Paris

Paris Paris
Ibu negara dan kolektiviti berstatus khas
Ville de Paris
Pemandangan Paris dari Pusat Georges Pompidou, dengan Menara Eiffel di latar belakang
Bendera Jata
Motto(s):  Latin: Fluctuat nec mergitur “Dipukul ombak, namun tidak tenggelam”
Paris Kedudukan Paris di Perancis dan Eropah Paris Paris (Eropah)
Koordinat: 48°51′24″U 2°21′8″T
Negara	Perancis
Kawasan	Île-de-France
Kod INSEE	75056
Kerajaan
• Type	Kolektiviti berstatus khas
• Body	Majlis Paris
• Datuk bandar	Emmanuel Grégoire
Keluasan
• Ibu negara dan kolektiviti berstatus khas	105.4 km2 (40.7 batu persegi)
Penduduk  (2023)
• Ibu negara dan kolektiviti berstatus khas	2,103,778
• Kepadatan	19,959.9/km2 (51,696/batu persegi)
• Bandar	11,013,774
• Metro	13,320,752
Demonym(s)	Perancis: Parisien (lelaki), Perancis: Parisienne (wanita)
Zon waktu	UTC+1 (CET)
• Musim panas (WMP)	UTC+2 (CEST)
Poskod	75001–75020 dan 75116
Tapak sesawang	www.paris.fr

Paris (Sebutan bahasa Perancis: [paʁi]) ialah ibu negara dan bandar raya paling ramai penduduk di Perancis, serta ibu kota kawasan Île-de-France. Bandar ini terletak di sepanjang Sungai Seine, di bahagian utara-tengah negara itu, dan menjadi pusat sejarah, politik serta ekonomi utama negara. Paris mempunyai 2,103,778 orang penduduk pada tahun 2023 dalam kawasan pentadbirannya seluas 105.4 km². Pada tahun yang sama, unit bandar Paris mempunyai kira-kira 11.0 juta penduduk, manakala kawasan tarikan bandarnya merangkumi sekitar 13.3 juta penduduk.

Sejak 1 Januari 2019, Paris membentuk sebuah kolektiviti berstatus khas yang dinamakan Ville de Paris, menggantikan komun dan departmen Paris serta menjalankan bidang kuasa kedua-duanya. Wilayah bandar raya dibahagikan kepada 20 arondisemen, yang tersusun secara berpusar dari pusat bersejarahnya. Paris juga menjadi teras Métropole du Grand Paris, sebuah struktur metropolitan yang merangkumi ibu negara dan kebanyakan pinggir bandar terdekatnya.

Perkembangan Paris bermula daripada penempatan masyarakat Parisii sebelum penaklukan Rom. Bandar Gallo-Rom yang dikenali sebagai Lutetia kemudiannya berkembang menjadi pusat kerajaan diraja Perancis, medan utama Revolusi Perancis, dan salah sebuah pusat perindustrian serta kebudayaan Eropah pada abad ke-19. Bentuk bandar moden Paris banyak dipengaruhi oleh pembaharuan besar-besaran yang dilaksanakan di bawah Napoleon III dan Georges-Eugène Haussmann.

Paris mempunyai pengaruh besar dalam bidang kewangan, diplomasi, sains, pendidikan, seni, fesyen, gastronomi dan media. Antara mercu tandanya ialah Menara Eiffel, Muzium Louvre, Katedral Notre-Dame de Paris, Arc de Triomphe dan Basilika Sacré-Cœur. Kawasan tebing Seine di pusat bandar dimasukkan dalam Tapak Warisan Dunia UNESCO pada tahun 1991. Paris menjadi tuan rumah Sukan Olimpik Musim Panas pada tahun 1900, 1924 dan 2024, menjadikannya salah sebuah daripada beberapa bandar yang pernah menganjurkan temasya tersebut sebanyak tiga kali.

Etimologi dan gelaran

Nama Paris berasal daripada nama Parisii, sebuah masyarakat Gaul yang mendiami kawasan tersebut sebelum penaklukan Rom. Pada zaman Rom, bandar itu dikenali sebagai Lutetia Parisiorum, yang bermaksud Lutetia milik Parisii. Bentuk nama Paris beransur-ansur menggantikan Lutetia pada penghujung zaman Rom.

Penduduk Paris disebut Perancis: Parisien bagi lelaki dan Perancis: Parisienne bagi wanita. Gelaran Perancis: la Ville Lumière (“Kota Cahaya”) lazim dikaitkan dengan sejarah penerangan awam di Paris serta kedudukannya sebagai pusat pemikiran dan kebudayaan. Namun demikian, asal usul tepat ungkapan itu tidak dapat ditentukan kepada satu peristiwa sahaja; pembangunan penerangan jalan secara berperingkat dari abad ke-17 hingga zaman elektrik memperkukuh kaitan tersebut.

Cogan kata rasmi Paris ialah Latin: Fluctuat nec mergitur, yang boleh diterjemahkan sebagai “Dipukul ombak, namun tidak tenggelam”. Ungkapan tersebut telah lama dikaitkan dengan lambang kapal pada jata Paris, tetapi hanya diisytiharkan secara rasmi sebagai cogan kata bandar pada abad ke-19.

Sejarah

Rencana utama: Sejarah Paris

Zaman prasejarah dan purba

Penemuan arkeologi di kawasan Bercy menunjukkan bahawa manusia telah menghuni lembah Seine di kawasan Paris sejak zaman Neolitik. Antara tinggalan yang ditemukan ialah kesan bangunan, benteng kayu, jeti dan perahu kayu yang berkaitan dengan sebuah penempatan di tebing saluran lama Sungai Seine.

Gambaran semula Lutetia pada zaman Empayar Rom.

Masyarakat Parisii menetap di kawasan tersebut sekitar abad ke-3 SM. Lokasi tepat pusat penempatan mereka sebelum penaklukan Rom masih diperdebatkan oleh ahli arkeologi. Selepas tentera Julius Caesar menakluki Gaul pada abad pertama SM, bandar Gallo-Rom Lutetia berkembang terutamanya di tebing kiri Seine. Bandar itu mempunyai forum, tempat mandi awam, arena dan akuaduk, manakala Île de la Cité menjadi titik penting untuk menyeberangi sungai.

Ketika kuasa Rom merosot, petempatan tersebut semakin dikenali dengan nama Paris. Bandar itu menjadi pusat agama Kristian dan memperoleh kepentingan politik di bawah dinasti Meroving. Pada awal abad ke-6, Clovis I menjadikan Paris salah sebuah pusat pemerintahannya.

Zaman Pertengahan dan zaman moden awal

Di bawah dinasti Capet, Paris berkembang sebagai pusat kuasa diraja. Île de la Cité menempatkan istana diraja dan Katedral Notre-Dame de Paris, manakala tebing kanan menjadi pusat perdagangan. Pada tebing kiri, sekolah-sekolah yang berkaitan dengan gereja berkembang menjadi Universiti Paris pada abad ke-12 dan ke-13. Pemerintahan Philippe II Augustus menyaksikan pembinaan tembok kota, pengukuhan jalan raya dan pembinaan kubu yang kemudian berkembang menjadi Louvre.

Pertumbuhan bandar terganggu oleh wabak, kebuluran dan peperangan, termasuk Perang Seratus Tahun. Paris beberapa kali bertukar penguasaan dalam konflik politik dan agama. Pada akhir abad ke-16, Henri IV menawan semula bandar itu dan memulakan projek pembinaan baharu. Pada abad ke-17, kuasa kerajaan semakin berpusat, tetapi keputusan Louis XIV memindahkan istana diraja ke Versailles pada tahun 1682 mengurangkan peranan Paris sebagai kediaman tetap raja. Walau bagaimanapun, Paris kekal sebagai pusat pentadbiran, kewangan, penerbitan dan kehidupan intelektual Perancis.

Revolusi dan abad ke-19

Paris menjadi pentas utama Revolusi Perancis yang bermula pada tahun 1789. Penyerbuan Bastille pada 14 Julai, pemindahan keluarga diraja dari Versailles ke Paris dan pembentukan institusi revolusi menjadikan bandar itu pusat perubahan politik negara. Selepas pergolakan revolusi dan pemerintahan Napoleon Bonaparte, Paris terus mengalami pemberontakan dan perubahan rejim pada tahun 1830 dan 1848.

Pada tahun 1853, Napoleon III melantik Georges-Eugène Haussmann sebagai prefek Seine. Pembaharuan Haussmann membuka jalan-jalan lebar, membina rangkaian pembetungan dan bekalan air, mewujudkan taman awam, serta menyusun semula ruang bandar. Projek tersebut memperbaiki pergerakan dan kebersihan tetapi turut menyebabkan pengambilan tanah dan pemindahan ramai penduduk kelas pekerja. Pada tahun 1860, sempadan Paris diperluas melalui pengilhakan beberapa komun pinggir bandar dan pembentukan 20 arondisemen masa kini.

Boulevard Haussmann, salah satu contoh landskap bandar yang dikaitkan dengan pembaharuan abad ke-19.

Selepas kekalahan Perancis dalam Perang Perancis-Prusia, pemberontakan Komun Paris bermula pada 18 Mac 1871. Kerajaan revolusioner itu bertahan selama 72 hari sebelum ditumpaskan dalam pertempuran berdarah pada penghujung Mei. Dalam dekad-dekad seterusnya, Paris menjadi pusat seni dan teknologi pada zaman Belle Époque. Pameran Sejagat tahun 1889 menghasilkan pembinaan Menara Eiffel, manakala pameran tahun 1900 bertepatan dengan pembukaan bahagian pertama Metro Paris.

Abad ke-20 dan ke-21

Semasa Perang Dunia Pertama, Paris berada berhampiran medan perang tetapi tidak diduduki. Pertumbuhan pinggir bandar meningkat pada tempoh antara perang, sementara perumahan dan kegiatan perindustrian semakin melangkaui sempadan pentadbiran ibu negara. Dalam Perang Dunia Kedua, tentera Jerman menduduki Paris dari Jun 1940 hingga Ogos 1944. Pemberontakan pihak Penentangan Perancis dan kemaraan tentera Perancis serta Bersekutu membawa kepada pembebasan rasmi bandar pada 25 Ogos 1944.

Selepas perang, pembinaan perumahan dan rangkaian pengangkutan berlaku secara besar-besaran di kawasan metropolitan. Demonstrasi pelajar dan mogok pekerja pada Mei 1968 bermula di institusi pendidikan Paris sebelum berkembang menjadi krisis nasional. Projek seni bina besar pada penghujung abad ke-20 termasuk Pusat Georges Pompidou, Musée d'Orsay, Grande Arche de la Défense, Opéra Bastille dan piramid kaca Louvre.

Pada abad ke-21, dasar bandar memberi tumpuan kepada perumahan, pengangkutan awam, pengurangan pencemaran, penyesuaian terhadap perubahan iklim dan penambahan ruang untuk pejalan kaki serta basikal. Kebakaran besar pada tahun 2019 merosakkan Katedral Notre-Dame; bangunan itu dipulihkan dan dibuka semula pada Disember 2024. Pada tahun yang sama, Paris menganjurkan Sukan Olimpik dan Sukan Paralimpik Musim Panas 2024, dengan banyak acara diadakan di mercu tanda serta tapak sedia ada di seluruh kawasan metropolitan.

Geografi

Rencana utama: Geografi Paris

Kedudukan, keluasan dan bentuk muka bumi

Paris terletak di bahagian utara-tengah Perancis, di tengah Lembangan Paris. Sungai Seine merentasi bandar dari tenggara ke barat sebelum meneruskan alirannya ke arah Selat Inggeris. Sungai tersebut membahagikan bahagian utama bandar kepada tebing kanan di utara dan tebing kiri di selatan serta menjadi paksi penting dalam perkembangan petempatan, perdagangan dan pengangkutan Paris. Île de la Cité dan Île Saint-Louis terletak di Sungai Seine, berhampiran pusat bersejarah bandar.

Wilayah pentadbiran Paris meliputi 105.4 kilometer persegi. Keluasan ini merangkumi Bois de Boulogne seluas 846 hektar di sebelah barat dan Bois de Vincennes seluas 995 hektar di sebelah timur. Kedua-duanya merupakan kawasan hijau terbesar di Paris dan sebahagian besarnya terletak di luar kawasan binaan utama bandar.

Bentuk muka bumi Paris umumnya rendah dan beralun. Lembah Seine membentuk bahagian terendah, manakala kawasan yang lebih tinggi terletak terutamanya di utara dan timur bandar. Antara bentuk muka bumi yang paling ketara ialah bukit Montmartre serta kawasan berbukit Belleville–Ménilmontant. Paras tanah berjulat daripada kira-kira 26 meter di Point-du-Jour, berhampiran sempadan barat daya bandar, hingga sekitar 128 meter di Montmartre dan kawasan rue du Télégraphe.

Boulevard Périphérique mengelilingi sebahagian besar kawasan binaan utama dan secara kasar mengikuti sempadan pentadbiran bandar, tetapi tidak merangkumi Bois de Boulogne dan Bois de Vincennes. Paris bersempadan dengan komun-komun dalam tiga departmen lingkaran pinggir bandar dalam, iaitu Hauts-de-Seine di sebelah barat, Seine-Saint-Denis di utara dan timur laut serta Val-de-Marne di selatan dan tenggara. Kawasan binaannya bersambung hampir tanpa putus dengan kebanyakan komun bersebelahan, menyebabkan sempadan pentadbiran Paris tidak sepadan dengan keluasan fizikal kawasan metropolitan.

Iklim

Paris mengalami iklim lautan yang banyak dipengaruhi oleh sistem cuaca dari Lautan Atlantik. Pengaruh lautan mengurangkan perbezaan suhu antara musim berbanding kawasan yang mempunyai iklim lebih kebenuaan di timur Perancis. Musim sejuk umumnya dingin tetapi sederhana, manakala musim panas biasanya hangat dan adakalanya disertai gelombang haba. Kerpasan berlaku sepanjang tahun tanpa musim kering yang ketara.

Normal iklim rasmi yang digunakan di Perancis berasaskan tempoh rujukan 1991–2020. Di stesen Paris-Montsouris, purata suhu tahunan bagi tempoh tersebut ialah 12.8 °C. Purata suhu bulanan berjulat daripada 5.4 °C pada Januari hingga 20.9 °C pada Julai. Purata kerpasan tahunan ialah 634.3 milimeter, yang tersebar secara relatif sekata sepanjang tahun, manakala purata tempoh cahaya matahari ialah 1,717 jam setahun.

Suhu tertinggi yang direkodkan di Paris-Montsouris ialah 42.6 °C pada 25 Julai 2019, semasa gelombang haba Eropah 2019. Suhu terendah ialah −23.9 °C pada 10 Disember 1879.

Kepadatan bangunan dan keluasan permukaan berturap menghasilkan kesan pulau haba bandar, yang paling ketara pada waktu malam apabila bangunan dan permukaan jalan melepaskan haba yang tersimpan pada waktu siang. Perbezaan suhu antara Paris dengan kawasan luar bandar di sekitarnya dianggarkan sekitar 2.5 °C secara purata, tetapi boleh menjadi jauh lebih besar semasa gelombang haba; perbezaan hampir 8 °C diperhatikan semasa gelombang haba 2003. Peningkatan suhu akibat perubahan iklim dijangka menambah kekerapan serta keamatan gelombang haba, dengan kesannya diperkuat oleh kepadatan dan sifat permukaan bandar.

Data iklim untuk Paris-Montsouris, normal 1991–2020 dan rekod 1872–2025
Bulan	Jan	Feb	Mac	Apr	Mei	Jun	Jul	Ogo	Sep	Okt	Nov	Dis	Tahun
Rekod tinggi suhu, °C	16.1	21.4	26.0	30.2	34.8	37.6	42.6	39.5	36.2	28.9	21.6	17.1	42.6
Purata maksimum suhu harian, °C	7.6	8.8	12.8	16.6	20.2	23.4	25.7	25.6	21.5	16.5	11.1	8.0	16.5
Purata suhu harian, °C	5.4	6.0	9.2	12.2	15.6	18.8	20.9	20.8	17.2	13.2	8.7	5.9	12.8
Purata minimum suhu harian, °C	3.2	3.3	5.6	7.9	11.1	14.2	16.2	16.0	13.0	9.9	6.2	3.8	9.2
Rekod rendah suhu, °C	−14.6	−14.7	−9.1	−3.5	−0.1	3.1	6.0	6.3	1.8	−3.8	−14	−23.9	−23.9
Purata kerpasan, mm	47.6	41.8	45.2	45.8	69.0	51.3	59.4	58.0	44.7	55.2	54.3	62.0	634.3
Rekod suhu tertinggi, °F	61.0	70.5	78.8	86.4	94.6	99.7	108.7	103.1	97.2	84.0	70.9	62.8	108.7
Purata suhu maksimum harian, °F	45.7	47.8	55.0	61.9	68.4	74.1	78.3	78.1	70.7	61.7	52.0	46.4	61.7
Purata suhu harian, °F	41.7	42.8	48.6	54.0	60.1	65.8	69.6	69.4	63.0	55.8	47.7	42.6	55.0
Purata suhu minimum harian, °F	37.8	37.9	42.1	46.2	52.0	57.6	61.2	60.8	55.4	49.8	43.2	38.8	48.6
Rekod suhu rendah, °F	5.7	5.5	15.6	25.7	31.8	37.6	42.8	43.3	35.2	25.2	7	−11.0	−11.0
Purata kerpasan, inci	1.87	1.65	1.78	1.80	2.72	2.02	2.34	2.28	1.76	2.17	2.14	2.44	24.97
Purata bilangan hari kerpasan (≥ 1 mm)	9.9	9.1	9.5	8.6	9.2	8.3	7.4	8.1	7.5	9.5	10.4	11.4	108.9
Purata bulanan jangka masa sinaran matahari	59.0	83.7	134.9	177.3	201.0	203.5	222.4	215.3	174.7	118.6	69.8	56.9	1,717
Sumber: Météo-France

Pentadbiran dan politik

Status pentadbiran

Peta 20 arondisemen Paris. Nombornya tersusun mengikut bentuk lingkaran dari pusat bandar.

Paris mempunyai kedudukan pentadbiran yang tersendiri. Sejak 2019, Ville de Paris merupakan sebuah kolektiviti berstatus khas menurut Perlembagaan Perancis yang menjalankan bidang kuasa sebuah komun dan sebuah departmen. Badan perunding utamanya ialah Majlis Paris (Perancis: Conseil de Paris), yang ahlinya juga menjalankan fungsi majlis perbandaran dan majlis departmen.

Paris dibahagikan kepada 20 arondisemen perbandaran. Empat arondisemen pertama digabungkan dalam satu sektor pentadbiran yang dikenali sebagai Paris Centre, manakala arondisemen ke-5 hingga ke-20 masing-masing membentuk sektor sendiri. Oleh itu, terdapat 17 majlis sektor atau arondisemen, setiap satunya diketuai oleh seorang datuk bandar sektor. Pentadbiran arondisemen menguruskan sebahagian perkhidmatan setempat, tetapi kuasa utama berkaitan belanjawan dan dasar seluruh bandar terletak pada Majlis Paris.

Datuk bandar Paris dipilih oleh ahli Majlis Paris. Emmanuel Grégoire dipilih sebagai datuk bandar pada 29 Mac 2026 dengan 103 daripada 163 undi majlis, selepas pilihan raya perbandaran pada bulan yang sama.

Peranan nasional dan metropolitan

Sebagai ibu negara, Paris menempatkan institusi utama Republik Perancis. Presiden Perancis bersemayam secara rasmi di Istana Élysée, manakala kerajaan dan kebanyakan kementerian berpusat di bandar ini. Perhimpunan Kebangsaan bersidang di Palais Bourbon dan Senat di Istana Luxembourg. Banyak kedutaan, pertubuhan antarabangsa dan institusi budaya asing juga berpusat di Paris.

Pada skala lebih luas, Paris ialah anggota Métropole du Grand Paris, yang ditubuhkan pada tahun 2016 untuk menyelaraskan dasar tertentu berkaitan perancangan, perumahan, pembangunan ekonomi dan alam sekitar di ibu negara serta pinggir bandarnya. Kawasan metropolitan ini merangkumi Paris dan lebih seratus komun bersebelahan, tetapi tidak menggantikan kawasan Île-de-France atau keseluruhan kawasan tarikan bandar Paris.

Demografi

Penduduk Paris mencapai paras tertinggi pada awal abad ke-20 sebelum berkurang apabila isi rumah dan kegiatan industri berpindah ke pinggir bandar. Selepas peningkatan sederhana pada dekad pertama abad ke-21, jumlah penduduk bandar kembali menurun. Penduduk perbandaran berkurang daripada 2,240,621 orang pada tahun 2012 kepada 2,103,778 orang pada tahun 2023, dengan purata perubahan tahunan −0.6% antara tahun 2017 dengan 2023. Penurunan ini berkaitan dengan aliran keluar bersih penduduk, meskipun bilangan kelahiran masih melebihi kematian dalam tempoh tersebut.

Walaupun sempadan Paris hanya merangkumi sebahagian kecil daripada kawasan binaan, bandar ini kekal sangat padat, dengan hampir 20,000 orang bagi setiap kilometer persegi pada tahun 2023. Pada tahun yang sama, penduduk berumur 25 hingga 39 tahun membentuk 25.7% daripada jumlah penduduk, manakala mereka yang berumur 65 tahun ke atas membentuk 17.7%.

Paris telah lama menerima penghijrahan dari wilayah lain di Perancis serta dari luar negara. Kepelbagaian ini tercermin dalam bahasa, agama, perniagaan dan budaya kejiranannya. Statistik rasmi Perancis membezakan antara kewarganegaraan, negara kelahiran dan status imigran, tetapi secara amnya tidak mengelaskan penduduk mengikut kaum atau etnik.

Kekurangan perumahan dan harga hartanah yang tinggi merupakan isu penting. Pada tahun 2023, sekitar 61.9% kediaman utama dihuni oleh penyewa dan 33.2% oleh pemilik; perumahan sewa sosial yang tidak berperabot membentuk 18.1% daripada kediaman utama. Sebahagian stok perumahan juga terdiri daripada rumah kedua, penginapan sekali-sekala atau unit kosong, yang menambah tekanan terhadap pasaran kediaman tetap.

Ekonomi

Rencana utama: Ekonomi Paris

Paris ialah pusat utama kegiatan ekonomi Perancis dan pusat pekerjaan terbesar dalam wilayah Île-de-France. Walau bagaimanapun, data keluaran dalam negeri kasar (KDNK) rasmi diterbitkan pada peringkat wilayah dan bukannya khusus bagi sempadan pentadbiran bandar. Oleh itu, angka bagi Île-de-France turut merangkumi pusat ekonomi di pinggir bandar, termasuk La Défense, Plaine Saint-Denis dan kawasan kegiatan berhampiran lapangan terbang Paris.

Skala ekonomi dan pekerjaan

Pada 2024, Île-de-France mencatatkan KDNK sebanyak €865.7 bilion, bersamaan kira-kira 29.7% daripada KDNK Perancis. KDNK per kapitanya berjumlah €69,514, manakala KDNK bagi setiap pekerjaan ialah €123,220. Angka 2024 tersebut merupakan data sementara. Nilai wilayah ini tidak boleh ditafsirkan sebagai kekayaan yang dihasilkan dalam bandar Paris sahaja kerana kegiatan ekonomi wilayah tersebut saling berkait melalui perjalanan ulang-alik pekerja, rangkaian pengangkutan dan pembahagian pusat perniagaan.

Dalam sempadan Paris terdapat sekitar 1.81 juta pekerjaan pada 2023, berbanding kira-kira 1.07 juta penduduk bekerja yang menetap di bandar. Nisbah ini bersamaan 169 pekerjaan bagi setiap 100 penduduk bekerja yang tinggal di Paris dan mencerminkan peranannya sebagai pusat pekerjaan bagi kawasan metropolitan yang lebih luas.

Struktur dan taburan kegiatan

Ekonomi Paris didominasi oleh sektor perkhidmatan. Pada 2023, perdagangan, pengangkutan dan pelbagai perkhidmatan menyumbang 69.7% daripada pekerjaan di bandar. Pentadbiran awam, pendidikan, kesihatan dan kerja sosial menyumbang 23.4%, manakala industri dan pembinaan masing-masing merangkumi 3.7% dan 3.2%.

Pekerjaan berkemahiran tinggi mempunyai bahagian yang besar dalam pasaran buruh bandar. Kategori yang ditakrifkan INSEE sebagai cadres et professions intellectuelles supérieures, yang merangkumi pengurus serta profesion intelektual peringkat tinggi, membentuk 41.8% daripada keseluruhan pekerjaan pada 2023. Bahagian tersebut meningkat daripada 34.0% pada 2012. Profesion pertengahan pula membentuk 23.2%, diikuti pekerja pejabat dan perkhidmatan sebanyak 21.5%, pekerja buruh sebanyak 8.4%, serta peniaga, pengusaha dan ketua perusahaan sebanyak 5.2%.

La Défense dilihat dari Arc de Triomphe.

Kegiatan pejabat tidak tertumpu di sebuah daerah sahaja. Daerah perniagaan pusat Paris (Perancis: quartier central des affaires) merangkumi terutamanya bahagian arrondissement ke-8, ke-9 dan ke-17. Berdasarkan pemetaan pekerjaan pejabat bagi 2018, kawasan ini merupakan pusat pekerjaan pejabat terbesar dan antara yang paling padat di Île-de-France, dengan pengkhususan dalam perkhidmatan profesional seperti bidang undang-undang dan perundingan.

Pusat pekerjaan pejabat lain dalam bandar termasuk kawasan Gare de Lyon–Paris Rive Gauche, Châtelet–Hôtel de Ville, arrondissement ke-7 dan Montparnasse. Di luar sempadan Paris, La Défense merupakan sebuah pusat utama bagi kegiatan kewangan, insurans, teknologi maklumat dan pentadbiran perusahaan, manakala pusat kegiatan lain berkembang di Boulogne-Billancourt, Issy-les-Moulineaux, Levallois-Perret, Saint-Denis dan kawasan berhampiran Lapangan Terbang Charles de Gaulle.

Selain perkhidmatan profesional dan kewangan, ekonomi bandar merangkumi perdagangan runcit, penginapan dan restoran, teknologi digital, media dan penerbitan, industri kreatif, fesyen dan barangan mewah, penyelidikan, pendidikan tinggi, kesihatan, pentadbiran awam serta kegiatan kebudayaan. Gabungan penduduk, pekerja ulang-alik dan pelawat menyokong rangkaian kedai, pasar, restoran dan perkhidmatan kejiranan, meskipun kepadatan serta jenis perniagaan berbeza dengan ketara antara kawasan bandar.

Pelancongan dan perjalanan perniagaan

Pelancongan merupakan komponen penting ekonomi Paris kerana kaitannya dengan sektor penginapan, makanan, perdagangan, kebudayaan, hiburan dan pengangkutan. Permintaan pelancong didorong oleh muzium, monumen, kegiatan kebudayaan dan gastronomi, di samping persidangan, pameran perdagangan dan perjalanan perniagaan.

Pada 2025, hotel, tapak perkhemahan dan bentuk penginapan pelancong kolektif lain di Paris mencatatkan kira-kira 47.2 juta malam penginapan, meningkat 9.5% berbanding 2024 dan 7.6% berbanding 2023. Pelawat yang tidak menetap di Perancis menyumbang 64.8% daripada jumlah tersebut.

Perjalanan perniagaan menyumbang kira-kira 26% daripada malam penginapan di Paris pada 2025, sedikit lebih rendah daripada purata Île-de-France kerana bahagian pelancongan riadah yang lebih besar di ibu negara. Jumlah pelawat dan penginapan boleh berubah mengikut keadaan ekonomi antarabangsa, kadar pertukaran, keselamatan, acara besar serta kapasiti pengangkutan dan penginapan.

Landskap bandar, seni bina dan warisan

Bentuk fizikal Paris memperlihatkan lapisan sejarah yang berbeza. Île de la Cité dan kawasan Le Marais mengekalkan jaringan jalan yang berasal daripada zaman pertengahan dan zaman moden awal, manakala kawasan tengah serta barat bandar banyak dicirikan oleh blok pangsapuri batu, jalan lebar dan paksi pandangan yang dibangunkan pada abad ke-19. Had ketinggian tradisional mengekalkan garis langit yang agak seragam di pusat bandar, walaupun terdapat bangunan tinggi seperti Menara Montparnasse dan kelompok pencakar langit di La Défense di luar Paris.

Bangunan keagamaan penting termasuk Notre-Dame de Paris, Sainte-Chapelle, Panthéon, Église de la Madeleine dan Sacré-Cœur. Seni bina kerajaan dan awam pula diwakili oleh Louvre, Hôtel de Ville, Les Invalides, Palais Bourbon dan Palais Garnier. Struktur moden dan kontemporari termasuk Pusat Georges Pompidou, Institut du monde arabe, Bibliothèque nationale de France di tapak François-Mitterrand dan Philharmonie de Paris.

Tapak Warisan Dunia “Paris, Tebing Sungai Seine” merangkumi kawasan seluas 538 hektar serta menghubungkan banyak monumen dan ruang bandar utama di sepanjang sungai. Tapak itu diiktiraf atas nilai seni bina, perancangan bandar dan pengaruhnya terhadap pembangunan bandar Eropah. Pemeliharaan warisan sering perlu diseimbangkan dengan keperluan perumahan, kemudahan awam, penjimatan tenaga dan penyesuaian iklim.

Ruang hijau utama termasuk Taman Luxembourg, Taman Tuileries, Parc des Buttes-Chaumont, Parc Montsouris, Bois de Boulogne dan Bois de Vincennes. Sungai Seine, terusan Saint-Martin dan terusan de l'Ourcq juga memainkan peranan dalam riadah serta landskap bandar.

Kebudayaan

Kehidupan kebudayaan Paris dibentuk oleh gabungan institusi kebangsaan dan perbandaran, tempat persembahan, perpustakaan, sekolah seni serta industri kreatif. Kedudukannya sebagai pusat pentadbiran dan penerbitan Perancis selama beberapa abad turut menjadikan bandar ini tempat perkembangan dan penyebaran pelbagai gerakan seni, kesusasteraan, fesyen, filem dan gastronomi.

Muzium dan seni visual

Istana Louvre dan Piramid Louvre di Cour Napoléon.

Paris menempatkan muzium yang koleksinya meliputi pelbagai zaman, wilayah dan bentuk seni. Muzium Louvre, yang terletak di bekas istana diraja, mempunyai sembilan jabatan kuratorial yang meliputi antaranya barang purba Mesir, Timur Dekat, Yunani, Etruscan dan Rom, seni Islam, lukisan, arca, seni hiasan serta seni grafik. Pangkalan data koleksinya mengandungi maklumat mengenai lebih daripada 500,000 karya milik Louvre dan Musée national Eugène-Delacroix.

Musée d'Orsay, yang ditempatkan di bekas Gare d'Orsay, menumpukan seni yang dihasilkan antara 1848 dengan 1914, termasuk lukisan, arca, seni hiasan, fotografi dan seni bina. Koleksi seni moden dan kontemporari negara pula diuruskan oleh Musée national d'art moderne di Centre Pompidou. Bangunan utama Centre Pompidou di kawasan Beaubourg ditutup kepada orang ramai pada 2025 untuk kerja pengubahsuaian dan dijadualkan dibuka semula pada 2030; sepanjang tempoh tersebut, koleksi dan programnya dipersembahkan melalui institusi rakan di Perancis dan di luar negara.

Institusi lain mempunyai bidang pengkhususan yang lebih khusus. Musée de l'Orangerie memelihara koleksi seni moden awal, manakala Musée Rodin menghimpunkan karya, dokumen dan koleksi peribadi Auguste Rodin. Musée du quai Branly – Jacques Chirac menempatkan karya dan objek budaya dari Afrika, Asia, Oceania dan benua Amerika, sementara Musée national Picasso-Paris menyimpan koleksi besar karya serta bahan arkib yang berkaitan dengan Pablo Picasso.

Bandar raya Paris sendiri mengendalikan rangkaian muzium dan tapak warisan melalui Paris Musées. Antaranya ialah Musée Carnavalet, yang mendokumentasikan sejarah Paris, Musée d'Art Moderne de Paris, Petit Palais, Maison de Victor Hugo dan beberapa muzium yang dikhususkan kepada artis atau zaman tertentu.

Seni persembahan dan filem

Ruang legar utama Palais Garnier, salah sebuah gedung Opéra national de Paris.

Tradisi teater Paris berpusat pada institusi awam serta sejumlah besar panggung persendirian. Comédie-Française, yang diasaskan pada 1680 atas perintah Louis XIV, mengekalkan rombongan pelakon tetap dan mempersembahkan karya daripada himpunan drama klasik serta kontemporari di beberapa panggungnya di Paris. Teater kebangsaan lain di bandar ini termasuk Odéon-Théâtre de l'Europe, Théâtre national de Chaillot dan Théâtre national de la Colline, di samping panggung perbandaran, pusat kebudayaan dan tempat persembahan bebas.

Opéra national de Paris mempersembahkan opera, balet dan konsert di dua gedung utamanya, iaitu Palais Garnier, yang dibuka pada abad ke-19, dan Opéra Bastille, yang dirasmikan pada 1989. Di kawasan La Villette, Philharmonie de Paris dan Cité de la musique membentuk sebuah kompleks yang merangkumi dewan simfoni, ruang persembahan, kemudahan pendidikan, perpustakaan media serta Musée de la musique.

Paris juga mempunyai kedudukan penting dalam sejarah filem. Pada 28 Disember 1895, adik-beradik Lumière mengadakan tayangan awam berbayar menggunakan sinematograf di Salon Indien du Grand Café, yang lazimnya dianggap sebagai salah satu peristiwa asas kelahiran pawagam.

Budaya filem bandar ini diteruskan melalui pawagam komersial, pawagam bebas dan pawagam seni, selain tayangan semula, festival, kelab filem dan retrospektif. Pihak bandar raya memberikan bantuan kepada pawagam bebas serta menyokong pemuliharaan dan penyebaran warisan filem melalui Mission Cinéma. Institusi utama lain termasuk Cinémathèque française, yang memelihara filem, arkib, poster, peralatan, kostum dan objek berkaitan sejarah perfileman, serta La Fémis, sekolah filem awam negara yang terletak di arrondissement ke-18.

Kesusasteraan dan perpustakaan

Salle Ovale di tapak Richelieu, Bibliothèque nationale de France.

Peranan Paris dalam kesusasteraan Perancis berkait rapat dengan tumpuan universiti, rumah penerbitan, kedai buku, perpustakaan, salun dan kafe. Latin Quarter berkembang di sekitar Universiti Paris sejak Zaman Pertengahan dan kekal sebagai kawasan penting bagi pengajian tinggi serta perdagangan buku. Kawasan Montparnasse menjadi tempat pertemuan penting bagi penulis dan seniman antarabangsa pada awal abad ke-20, manakala Saint-Germain-des-Prés terkenal dengan kegiatan kesusasteraan, falsafah dan muziknya selepas Perang Dunia Kedua. Tokoh seperti Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Jacques Prévert dan Boris Vian dikaitkan dengan kafe, rumah penerbitan dan tempat persembahan di kawasan tersebut.

Institusi perpustakaan terpenting ialah Bibliothèque nationale de France (BnF), yang beroperasi di beberapa tapak. Tapak François-Mitterrand menempatkan sebahagian besar koleksi buku dan bahan berkala, manakala tapak Richelieu memelihara koleksi manuskrip, cetakan, fotografi, peta, syiling, pingat, muzik dan seni persembahan. Tapak Richelieu, yang menjadi kediaman perpustakaan diraja sejak 1721, dibuka sepenuhnya kepada orang ramai pada 2022 selepas kerja pemulihan yang berpanjangan. Sebahagian besar warisan bertulis dan visual BnF turut tersedia melalui perpustakaan digital Gallica.

Kemudahan lain termasuk Bibliothèque Sainte-Geneviève, perpustakaan universiti dan penyelidikan berhampiran Panthéon, serta rangkaian perpustakaan perbandaran. Rangkaian tersebut terdiri daripada perpustakaan pinjaman, perpustakaan warisan dan institusi khusus dalam bidang seperti sejarah Paris, seni grafik, muzik, fesyen dan kesusasteraan jenayah.

Fesyen dan gastronomi

Paris merupakan pusat utama reka bentuk fesyen dan haute couture. Kedudukan ini dibangunkan sejak abad ke-19 melalui pertumbuhan rumah fesyen, bengkel pertukangan khusus, gedung serbaneka, majalah serta pasaran barangan mewah. Fédération de la Haute Couture et de la Mode menyelaraskan Minggu Fesyen Paris dan Minggu Haute couture. Minggu Fesyen Paris diadakan empat kali setahun, dengan dua musim pakaian wanita dan dua musim pakaian lelaki. Sejarah dan perkembangan fesyen turut didokumentasikan oleh Palais Galliera, iaitu muzium fesyen milik bandar raya Paris.

Dalam gastronomi, konsep restoran moden berkembang di Paris pada separuh kedua abad ke-18. Berbeza daripada rumah penginapan dan meja makan bersama yang lebih awal, restoran membolehkan pelanggan memilih hidangan daripada menu, makan pada waktu yang dipilih dan menerima layanan di meja berasingan. Institusi ini kemudiannya memainkan peranan dalam perkembangan serta penyebaran masakan mewah Perancis.

Budaya makanan Paris tidak terbatas kepada restoran mewah. Kedai roti, kedai pastri, pasar makanan, kafe, bistro dan brasserie membentuk sebahagian daripada kehidupan harian di kebanyakan kawasan bandar. Perubahan penduduk Paris juga memperluas kepelbagaian masakannya, dengan kehadiran tradisi kulinari dari Eropah, Afrika, Asia, Timur Tengah dan benua Amerika bersama-sama masakan serantau Perancis.

Pendidikan dan penyelidikan

Paris merupakan salah satu pusat utama pendidikan tinggi dan penyelidikan di Perancis. Institusinya tersebar di seluruh bandar, tetapi tumpuan bersejarah yang utama terletak di Latin Quarter, khususnya di sekitar Sorbonne, Panthéon dan rue d'Ulm. Pusat pengajian dan penyelidikan baharu turut berkembang di kawasan seperti Paris Rive Gauche, Porte Dauphine dan arrondissement ke-12.

Perkembangan sejarah

Tradisi pendidikan tinggi di Paris berkembang daripada sekolah-sekolah gereja dan persatuan guru serta pelajar yang membentuk Universiti Paris pada abad ke-13. Kolej yang diasaskan oleh ahli teologi Robert de Sorbon pada 1253 dan disahkan oleh Louis IX pada 1257 kemudiannya memberikan namanya kepada Sorbonne.

Selepas peristiwa Mei 1968, Undang-undang Faure bertarikh 12 November 1968 menyusun semula sistem pendidikan tinggi Perancis. Universiti Paris dibubarkan sebagai sebuah institusi tunggal dan fakulti-fakultinya dibahagikan kepada 13 universiti berautonomi yang mula beroperasi pada awal 1970-an.

Landskap universiti kemudiannya berubah lagi melalui kerjasama dan penggabungan pada abad ke-21. Sorbonne Université dibentuk pada 1 Januari 2018 melalui penggabungan Université Paris-Sorbonne dan Université Pierre-et-Marie-Curie. Université Paris Cité pula mula beroperasi pada 1 Januari 2020 hasil penggabungan Université Paris-Descartes dan Université Paris-Diderot serta penyertaan Institut de physique du globe de Paris sebagai institusi komponennya.