vv (1541)
- Balthasar Resinarius: Responsorum numero octoginta de tempore et festis iuxta seriem totius anni, libri duo (1542)
- Tricinia … latina, germanica, brabantia et gallica (1542)
- Sacrorum hymnorum liber primus (1542)
- Johann Walter: Wittembergisch deudsch geistlich Gesangbüchlein, 4–5vv (1544)
- Postremum vespertini officii opus … Magnificat octo modorum seu tonorum numero XXV (1544)
- Newe deutsche geistliche Gesenge CXXIII … für die gemeinen Schulen, 4–5vv (1544)
- Sixt Dietrich: Novum opus musicum tres tomos [122] sacrorum hymnorum (1545)
- Officiorum (ut vocant) de nativitate, circumcisione, epiphania Domini, et purificationis, etc. (1545)
- Bicinia gallica, latina, germanica … tomus primus (1545)
- Secundus tomus biciniorum, quae et ipsa sunt gallica, latina, germanica (1545)

Note
[modifica | modifica wikitesto]- ↑ (EN) Robin A. Leaver, Luther's Liturgical Music: Principles and Implications, collana Lutheran Quarterly Bks, 1ª ed., 1517 Media, 2017, ISBN 978-1-5064-2715-7.
- 1 2 (EN) Victor H. Mattfeld, Rhau [Rhaw], Georg, in Oxford Music Online, Oxford University Press, 2001. URL consultato il 12 dicembre 2025.
Bibliografia
[modifica | modifica wikitesto]- Historische Commission bei der königl. Akademie der Wissenschaften, Rhaw, Georg, collana Allgemeine Deutsche Biographie, 1.ª ed., Duncker & Humblot, 1889, pp. 372.
- (DE) Johannes Joachim, Die Drucker Johannes Grunenberg und Georg Rhau in Wittenberg, in Zentralblatt für Bibliothekswesen, n. 21, 1904, pp. 433-439.
- (DE) Hans Lülfing, Universität, Buchdruck und Buchhandel in Wittenberg, vornehmlich im 16. Jahrhundert, in 450 Jahre Martin Luther Universität Halle Wittenberg Band 1: Wittenberg 1502-1817, Halle, 1952, pp. 377–391, 380.
- (DE) Johannes Luther, Der Wittenberger Buchdruck in seinem Übergang zur Reformationspresse (PDF), in Lutherstudien zur 400-Jahrfeier der Reformation, Weimar, 1917, pp. 261–282.
- 700 Jahre Wittenberg: Stadt, Universität, Reformation, Böhlau, 1995, ISBN 978-3-7400-0957-1.
- Friedrich Wilhelm Bautz e Traugott Bautz, Biographisch-bibliographisches Kirchenlexikon, T. Bautz, 1994, ISBN 978-3-88309-053-5.
- Die Orgeln der Thomaskirche zu Leipzig, Evangelische Verlagsanstalt, 2005, ISBN 978-3-374-02300-4.
- Buchdruck und Buchkultur im Wittenberg der Reformationszeit, collana Schriften der Stiftung Luthergedenkstätten in Sachsen-Anhalt, Evangelische Verlagsanstalt, 2015, ISBN 978-3-374-04078-0.
- Theodore Baker, Nicolas Slonimsky e Marie-Stella Pâris, Dictionnaire biographique des musiciens, collana Bouquins, R. Laffont, 1995, ISBN 978-2-221-06510-5.
Voci correlate
[modifica | modifica wikitesto]Altri progetti
[modifica | modifica wikitesto]
Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su Georg Rhau
Collegamenti esterni
[modifica | modifica wikitesto]- Opere di Georg Rhau, su MLOL, Horizons Unlimited.
- (EN) Opere di Georg Rhau, su Open Library, Internet Archive.
- (EN) Spartiti o libretti di Georg Rhau, su International Music Score Library Project, Project Petrucci LLC.
- (EN) Georg Rhau, su Discogs, Zink Media.
- (EN) Georg Rhau, su MusicBrainz, MetaBrainz Foundation.
| Controllo di autorità | VIAF (EN) 88648190 · ISNI (EN) 0000 0001 2142 8346 · SBN MUSV055038 · BAV 495/100547 · CERL cni00038773 · Europeana agent/base/95750 · LCCN (EN) n81048033 · GND (DE) 115690387 · BNE (ES) XX883720 (data) · BNF (FR) cb15100308m (data) · J9U (EN, HE) 987007274924705171 · NSK (HR) 981005667795909366 · CONOR.SI (SL) 53748835 |
|---|