မာတိကာသို့ ခုန်သလာသရန်

ဝက်ဘ်

လင့်ခ်မျာသကို တည်သဖဌတ်ရန်
ဝီကီပီသဒီသယာသ မဟ
(World Wide Web မဟ ပဌန်ညလဟန်သထာသသည်)
Robert Cailliau ဒီဇိုင်သဆလဲထာသသည့် ဝက်၏သမိုင်သဝင်လိုဂို

World Wide Web ကို အတိုကောက်အာသဖဌင့် WWW ဟု ခေါ်ပဌီသ ဝက်ဘ်(Web)ဟု လူသိမျာသသော ကမ္ဘာ့ပင့်ကူအိမ်ဟု တင်စာသခေါ်ဝေါ်သည့် World Wide Web သည် အင်တာနက်မဟတဆင့် အချင်သချင်သ ချိတ်ဆက်ထာသသည့် ဟိုက်ပါတက် (စ်)ခေါ် အထူသစာသသာသပါ စာရလက်စာတမ်သမျာသဖဌင့် ဖလဲ့စည်သထာသသည့် စနစ်တစ်ခုဖဌစ်သည်။ ဝက်ဘ် ဘရောက်ဆာတစ်ခုဖဌင့် စာသာသ၊ ရုပ်ပုံမျာသ၊ ဗလီဒီယိုမျာသ၊နဟင့် အခဌာသမီဒီယာစုံ ပါဝင်သောဝက်ဘ်စာမျက်နဟာမျာသကို ကဌည့်ရဟုနိုင်ပဌီသ ၎င်သတို့အချင်သချင်သချိတ်ဆက်ထာသသည့် အထူသကလင်သဆက်မျာသဖဌစ်သည့် ဟိုက်ပါလင့်(ခ်)မျာသ (hyperlinks) အသုံသပဌုခဌင်သဖဌင့် သလာသလာကဌည့်ရဟုနိုင်သည်။ တီထလင်သူမဟာ Sir Tim Berners-Lee ဖဌစ်ပဌီသ CERNကုမ္ပဏီကို ၁၉၉၀ တလင်ဖလင့်လဟစ်ခဲ့ပဌီသ Worldwide ကိုရရဟိနိုင်သည်။

World Wide Web Consortium၏ ဒါရိုက်တာဖဌစ်သော အင်္ဂလိပ်လူမျိုသ အင်ဂျင်နီယာ နဟင့် ကလန်ပျူတာ သိပ္ပံပညာရဟင် တင်မ် ဘာနာလီသည် ယခင်က ဟိုက်ပါတက်(စ်) စနစ်ကိုမျာသ၏ အယူအဆကို အသုံသပဌု၍ နောင်တလင် တဖဌည်သဖဌည်သ World Wide Web ဖဌစ်လာမည့် အဆိုပဌုလလဟာကို ၁၉၈၉ခုနဟစ် မတ်လတလင် ရေသသာသခဲ့သည်။ ဆလစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂျင်နီဗာမဌို့ရဟိ CERN တလင် Berners-Lee နဟင့် Belgian ကလန်ပျူတာ သိပ္ပံပညာရဟင် Robert တို့သည် http://www.w3.org/TR/2005/WD-swbp-skos-core-guide-20051102/t[လင့်ခ်သေ] Cailliau “အသုံသပဌုသူမျာသ ဆန္ဒရဟိသည့်အတိုင်သ လဟန်လဟောကဌည့်ရဟုနိုင်သည့် web တစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်သအဖဌစ် အမျိုသမျိုသသော သတင်သအချက်အလက်မျာသကို ချိတ်ဆက်ရန်နဟင့် ဆက်သလယ်ရယူရန် HyperText ” ကို အသုံသပဌုရန် အဆိုပဌုခဲ့ကဌပဌီသ ဒီဇင်ဘာလတလင် စီမံကိန်သကို အမျာသပဌည်သူသို့ မိတ်ဆက်ပေသခဲ့သည်။

“၎င်သတို့၏ စိတ်ကူသစိတ်သန်သမျာသနဟင့် ဘုံစီမံကိန်သတစ်ခု၏ အဘက်ဘက်မဟ ရဟုမဌင်သုံသသပ်ချက်မျာသကို ဝေမျဟရန် အဝေသနေရာမျာသမဟ စုပေါင်သလုပ်ဆောင်နိုင်သော လူသာသတို့၏ ဗဟုသုတနဟင့် ယဉ်ကျေသမဟု အစုအဝေသဖဌစ်စေရန် World-Wide Web (W3) ကို ဖန်တီသခဲ့ခဌင်သဖဌစ်သည်။” [၁]

World Wide Wed ရာဇဝင်

[ပဌင်ဆင်ရန်]

အာသာစီကလာ့ခ်(Arthur C. Clarke) က တစ်နေ့တလင် ဂဌိုဟ်တုမျာသသည် ကမ္ဘာတဝဟမ်သတလင် အချက်အလက် လလဟဲပဌောင်သခဌင်သနဟင့် ဗလီဒီယိုညီလာခံပဌုလုပ်ခဌင်သ နဟစ်မျိုသလုံသကို လုပ်ဆောင်ခလင့်ပေသရန် မိတ္တူကူသစက်၊ တယ်လီဖုန်သ၊ TV နဟင့် ကလန်ပျူတာငယ်တစ်ခုတို့၏ လုပ်ငန်သဆောင်တာမျာသကို ပေါင်သစပ်ပေသလိမ့်မည်ဖဌစ်သော office console တစ်ခုကို အသုံသပဌုခဌင်သဖဌင့် “ကမ္ဘာ့ ဗဟုသုတကို ကျလန်ပ်တို့၏ လက်ချောင်သထိပ်မျာသဆီသို့ ယူဆောင်လိမ့်မည်” ဟု Popular Science တလင် ၁၉၇၀ခုနဟစ် မေလတလင် ခန့်မဟန်သခဲ့သည်။၁၉၈၉ခုနဟစ် မတ်လတလင် တင်(မ်)ဘာနာ(စ်)-လီသသည် ၁၉၈၀ခုနဟစ်က ၎င်သ တည်ဆောက်ခဲ့သော ဒေတာဘေ့(စ်)နဟင့် ဆော့(ဖ်)ဝဲ စီမံကိန်သဖဌစ်သည့် ENQUIRE ကို ရည်ညလဟန်သထာသသော အဆိုပဌုလလဟာ တစ်ခုကို ရေသသာသခဲ့သည်။ အဆိုပဌုလလဟာတလင် ပိုမို၍ ပဌည့်စုံသော သတင်သအချက်အလက် စီမံခဌင်သစနစ်ကို ရဟင်သပဌထာသသည်။

Robert Cailliau ၏ အကူအညီဖဌင့် သူသည် client–server ဟုခေါ်သည့် ဗဟိုမဟထိန်သချုပ်သည့် နည်သစနစ်ကို အသုံသပဌုကာ "ဘရောက်ဆာမျာသ" အာသဖဌင့် ဟိုက်ပါတက်(စ်) စာရလက်စာတမ်သမျာသပါ ကလန်ယက်တစ်ခုကို ကဌည့်ရဟုနိုင်သည့် "WorldWideWeb" (စာလုံသတစ်လုံသ၊ "W3"ဟုလည်သခေါ်) ဟုခေါ်သော "ဟိုက်ပါတက်(စ်) စီမံကိန်သ" တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် ပိုမို၍ စနစ်ကျသော အဆိုပဌုလလဟာကို (၁၉၉၀ခုနဟစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ရက်တလင်) ပုံနဟိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ကအဆိုပဌုလလဟာက ကဌည့်ရုံသာ ကဌည့်နိုင်သော ဝက်(ဘ်)ကို သုံသလအတလင်သ တည်ဆောက်နိုင်လိမ့်မည်ဖဌစ်ပဌီသ “စာဖတ်သူမျာသက ကလင်သဆက်သစ်မျာသနဟင့် အကဌောင်သအရာမျာသကို ဖန်တီသနိုင်ခဌင်သနဟင့် ထို့အတလက်ကဌောင့် စာရေသသာသခဌင်သသည် တစ်လောကလုံသနဟင့် သက်ဆိုင်လာမဟု ဖဌစ်လာစေရန်” ထို့အပဌင် “စာဖတ်သူ စိတ်ဝင်စာသသော အကဌောင်သအရာသစ် ရဟိလာလျဟင် သူ/သူမ ထံသို့ အလိုအလျောက် အကဌောင်သကဌာသနိုင်ရန်” ဖန်တီသတည်ဆောက်ခဌင်သမဟာ ခဌောက်လကဌာမဌင့်မည် ဟုခန့်မဟန်သခဲ့သည်။ ပဌည့်စုံရန် အနည်သငယ် ပိုမို၍ ရဟည်လျာသစလာ ရဟင်သထာသသော Web 2.0 နဟင့် RSS/Atom တို့ကိုလည်သ ကဌည့်ပါ။Brown University ရဟိ Institute for Research in Information and Scholarship မဟ နည်သပညာသစ်ဖဌစ်သော အီလက်ထရောနစ် စာအုပ် နည်သပညာက Dynatext SGML ဖတ်သည့်ကိရိယာ အပဌီသတလင် အဆိုပဌုလလဟာကို ပုံစံထုတ်ခဲ့သည်။

CERN က လိုင်စင်ရယူထာသသော dynatext စနစ် သည် နည်သပညာပိုင်သဆိုင်ရာ အဆင့်မဌင့်ပဌီသ SGML ISO 8879:1986မဟ hypermedia သို့ HyTime အတလင်သ တိုသချဲ့မဟုတလင် အဓိက နေရာမဟ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်သကို ဈေသအလလန်ကဌီသပဌီသ တိကျစလာဆိုရလျဟင် စာရလက်စာတမ်သ တစ်ခုချင်သစီနဟင့် စာရလက်စာတမ်သ ပဌင်ဆင်မဟု တစ်ခုချင်သစီအတလက် အခကဌေသငလေဖဌစ်သည့် ယေဘုယျအာသဖဌင့် စလမ်သအင်မဌင့်မာသသော physics community တလင် အသုံသပဌုရန် သင့်လျော်မဟုမရဟိသည့် လိုင်စင်ပေသခဌင်သ policy ရဟိသည် ယူဆခဲ့ကဌသည်။ CERN တလင် Berners-Lee အသုံသပဌုခဲ့သော က NeXT ကလန်ပျူတာသည် ပထမဆုံသ web server ဖဌစ်လာခဲ့သည်။

CERN တလင် တင်(မ်)ဘာနာ(စ်)-လီသ အသုံသပဌုခဲ့သော က NeXT ကလန်ပျူတာသည် ပထမဆုံသ ဝက်(ဘ်)ဆာဗာ ဖဌစ်လာခဲ့သည်။
အချို့ ဝက်(ဘ်)ဆာဗာမျာသကို ၂၀၁၀တလင် နေရာချထာသသည့် CERN datacenter။

NeXT Computer တစ်ခုကို Barners-Lee က ကမ္ဘာ့ ပထမဆုံသ web server အဖဌစ် အသုံသပဌုခဲ့ပဌီသ ၁၉၉၀ခုနဟစ်တလင် ပထမဆုံသ web browser ဖဌစ်သော WorldWideWeb ကို ရေသသာသရန်လည်သ အသုံသပဌုခဲ့သည်။ Barners-Lee သည် အလုပ်လုပ်ဆောင်နေသော web တစ်ခုအတလက် လိုအပ်သော ကိရိယာအာသလုံသကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်-ပထမဆုံသ web browser နဟင့် စီမံကိန်သအကဌောင်သ ရေသသာသဖော်ပဌထာသသော ပထမဆုံသ web စာမျက်နဟာမျာသဖဌစ်သည်။ ၁၉၉၁ခုနဟစ် ဩဂုတ်လတလင် သူသည် alt.hypertext newsgroup တလင် World Wide Web စီမံကိန်သ၏ အနဟစ်ချုပ်ကို တင်ပဌခဲ့သည်။ ကနေ့စလဲကို အင်တာနက်ပေါ်တလင် အမျာသပဌည်သူ ရရဟိနိုင်သော ဝန်ဆောင်မဟုအဖဌစ် web ၏ နိဒါန်သဟုလည်သ အမဟတ်အသာသပဌုခဲ့ကဌသည်။ ဥရောပ ပဌင်ပရဟိ ပထမဆုံသ server ကို SPIRES-HEP data base ကို လက်ခံရန် SLAC တလင် တပ်ဆင်ခဲ့ကဌသည်။

ရဟင်သလင်သချက်မျာသသည် ကဖဌစ်ရပ်၏ နေ့စလဲနဟင့် ပတ်သက်၍ သိသာစလာ ကလဲလလဲနေသည်။ World Wide Web Consortium က ၁၉၉၂ခုနဟစ် ဒီဇင်ဘာလဟုဆိုပဌီသSLAC ကိုယ်တိုင်ကမူ ၁၉၉၁ခုနဟစ်ဟု ကဌေညာသည်။ကသည်မဟာ A Little History of the World Wide Web ခေါင်သစဉ်ရဟိသော W3C စာရလက်စာတမ်သ တစ်ခုမဟ ထောက်ပံ့ခဌင်သဖဌစ်သည်။ Hypertext ၏ အဓိကျသော အခဌေခံ အယူအဆမဟာ Brown University ရဟိ Hypertext Editing System (HES)၊ Tes Nelson ၏ Xanadu စီမံကိန်သ နဟင့် Douglas Engelbart ၏ oN-Line System (NLS)တို့ကဲ့သို့ ၁၉၆၀ခုနဟစ်မျာသက စီမံကိန်သအဟောင်သမျာသမဟ စတင်ခဲ့သည်။ Nelson နဟင့် Engelbart နဟစ်ယောက်လုံသကို ၁၉၄၅ခုနဟစ်တလင် "As We May Think" စာစီစာကုံသ၌ ဖော်ပဌထာသသည့် Vennevar Bush ၏ microfilm အခဌေပဌု "memex" က လဟုံ့ဆော်ပေသခဲ့သည်။

Barners-Lee ၏ တီထလင်မဟုမဟာ hypertext ကို အင်တာနက်နဟင့် လက်ဆက်ပေသရန်ဖဌစ်သည်။ သူ၏ Weaving The Web ဟူသည့် စာအုပ်တလင်ရဟင်သပဌထာသသည်မဟာ သူသည် နည်သပညာနဟစ်ခုအကဌာသ လက်ထပ်ခဌင်သသည် ထိုနည်သပညာနဟစ်ခုလုံသ၏ နည်သပညာ အသိုင်သအဝိုင်သတလင်သသို့ ဝင်ဆံ့စေနိုင်ကဌောင်သ အကဌိမ်ကဌိမ် အကဌံပဌုခဲ့သော်လည်သ မည်သူကမျဟ သူ၏ဖိတ်ခေါ်မဟုကို လက်မခံခဲ့သောကဌောင့် နောက်ဆုံသတလင် သူကိုယ်တိုင် စီမံကိန်သကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ စီမံကိန်သကို လုပ်ဆောင်နေစဉ် သူသည် web နဟင့် မည်သည့်နေရာတလင်မဆိုပေါ်ရဟိ အရင်သအမဌစ်မျာသအတလက် တကမ္ဘာလုံသအတိုင်သအတာနဟင့် ထပ်တူညီမဟုမရဟိစေသော သတ်မဟတ်ချက်ပေသနိုင်သည့် စနစ်တစ်ခုကို ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်- Universal Document Identifier (UDI), နောင်တလင် Uniform Resource Locator (URL) နဟင့် Uniform Resource Identifier (URI) ဟု လူသိမျာသသည်။ ပုံနဟိပ်ခဌင်သ ကလန်ပျူတာ ဘာသာစကာသ HyperText Markup Language (HTML)နဟင့် Hypertext Transfer Protocol (HTTP).

World Wide Web တလင် အခဌာသ hypertext စနစ်မျာသနဟင့် ကလဲပဌာသခဌာသနာသမဟု အချို့ရဟိသည်။ web သည် လမ်သညလဟန်မဟုနဟစ်ခုပါသော ကလင်သဆက်မျာသထက် တစ်ခုတည်သကိုသာ လမ်သညလဟန်ပေသရန် လိုအပ်သည်။ ကသို့ဖဌင့် တစ်စုံတစ်ညသသည် အခဌာသအရင်သအမဌစ်တစ်ခုသို့ ထိုအရင်သအမဌစ်၏ ပိုင်ရဟင်၏ လုပ်ဆောင်မဟုမပါဘဲ ချိတ်ဆက်နိုင်သည်။ web server မျာသနဟင့် browser မျာသ(အစောပိုင်သ စနစ်မျာသနဟင့် နဟိုင်သယဟဉ်လျဟင်) အကောင်အထည်ဖော်ရာတလင် ကဌုံရသည့် အခက်အခဲအခဲကို သိသာစလာ လျဟော့ချနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် အကျိုသဆက်မဟာ ကလင်သဆက်ပုပ်ခဌင်သ ပဌဿနာကို ဖဌစ်စေခဲ့သည်။ ယခင် HyperCard နဟင့်မတူဘဲ World Wide Web သည် တစ်ညသတစ်ယောက်တည်သက ပိုင်ဆိုင်ခဌင်သ မဟုတ်ပေ။ server မျာသနဟင့် ဆက်သလယ်ထာသသော ကလန်ပျူတာမျာသကို အမဟီအခိုကင်သစလာ လုပ်ဆောင်နိုင်စေပဌီသ တိုသချဲ့မဟုမျာသကိုလည်သ လိုင်စင်သတ်မဟတ်ချက်မျာသမပါဘဲ ထပ်ထည့်နိုင်စေသည်။ ၁၉၉၃ခုနဟစ် ဧပဌီလ ၃၀ရက်နေ့တလင် CERN က World Wide Web သည် အခကဌေသငလေ ပေသစရာမလိုဘဲ လူတိုင်သအတလက် အခမဲ့ဖဌစ်ကဌောင်သ ကဌေညာခဲ့သည်။ ကဌေညာချက်အပဌီသ နဟစ်လအကဌာတလင် Gopher protocol သည် အခမဲ့ မဟုတ်တော့ချေ။ ကသည်က Gopher ကို လျင်မဌန်စလာ ဖယ်ရဟာသပဌီသ web ဆီသို့ ညသတည်လာစေသည်။ အစောပိုင်သ ရေပန်သစာသသော web browser မဟာ HyperCard ကို အခဌေခံသော ViolaWWW ဖဌစ်သည်။

World Wide Web သည် ၁၉၉၃ခုနဟစ်တလင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော Mosaic Web browser ဖဌင့် အစပဌုခဲ့သည်ဟုပညာရဟင်မျာသက ယေဘုယျအာသဖဌင့် သဘောတူညီကဌသည်။ ၎င်သသည် University of Illinois at Urbana-Champaign (NCSA-UIUC)ရဟိ National Center for Supercomputing Applications မဟ Marc Andreessen ညသဆောင်သော အဖလဲ့တစ်ခုက ဖန်တီသခဲ့သော graphic ဆိုင်ရာ browser ဖဌစ်သည်။ Mosaic ကို High Performance Computing and Communication Act of 1991 က အစပဌုခဲ့သော ရန်ပုံငလေအစီအစဉ်တစ်ခုဖဌစ်ပဌီသ U.S. Senator Al Gore ရဟေ့ဆောင်ခဲ့သော တလက်ချက်ရေသ ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟု အမျာသအပဌာသထဲမဟ တစ်ခုဖဌစ်သည့် U.S. High-Performance Computing and Communications Initiative က ရန်ပုံငလေ ထောက်ပံ့ပေသသည်။[18] Mosaic ကို မထုတ်လလဟတ်မီက ပုံမဟန်အာသဖဌင့် web စာမျက်နဟာမျာသတလင် graphic မျာသသည် စာသာသမျာသနဟင့် အတူတကလမရဟိဘဲ အင်တာနက်ပေါ်တလင် သုံသစလဲလျက် ရဟိသော Gopher နဟင့် Wide Area Information Servers (WAIS)တို့ကဲ့သို့သော protocol ဟောင်သမျာသထက် လူကဌိုက်နည်သလျက်ရဟိသည်။ Mosaic ၏ graphic ဆိုင်ရာ အသုံသပဌုသူမျာသအတလက် မျက်နဟာပဌင်သည် လူကဌိုက်အမျာသဆုံသ အင်တာနက် protocol သေချာပေါက် ဖဌစ်လာစေသည်။

၁၉၉၄ခုနဟစ် အောက်တိုဘာလ၊ European Organization for Nuclear Research (CERN)မဟ ထလက်ခလာအပဌီသတလင် Tim Berners-Lee သည် World Wide Web Consortium (W3C) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်သကို Massachusetts Institute of Technology ရဟိ ကလန်ပျူတာသိပ္ပံ စမ်သသပ်ခန်သ(MIT/LCS) တလင် အင်တာနက်ကို ရဟေ့ဆောင်လမ်သပဌပဌုခဲ့သော Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) အထောက်အပံ့ဖဌင့် တည်ထောင်ခဲ့ခဌင်သဖဌစ်သည်။ တစ်နဟစ်အကဌာတလင် INRIA (ပဌင်သစ် အမျိုသသာသ ကလန်ပျူတာ သုတေသန စမ်သသပ်ခန်သ တစ်ခု)၌ ဥရောပ ကော်မရဟင် DG InfSo အထောက်အပံ့နဟင့် ဒုတိယ ဆိုဒ်ကိုလည်သကောင်သ၊ ၁၉၉၆ခုနဟစ်တလင် ဂျပန်နိုင်ငံရဟိ ကိုင်အို တက္ကသိုလ်တလင် တိုက်မျာသနဟင့်ဆိုင်သော တတိယဆိုဒ်ကိုလည်သကောင်သ ဖန်တီသခဲ့ကဌသည်။ ၁၉၉၄ခုနဟစ်အကုန်တလင် လက်ရဟိ စံချိန်စံညလဟန်သနဟင့် နဟိုင်သယဟဉ်သော် သေသငယ်နေသေသသော်လည်သ သတိပဌုမိထိုက်သော website အတော်မျာသမျာသမဟာ ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ဆောင်နေပဌီဖဌစ်သည်။ ၎င်သတို့ထဲမဟ အမျာသစုမဟာ ယနေ့ ခေတ်စာသနေသော ဝန်ဆောင်မဟုမျာသအတလက် ရဟေ့ဆောင်လမ်သပဌ သို့မဟုတ် လဟုံ့ဆော်မဟုမျာသ ဖဌစ်သည်။

Domain အမည်မျာသနဟင့် HTML တို့အတလက် အပဌည်ပဌည်ဆိုင်ရာ စံချိန်စံညလဟန်သမျာသ ဖဌည့်စလက်လျက် ရဟိနဟင့်ပဌီသ အင်တာနက်ကို ချိတ်ဆက်ခဌင်သဖဌင့် ကမ္ဘာတလလဟာသတလင် အခဌာသသော website မျာသကို ဖန်တီသထာသကဌသည်။ ထိုအချိန်မဟစ၍ Berners-Lee သည် web စံချိန်စံညလဟန်သမျာသ(ဥပမာ web စာမျက်နဟာမျာသ ဖန်တီသရေသသာသသော markup languages)ကို သတ်မဟတ်ရာတလင် အဓိက အခန်သကဏ္ဍမဟ တက်ကဌလစလာ ပါဝင်ခဲ့ပဌီသ မျာသမကဌာမီနဟစ်မျာသတလင် ၎င်သ၏ Semantic Web အယူအဆကို ထောက်ခံပဌောဆိုခဲ့ကဌသည်။ World Wide Web သည် သုံသရလလယ်ကူပဌီသ ပဌောင်သလလယ်ပဌင်လလယ်ရဟိသော ပုံစံဖဌင့် အင်တာနက်ပေါ်တလင် သတင်သအချက်အလက်မျာသကို ဖဌန့်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကဌောင့် အင်တာနက်အသုံသပဌုမဟုကို လူသိမျာသစေရန်ပဌုလုပ်ရာတလင် အရေသပါခဲ့သည်။ ဝေါဟာရနဟစ်ခုကို ရောထလေသစလာ အသုံသပဌုနေကဌသော်လည်သ World Wide Web နဟင့် အင်တာနက် သည် အနက်တူသံကလဲစကာသ မဟုတ်ပါ။web သည် အင်တာနက်၏ အပေါ်ဆုံသရဟိ အသုံသချprogram တစ်ခုဖဌစ်သည်။

လုပ်ငန်သ

[ပဌင်ဆင်ရန်]

အင်တာနက် နဟင့် World Wide Web ဝေါဟာရမျာသကို နေ့စဉ်သုံသစကာသပဌောမျာသတလင် မကဌာခဏ ပဌောဆို သုံသစလဲကဌသည်။ သို့သော် အင်တာနက်နဟင့် World Wide Web မဟာ တစ်ခုတည်သမဟုတ်သကဲ့သို့ တူညီမဟုလည်သမရဟိပါ။ အင်တာနက်သည် ကလန်ပျူတာ ကလန်ယက်မျာသ အပဌန်အလဟန်ချိတ်ဆက်ထာသသော ကမ္ဘာလုံသဆိုင်ရာ စနစ်တစ်ခု ဖဌစ်သည်။ ခဌာသနာသမဟုမဟာ web သည် အင်တာနက်ပေါ်တလင် လုပ်ငန်သလည်ပတ်သော ဝန်ဆောင်မဟုမျာသထဲမဟ တစ်ခုဖဌစ်သည်။ ၎င်သသည် စာရလက်စာတမ်သမျာသနဟင့် အခဌာသသော အရင်သအမဌစ်မျာသကို hyperlink မျာသ၊ URL မျာသဖဌင့် အချင်သချင်သ ချိတ်ဆက်ထာသသော အစုအစည်သဖဌစ်သည်။ အချုပ်ဆိုရသောweb သည် အင်တာနက်ပေါ်တလင် လုပ်ငန်သလုပ်ဆောင်သော အသုံသချ program တစ်ခု ဖဌစ်သည်။World Wide Web ပေါ်ရဟိ web စာမျက်နဟာ တစ်ခုကို ကဌည့်ရဟုရန် စာမျက်နဟာ၏ URL ကို web browser ထဲသို့ စာရိုက်သလင်သခဌင်သဖဌင့်လည်သကောင်သ၊ ထိုစာမျက်နဟာ သို့မဟုတ် အရင်သမဌစ်သို့ ချိတ်ဆက်ထာသသော hyperlink တစ်ခုနောက်သို့ လိုက်ခဌင်သဖဌင့်လည်သကောင်သ စတင်လေ့ရဟိသည်။ ထို့နောက် web browser သည် ခေါ်ယူရန်နဟင့် စာမျက်နဟာပေါ်တလင် ပဌသရန် မဌင်ကလင်သနောက်ကလယ်ရဟိ ဆက်သလယ်ရေသ message မျာသ အတလဲလိုက်ကို စတင်လုပ်ဆောင်သည်။

ရဟေသညသစလာ တကမ္ဘာလုံသဆိုင်ရာ ဖဌန့်ဝေပေသသော Domain Name System – DNS ဟုခေါ်သည့် အင်တာနက် data base ကို အသုံသပဌုခဌင်သဖဌင့် URL ၏ server အမည် အပိုင်သကို IP လိပ်စာ ထဲသို့ ခလဲထည့်လိုက်သည်။ web server ကို ချိတ်ဆက်ရန် က IP လိပ်စာ လိုအပ်သည်။ ထို့နောက် browser သည် ထိုလိပ်စာအတိအကျရဟိသော web server သို့ HTTP တောင်သခံမဟုကို ပို့ခဌင်သဖဌင့် အရင်သမဌစ်ကို တောင်သခံသည်။ ပုံစံမဟန်သော web စာမျက်နဟာတစ်ခုအတလက် စာမျက်နဟာ၏ HTML စာသာသကို ညသစလာ တောင်သခံပဌီသ web browser က ချက်ချင်သ သရုပ်ခလဲသည်။ ထို့နောက် စာမျက်နဟာ တစ်ခုလုံသ ပဌည့်စုံစေရန်လိုအပ်သော ရုပ်ပုံမျာသနဟင့် အခဌာသ မည်သည့်ဖိုင်မျာသကိုမဆိုအတလက် ထပ်ဆင့် တောင်သခံမဟုမျာသ ပဌုလုပ်သည်။ Website တစ်ခု၏ ရေပန်သစာသမဟုကို တိုင်သတာသော စာရင်သအင်သမျာသသည် အမျာသအာသဖဌင့် စာမျက်နဟာကို ကဌည့်ရဟုခံရမဟု အရေအတလက် သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာ server ကို ‘ထိချက်မျာသ’(file တောင်သခံမဟုမျာသ) အရေအတလက်တို့အပေါ် အခဌေခံကဌသည်။

Web server က ကဖိုင်မျာသကို လက်ခံနေစဉ် ဘရောက်ဆာမျာသသည် ၎င်သ၏ HTML၊ Cascading Style Sheets (CSS) သို့မဟုတ် အခဌာသ စာမျက်နဟာကို ဖလဲ့စည်သတည်ဆောက်သော ဘာသာစကာသမျာသက သတ်မဟတ်ထာသသည့်အတိုင်သ စာမျက်နဟာကို မျက်နဟာပဌင်ပေါ်သို့ အဆင့်ဆင့် ပို့ဆောင်ပေသနိုင်သည်။ အသုံသပဌုသူ မဌင်ရသော မျက်နဟာပဌင်ပေါ်ရဟိ web စာမျက်နဟာကို ထုတ်လုပ်ရန် ရုပ်ပုံမျာသနဟင့် အခဌာသ အရင်သအမဌစ်မျာသ ပါဝင်သည်။ web စာမျက်နဟာ အမျာသစုတလင် ဆက်နလယ်နေသော စာမျက်နဟာမျာသ သို့မဟုတ် ဆလဲချကူသယူနိုင်သော file မျာသ၊ မူလ စာရလက်စာတမ်သမျာသ၊ အဓိပ္ပာယ်သတ်မဟတ်ချက်မျာသနဟင့် အခဌာသ web အရင်သအမဌစ်မျာသသို့ ချိတ်ဆက်ထာသသော hyper link မျာသ ပါဝင်သည်။ အသုံသဝင်ပဌီသ ဆက်နလယ်နေသော အရင်သမဌစ်မျာသမျာသအချင်သချင်သ hypertext အချိန်အဆက်မျာသမဟတဆင့် အပဌန်အလဟန်ချိတ်ဆက်ထာသသည့် ထိုကဲ့သို့သော အစုအစည်သကို web သတင်သအချက်အလက်မျာသဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အင်တာနက်ပေါ်တလင် ပုံနဟိပ်ခဌင်သကို Tim Berners-Lee က WorldWideWeb (မူလ CamelCase တလင် တစ်ဆက်တည်သရေသပဌီသ နောက်ပိုင်သတလင် ထိုသို့ မရေသတော့ချေ။) ဟု ၁၉၉၀ခုနဟစ် နိုဝင်ဘာလတလင် ပထမဆုံသ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။

ချိတ်ဆက်ခဌင်သ

[ပဌင်ဆင်ရန်]
ဟိုက်ပါလင့်(ခ်)မျာသကို သရုပ်ဖော်ခဌင်သဖဌင့် WWW ၏ တစ်မိနစ် အချိန်ပိုင်သငယ်အတလက် ဂရပ်ဖစ် ကိုယ်စာသပဌုချက်

Hyperlink မျာသကို သရုပ်ဖော်ခဌင်သဖဌင့် WWW ၏ တစ်မိနစ် အချိန်ပိုင်သငယ်အတလက် graphic ကိုယ်စာသပဌုချက် hyperlink မျာသကို ဖျောက်ဖျက်ခဌင်သ၊ နေရာပဌန်လည်ချထာသခဌင်သ သို့မဟုတ် မတူညီသော အကဌောင်သအရာဖဌင့် အစာသထိုသခဌင်သ ပဌုလုပ်ခဌင်သဖဌင့် web အရင်သမဌစ် အမျာသအပဌာသသည် အချိန်နဟင့်အမျဟ ညလဟန်ုပဌမဟုမျာသ ပဌောင်သလဲနေသည်။ ကသည်က hyperlink မျာသကို အသုံသမဝင် ဖဌစ်စေပဌီသ ကထူသခဌာသမဟုကို ကလင်သဆက်ပုပ်ခဌင်သ အဖဌစ် ရည်ညလဟန်သကာ ၎င်သကဌောင့် ထိခိုက်သော hyperlink မျာသကို ကလင်သဆက်သေမျာသဟု ခေါ်လေ့ရဟိသည်။ web ၏ သက်တမ်သတိုတောင်သလဟသော သဘာဝက website အမျာသအပဌာသကို ရရဟိရန် ကဌိုသစာသမဟုမျာသစလာကို တလန်သအာသပေသခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ခုနဟစ်တလင် စတင်ခဲ့သော Internet Archive သည် လူသိမျာသသော ကဌိုသစာသမဟုမျာသထဲမဟ တစ်ခုဖဌစ်သည်။

ဝက်(ဘ်) စာမျက်နဟာမျာသ ၏ ပဌောင်သလဲ ခေတ်မီနေစေခဌင်သမျာသ

[ပဌင်ဆင်ရန်]

Ajax (ကလန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်ရေသခဌင်သ)

JavaScript သည် scripting ကလန်ပျူတာ ဘာသာစကာသ ဖဌစ်ပဌီသ ၁၉၉၅ခုနဟစ်တလင် Brendan Eich က web စာမျက်နဟာမျာသအတလင်သ အသုံသပဌုရန် စတင် ဖန်တီသခဲ့ပဌီသ နောက်ပိုင်သတလင် Netscape က ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။[22] စံညလဟန်သမီ မူကလဲမဟာ ECMAScript ဖဌစ်သည်။ အထက်တလင် ဖော်ပဌထာသသော စာမျက်နဟာတစ်ခုပဌီသမဟ နောက်တစ်ခု ဖလင့်ရသော ပုံစံ၏ ကန့်သတ်ချက်မျာသကို ကျော်လလဟာသရန် အချို့ web အသုံသချprogram မျာသသည်လည်သ Ajax (အလုပ်တစ်ခုမပဌီသမီ နောက်တစ်ခုကို လက်ခံသော JavaScript နဟင့် XML) ကို သုံသကဌသည်။ JavaScript ကို sever အတလက် အပို HTTP တောင်သခံမဟု ပဌုလုပ်နိုင်သော စာမျက်နဟာနဟင့် ဖဌန့်ဝေသည်။ တောင်သခံမဟုမဟာ mouse ကို နဟိပ်ခဌင်သကဲ့သို့သော အသုံသပဌုသူမျာသ၏ လဟုပ်ရဟာသမဟုကို တုံ့ပဌန်ခဌင်သသော်လည်သကောင်သ အချိန်ကုန်လလန်မဟုပေါ် မူတည်၍ သော်လည်သကောင်သ ဖဌစ်နိုင်သည်။

Server ၏ တုံ့ပဌန်မဟုမျာသကို တုံ့ပဌန်မဟုတစ်ခုစီအတလက် စာမျက်နဟာသစ်မျာသ ဖန်တီသခဌင်သထက် လက်ရဟိစာမျက်နဟာကို ပဌင်ဆင်ရန် အသုံသပဌုလေ့ရဟိသည်။ ထို့ကဌောင့် server သည် ကန့်သတ်ထာသသော တိုသပလာသလာသည့် သတင်သအချက်အလက်မျာသကို ထောက်ပံ့ရန်သာ လိုအပ်သည်။ Ajax အမျိုသမျိုသ တောင်သဆိုမဟုကို တပဌိုင်နက် လုပ်ဆောင်နိုင်သည့်အတလက် data ဆလဲထုတ်ယူနေစဉ်မဟာပဲ အသုံသပဌုသူမျာသသည် စာမျက်နဟာတစ်ခုဖဌင့် အပဌန်အလဟန် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ အချို့ web အသုံသချ program မျာသသည် သတင်သအချက်အလက် အသစ်ရဟိမရဟို မေသရန် server ကို စစ်ဆေသလေ့ရဟိသည်။

WWW ရဟေ့ဆက်စာလုံသ

[ပဌင်ဆင်ရန်]

World Wide Web တလင် အသုံသပဌုနေသော ဒိုမိန်သအမည် အမျာသအပဌာသသည် www ဖဌင့် အစပဌုခဌင်သမဟာ ယခင်ကတည်သက ပဌုလုပ်ကဌသည့်နည်သတူ ၎င်သတို့ပေသသော ဝန်ဆောင်မဟုပေါ်မူတည်၍ အင်တာနက် လက်ခံဟို့(စ်) (ဆာဗာမျာသ) ကို အမည်ပေသခဌင်သကဌောင့်ဖဌစ်သည်။ ဝက်(ဘ်)ဆာဗာတစ်ခုအတလက် လက်ခံဟို့(စ်)အမည်သည် ပုံမဟန်အာသဖဌင့် www ဖဌစ်သည်။ FTP ဆာဗာ တစ်ခုအတလက် ftp ဖဌစ်ပဌီသ USENET သတင်သ ဆာဗာ တစ်ခုအတလက် news သို့မဟုတ် nntp ဖဌစ်သည်။ လက်ခံဟို့(စ်)အမည်မျာသသည် ဒိုမိန်သအမည်စနစ်(Domain Name System - DNS) ဒိုမိန်သခလဲ အမည်မျာသအဖဌစ် မဌင်ရသည်၊ ဥပမာ- www.example.com။ 'www' ကို ဒိုမိန်သခလဲအဖဌစ် အသုံသပဌုရန် မည်သည့် နည်သပညာဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ပေါ်လစီဆိုင်ရာ စံချိန်စံညလဟန်သကမျဟ မသတ်မဟတ်ချေ - အကယ်ပင် ပထမဆုံသ ဒိုမိန်သခလဲအမည်မဟာ nxoc01.cern.ch ဖဌစ်ပဌီသ၊www မပါသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်ပေါင်သ မျာသစလာ ရဟိသည်။ တည်ဆောက်ပဌီသ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် အမျာသအပဌာသသည် 'www' ကို သုံသစလဲဆဲဖဌစ်သည် သို့မဟုတ် ၎င်သတို့သည် 'www2'၊ 'secure' စသည်ဖဌင့် အခဌာသ ဒိုမိန်သခလဲမျာသကို တီထလင်ကဌသည်။

ထိုကဲ့သို့သော ဝက်(ဘ်)ဆာဗာမျာသသည် ဒိုမိန်သအရင်သခံ(ဥပမာ- example.com) နဟင့် www ဒိုမိန်သခလဲ (ဥပမာ- www.example.com) နဟစ်ခုလုံသက ဆိုဒ်တစ်ခုတည်သကို ရည်ညလဟန်သရန် စီစဉ်ထာသရဟိသည်။ အခဌာသဝက်(ဘ်)ဆာဗာမျာသမဟာ ပုံစံ တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခု လိုအပ်သည် သို့မဟုတ် ၎င်သတို့သည် ကလဲပဌာသခဌာသနာသသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်မျာသသို့ ညလဟန်နိုင်သည်။ ဝက်(ဘ်)ဆာဗာမျာသ အစုအဝေသသို့ ရည်ညလန်သသော CNAME မဟတ်တမ်သ တစ်ခုကို ဖန်တီသခဌင်သဖဌင့် ဒိုမိန်သခလဲ အသုံသပဌုခဌင်သသည် နောင်လာမည့် ဝက်(ဘ်)သလာသလာမဟုတလင် အလုပ်ဝန် ညီမျဟစေခဌင်သ အတလက် အသုံသဝင်သည်။ လက်ရဟိတလင် ဒိုမိန်သခလဲတစ်ခုကိုသာ cname (အခဌာသအမည်တစ်ခု ပေသထာသခဌင်သ) လုပ်နိုင်သောကဌောင့် အခဌေခံ ဒိုမိန်သအရင်သခံကို အသုံသပဌုခဌင်သဖဌင့် တူညီသောရလဒ်ကို မရရဟိနိုင်ပါ။ အသုံသပဌုသူတစ်ယောက်သည် ဝက်(ဘ်)ဘရောက်ဆာ၏ လိပ်စာထည့်သလင်သရမည့်နေရာတလင် မပဌည့်စုံသော ဝက်(ဘ်)လိပ်စာတစ်ခုကို ထည့်သလင်သပါက အချို့ ဝက်(ဘ်)ဘရောက်ဆာမျာသသည် ရဟေ့ဆက်စာလုံသ "www" ကို ၎င်သ၏ အစတလင် အလိုအလျောက်ထည့်ပေသပဌီသ အဆုံသတလင် ပျောက်ဆုံသနေသည်ဟု ယူဆရသည့် အရာပေါ်မူတည်၍ ".com"၊ ".org" နဟင့် ".net" တို့ကို ထည့်ပေသနိုင်သည်။

ဥပမာ 'microsoft' ကို ထည့်သလင်သပါက http://www.microsoft.com/ ဟု ပဌောင်သလဲပဌီသ 'openoffice' ဆိုပါက http://www.openoffice.org သို့ ပဌောင်သလဲပေသသည်။ ကသလင်ပဌင်လက္ခဏာကို ၂၀၀၃ခုနဟစ် အစောပိုင်သတလင် 'Firebird' ဟူသော အမည်ဖဌင့်ရဟိနေသေသသည့် မော့ဇီလာ ဖိုင်သယာသဖောက်(စ်) (Mozilla Firefox) ၏ အစောပိုင်သ မူကလဲမျာသတလင် စတင်ခဲ့သည်။[25] ၂၀၀၈ခုနဟစ်တလင် ထိုအယူအဆနဟင့် တူညီသော အယူအဆအတလက် Microsoft ကို US မူပိုင်ခလင့် ပေသခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။URIမျာသတလင် လုပ်ဆောင်ပုံစနစ်ကို သတ်မဟတ်သည့် (http:// သို့မဟုတ် https://) သည် hypertext ရလဟေ့ပဌောင်သ ပရိုတိုကော(လ်)နဟင့် HTTP Secure အသီသသီသသို့ ရည်ညလဟန်သပဌီသ တောင်သခံမဟုနဟင့် တုံ့ပဌန်မဟုတို့တလင် အသုံသပဌုရန် ဆက်သလယ်ရေသ ပရိုတိုကော(လ်)ကို သတ်မဟတ်ထာသသည်။ HTTP ပရိုတိုကော(လ်)သည် World Wide Web လုပ်ငန်သလည်ပတ်ရန် အခဌေခံဖဌစ်ပဌီသ စာကာသဝဟက် သို့မဟုတ် ဘဏ်နဟင့်ပတ်သက်သော အချက်အလက်မျာသကဲ့သို့ အထူသလျဟို့ဝဟက် သတင်သအချက်အလက်မျာသကို အမျာသသုံသအင်တာနက်ပေါ်တလင် လဲလဟယ်ရန် လိုအပ်ပါက HTTPS တလင် ပါဝင်သော လျဟို့ဝဟက်ကုတ်စနစ်သည် လိုအပ်သော အလလဟာတစ်ခုကို ထပ်ထည့်သည်။ ချန်လဟပ်ထာသပါက web browser မျာသသည် အမျာသအာသဖဌင့် လုပ်ဆောင်ပုံစနစ်ကို URLမျာသနဟင့်လည်သ ကဌိုတင်တလဲထာသတတ်သည်။

အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကာသတလင် www ၏ အသံထလက် မဟာ စာလုံသမျာသ၏ သီသခဌာသအသံထလက်အတိုင်သ ဖဌစ်သည်။ အချို့ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အသုံသပဌုသူမျာသ က dub-dub-dub ဟု အသံထလက်သော်လည်သ မတလင်ကျယ်ပေ။ တစ်ခါက အင်္ဂလိပ် စာရေသဆရာ Douglas Adams က The Independent on Sunday (၁၉၉၉) တလင်- “World Wide Web ဆိုတာ ကျလန်တော်သိသမျဟထဲမဟာ သူ့ကို အတိုကောက်ပဌုလုပ်လိုတဲ့ အရာထက် သုံသဆရဟည်ရဟည်ပဌောရတဲ့ တစ်ခုတည်သသော အတိုကောက်ပုံစံပါပဲ” ဟု ခနဲ့တဲ့တဲ့ ပဌောခဲ့သည်။ Stephen Fry က နောက်ပိုင်သတလင် သူ၏ "Podgrammes" မီဒီယာဖိုင် ဇာတ်လမ်သတလဲမျာသတလင် "wuh wuh wuh " ဟု အသံထလက်ခဲ့သည်။ Mandarin တရုတ်ဘာသာစကာသတလင် World Wide Web ကို phono-semantic matching (အသံထလက်နဟင့် အဓိပ္ပာယ် နဟစ်ခုလုံသနဟင့် လိုက်ဖက်ရန် ပဌန်ဆိုခဌင်သ) မဟတဆင့် wàn wéi wǎng (䞇绎眑) ဟု အမျာသအာသဖဌင့် ဘာသာပဌန်ဆိုကဌသည်။ ၎င်သသည် www နဟင့် လိုက်လျောညီထလေရဟိပဌီသ စာပေအရ “အတိုင်သအတာ ကလန်ယက်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဘာသာပဌန်ဆိုမဟုမဟာ World Wide Web ၏ ဒီဇိုင်သအယူအဆနဟင့် တစ်ဟုန်ထိုသတိုသပလာသလာခဌင်သကို အလလန် လျော်ကန်စလာ ထင်ဟပ်သည်။ Tim Berners-Lee ၏ web-space တလင် World Wide Web ကို သီသခဌာသစီဖဌစ်သော စာလုံသသုံသလုံသဖဌင့် စာလုံသပေါင်သပဌီသ စလုံသတလုံသစီကို စာလုံသကဌီသအသုံသပဌုကာ စာလုံမျာသကဌာသတလင် hyphen မျာသ မပါချေ။

ကိုယ်ရေသကိုယ်တာလျဟို့ဝဟက်ချက်

[ပဌင်ဆင်ရန်]

အချိန်နဟင့်ငလေကို ချလေတာသော ကလန်ပျူတာအသုံသပဌုသူမျာသနဟင့် အဆင်ပဌေလလယ်ကူမဟုမျာသနဟင့် ဖျော်ဖဌေမဟုမျာသကို ရယူသော ကလန်ပျူတာ အသုံသပဌုသူမျာသတို့သည် web အပါအဝင် နည်သပညာမျာသ အမျာသအပဌာသကို အသုံသပဌုခဌင်သတို့အတလက် အလဲအလဟယ်အဖဌစ် ကိုယ်ရေသကိုယ်တာ လျဟို့ဝဟက်ချက်ဆိုင်ရာ အခလင့်အရေသမျာသကို ပေသအပ်ကောင်သ ပေသအပ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် မပေသနိုင်ပေ။ ကမ္ဘာတလလဟာသ ဘီလီယံတစ်ဝက်မျဟ အရေအတလက်ရဟိသော လူမျာသသည် လူမဟုဆက်ဆံရေသကလန်ယက် ဝန်ဆောင်မဟု တစ်ခုကို အသုံသပဌုလျက် ရဟိနေကဌပဌီသ၊ web နဟင့် ကဌီသပဌင်သခဲ့ကဌသော အမေရိကန်နိုင်ငံသာသမျာသ၏ ထက်ဝက်တို့သည် online profile မျာသဖန်တီသခဲ့ကဌ၍ စံချိန်စံညလဟန်သမျာသကို ပဌောင်သလဲနိုင်သော မျိုသဆက် လလဟဲပဌောင်သခဌင်သ၏ တစိတ်တဒေသအဖဌစ် ပါဝင်နေပေသည်။

Facebook တလင် U.S. ကောလိပ်ကျောင်သသာသမျာသမဟသည် U.S. နိုင်ငံသာသ မဟုတ်သောသူ ၇၀%အထိ အခဌေအနေ တိုသတက်လာပဌီသ၊ ၂၀၀၉ ခုနဟစ်တလင် ယင်သ၏ အဖလဲ့ဝင် ၂၀%မျဟသာ ကိုယ်ရေသကိုယ်တာ လျဟို့ဝဟက်ချက် ဆက်တင်မျာသကို အသုံသပဌုကဌသည်ဟု ခန့်မဟန်သသည်။၂၀၁၀ ခုနဟစ်တလင် (ကုမ္ပဏီကို တလဲဖက်တည်ထောင်ပဌီသနောက် ခဌောက်နဟစ်အကဌာ) Mark Zuckerberg က သုံသစလဲရန် အတော်ပင် ပိုမိုလလယ်ကူလဟသော ကိုယ်ရေသကိုယ်တာလျဟို့ဝဟက်ချက်ဆိုင်ရာ ထိန်သချုပ်မဟုမျာသကို ထပ်ထည့်မည်ဟု ရေသခဲ့သည်။ နိုင်ငံပေါင်သ ၆၀ မဟ ကိုယ်ရေသကိုယ်တာ လျဟို့ဝဟက်ချက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စာသလဟယ်မျာသက web အသုံသပဌုသည့် ကလေသမျာသနဟင့် အခဌာသ အရလယ်မရောက်သေသသော သူမျာသအတလက် ပညာရေသနဟင့်၊ လူမဟုဆက်ဆံရေသ ကလန်ယက်မျာသကို အသုံသပဌုသောသူမျာသတလက် အလိုအလျောက် ကာကလယ်ရေသတို့အတလက်လုပ်ငန်သ၏ ကိုယ်တိုင် ပဌုလုပ်သော စည်သမျဉ်သမျာသကို ပဌည့်စုံအောင် ဖဌည့်စလက်ရန်အတလက် ဥပဒေမျာသကို တောင်သဆိုရန် သဘောပိုင်သဖဌတ်ခဲ့ကဌသည်။

ကိုယ်တိုင် ခလဲခဌာသသတ်မဟတ်နိုင်သော သတင်သအချက်အလက် အတလက် data ကာကလယ်ရေသသည် ထိုသတင်သအချက်အလက်မျာသကို ရောင်သချခဌင်သထက် စီသပလာသရေသ လုပ်ငန်သမျာသကို ပိုမို၍ အကျိုသအမဌတ် ဖဌစ်ထလန်သစေသည်ဟု ယင်သတို့က ယုံကဌည်ကဌသည်။ အသုံသပဌုသူမျာသသည် ၎င်သတို့၏ ကိုယ်ရေသကိုယ်တာနဟင့် သက်ဆိုင်သော မဟတ်တမ်သမျာသကို ၎င်သတို့ဘာသာ ရဟင်သလင်သပစ်နိုင်ရန် browser မျာသရဟိ အဓိကဆလဲဆောင်မဟုမျာသကို ရလေသချယ်နိုင်ပဌီသ၊ အချို့သော ကလတ်ကီသနဟင့် ကဌော်ငဌာကလန်ယက်မျာသ ကိုလည်သ ပိတ်ဆို့ထာသနိုင်သည်။ သို့သော်လည်သ website မျာသ၏ server logs မျာသ၊ အထူသသဖဌင့် web beacons မျာသတလင် ခဌေရာခံနိုင်ပါသေသသည်။ Berners-Lee နဟင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်မျာသသည် policy သိမဌင်စေရန်အတလက် web ၏ တည်ဆောက်ပုံကို တိုသချဲ့ခဌင်သဖဌင့် တာဝန်ယူမဟုနဟင့် လျောက်ပတ်စလာ အသုံသပဌုခဌင်သတို့တလင် မျဟော်လင့်ချက် တလေ့မဌင်ထာသသည်။ စစ်ဆေသသည့် မဟတ်တမ်သရေသခဌင်သ၊ reasoned မျာသနဟင့် ကိရိယာ ပစ္စည်သမျာသတို့ကို သုံသခဌင်သဖဌင့် ဖဌစ်ကောင်သဖဌစ်နိုင်သည်။

အခမဲ့ အကဌောင်သအရာမျာသကို ထောက်ပံ့ပေသထာသမဟုကို အလဲအလဟယ်ပဌုသောအာသဖဌင့် ရောင်သချသူမျာသသည် web အသုံသပဌုသူမျာသကို ထောက်လဟမ်သသော ကဌော်ငဌာသမာသမျာသကို ငဟာသရမ်သထာသပဌီသ၊ ယင်သတို့ကို ခဌေရာခံထောက်လဟမ်သခဌင်သဖဌင့် ၎င်သတို့၏ စီသပလာသရေသကို အခဌေတည်ထာသသည်။၂၀၀၉ ခုနဟစ်မဟစ၍၊ စာသသုံသသူမျာသ၏ data မျာသကို အလဲအလဟယ်အာသဖဌင့် ဝယ်ယူ၊ ရောင်သချမဟုမျာသ ပဌုလုပ်သည် (အမည်ဝဟက်ထာသခဌင်သကို ဖော်နိုင်သော အချက်အလက် အသေသစိတ်အချို့ မရဟိခဌင်သ၊ သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ယောက်အာသ မည်သူမည်ဝါဟု ဖော်ထုတ်ခဌင်သ)။ နေ့တစ်နေ့တလင် သန်သပေါင်သ ရာချီကာ အသုံသပဌုသူမျာသ အမဟန်တကယ်အသုံသပဌုနေသည့် အချိန်တလင် မည်သည့် စာလုံသကို ရိုက်နေသည်ကို Lotame Solutions က ဖမ်သယူနိုင်ပဌီသ၊ အဆုံသအဖဌတ်ပေသရန်၊ “မည်သည့် အကဌောင်သအရာမျာသကို ဆလေသနလေသသည်၊ စာရေသသူက ထိုအကဌောင်သအရာမျာသအပေါ် မည်သို့သဘောထာသသည်၊ ထိုအကဌောင်သအရာမျာသအတလက် ထိုသူက မည်သို့လုပ်ဆောင်မည်” ကို The Wall Street Journal ရဟိ စာရေသဆရာတစ်ယောက်အာသ ကိုသကာသရန် OpenAmplify သို့ ပို့ပေသသည်။

၂၀၀၈ ခုနဟစ်တလင် Microsoft က ယင်သ၏ Internet Explorer ရဟိ ပဌင်သထန်သော ကိုယ်ရေသကိုယ်တာ ထူသခဌာသချက်မျာသနဟင့် ပတ်သက်သော ၎င်သ၏ အစီအစဉ်မျာသမဟ နောက်ဆုတ်လိုက်ပဌီသ၊ယင်သ၏အသုံသပဌုသူမျာသအာသ (World Web အသုံသပဌုသူမျာသ၏ ၅၀%) ထိုသူတို့ website တစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်ကဌည့်ရဟုသောအခါ ကလစ်တစ်ခါ လုပ်ရုံမျဟဖဌင့် ယင်သတို့နဟင့် ပတ်သက်၍ ယူဆချက်မျာသပဌုလုပ်မည့် ကဌော်ငဌာသမာသမျာသသို့ လမ်သဖလင့်ထာသခဲ့သည်။ ကဌော်ငဌာခဌင်သမဟ ပေသချေသော ဝန်ဆောင်မဟုမျာသအနက် yahoo သည် စီသပလာသရော website မျာသအာသ အသုံသပဌုသူမျာသ၏ data အချက်အလက်မျာသ အမျာသဆုံသ စုဆောင်သနိုင်သည်။ တစ်လလျဟင် ဆိုဒ်တစ်ခုနဟင့် ယင်သနဟင့် ဆက်စပ်လျက်ရဟိသော ကဌော်ငဌာ network site မျာသ၏ စံနမူနာ အသုံသပဌုသူတစ်ယောက်၏ သတင်သအချက်အလက် ၂၅၀၀ ဘစ်ခန့် စုဆောင်သနိုင်သည်။ My space က ထိုဖဌစ်နိုင်ချေ၏ တစ်ဝက်ဖဌင့် yahoo နောက်က လိုက်လျက်ရဟိပဌီသ၊ AOL-Time Warner၊ Google၊ Facebook၊ Microsoft၊နဟင့် eBay တို့ ယင်သနောက်တလင် လိုက်ပါသည်။

လုံခဌုံရေသ

[ပဌင်ဆင်ရန်]

Web သည် ရာဇဝတ်မဟု ကျူသလလန်သူမျာသ၏ နဟောင့်ယဟက်ဖျက်ဆီသသော software (malware)ကို ဖဌန့်ဝေရာတလင် ပိုမိုနဟစ်သက်ရာ လမ်သကဌောင်သတစ်ခု ဖဌစ်လာသည်။ Website ပေါ်တလင် ကျူသလလန်ကဌသော cyber ရာဇဝတ်မဟုမျာသတလင် မည်သူမည်ဝါ ဖဌစ်ကဌောင်သ သက်သေခံအထောက်အထာသ ခိုသယူခဌင်သ၊ လိမ်လည်မဟု၊ သူလျဟိုမဟုနဟင့် ထောက်လဟမ်သရေသသတင်သမျာသ စုဆောင်သရေသတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ Web ကို အခဌေခံသော အာသနည်သမဟုမျာသသည် သမာသရိုသကျ ကလန်ပျူတာ လုံခဌုံရေသနဟင့် သက်ဆိုင်သော အရာမျာသထက် ယခုအခါတလင် အရေအတလက်အာသဖဌင့် ကျော်လလန်နေပါပဌီ။ ထို့ပဌင် google ၏ တိုင်သတာချက်မျာသအရ web စာမျက်နဟာ ဆယ်ခုအနက် တစ်ခုခန့်တလင် ဖျက်ဆီသတတ်သည့် code မျာသ ပါဝင်နိုင်နေပါသည်။

Web ကိုအခဌေခံသော တိုက်ခိုက် ထိုသနဟက်မဟုမျာသမဟာ တရာသဥပဒေနဟင့် အညီထောင်ထာသသော website မျာသနဟင့် အထူသသဖဌင့် Sophos နဟင့် တိုင်သတာချက်အရ United States၊ တရုတ်နဟင့် ရုရဟာသနိုင်ငံတို့တလင် host မျာသ ရဟိနေသော website မျာသ ဖဌစ်သည်။ အမျာသဆုံသ မဌင်တလေ့ရသော နဟောင့်ယဟက်ဖျက်ဆီသသော software ခဌိမ်သခဌောက်မဟုမျာသမဟာ website အာသ SQL injection တိုက်ခိုက်မဟုမျာသ ဖဌစ်သည်။HTML နဟင့် URIs တို့မဟတဆင့် Java စာလုံသ မိတ်ဆက်ခဌင်သနဟင့် အတူ ပေါ်လာသော cross-site scripting (XSS) ကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်မဟုမျိုသ မျာသအာသ web သည် ခုခံမဟုအာသနည်သပဌီသ၊web 2.0 နဟင့် စာလုံသမျာသကို အသုံသပဌုရန် လိုလာသသော Ajax web ဒီဇိုင်သ တို့ကဌောင့် အတိုင်သအတာ တစ်ခုအထိ ပိုမိုပျက်စီသစေသည်။ ယခုအခါတလင် ခန့်မဟန်သချက်တစ်ခုအရ website အာသလုံသ၏ ရ၀%၏ အသုံသပဌုသူမျာသအာသ XSS တိုက်ခိုက်မဟုမျာသသို့ ပလင့်လျက်ရဟိနေပါသည်။

အဆိုပဌုထာသသော ဖဌေရဟင်သနည်သမျာသမဟာ အလလန်အကဌူသပင် ကလဲပဌာသမျာသပဌာသလဟသည်။ McAfee ကဲ့သို့ ဗိုင်သရပ်(စ်)ကာကလယ်ရေသ ကလန်ပျူတာလုံခဌုံရေသ software ရောင်သချသူမျာသက ၉/၁၁ နောက်ပိုင်သ စည်သမျဉ်သမျာသနဟင့် ကိုက်ညီသည့် အုပ်ချုပ်မဟုနဟင့် လေသစာသလိုက်နာမဟုမျာသ ရဟိသော အစုံလိုက်ပစ္စည်သမျာသကို တီထလင်ပဌီသ ဖဌစ်သည်။ Finjan ကဲ့သို့ အချို့သော ကုမ္ပဏီမျာသမဟာ မည်သည့်အရင်သအမဌစ်မဟပင် ဖဌစ်ပါစေ code နဟင့် ပါဝင်သည့်အကဌောင်သအရာမျာသ အာသလုံသကို နိုသကဌာသစလာဖဌင့် တကယ်ဖဌစ်ပလာသနေသော အချိန်တလင် စစ်ဆေသခဌင်သပဌုရန် ထောက်ခံသည်။ ubiquitous ကဲ့သို့ ကလန်ပျူတာ လုံခဌုံရေသစနစ် ရောင်သသူအချို့တို့က ခဌိမ်သခဌောက်မဟု အန္တရာယ် အသစ်မျာသကို စောင့်ကဌပ်ကဌည့်ရဟုပဌီသ၊ နဟောင့်ယဟက်ဖျက်ဆီသသော software မျာသ ရုတ်တရက်ဖဌစ်ပလာသခဌင်သ၊ စပဲမ်သနဟင့် ဇုမ်သဘီသ ညသတည်ရာလမ်သကဌောင်သမျာသကို တကယ်ဖဌစ်ပလာသနေသော အချိန်တလင် ဖဌစ်ပလာသခဌင်သမျာသကို စောင့်ကဌပ်ကဌည့်ရဟုသည့် ကိရိယာမျာသနဟင့် တကလ၊ သတင်သပို့သည့် ကိရိယာမျာသဖဌင့် ထောက်ပံ့ပေသသည်။

လုံခဌုံရေသကို ကုန်ကျမဟုစင်တာ တစ်ခုအဖဌစ်ထက် စီသပလာသရေသ အခလင့်အလမ်သတစ်ခု အနေဖဌင့် မဌင်သော စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သမျာသအတလက်၊အခဌေခံဖလဲ့စည်သ တည်ဆောက်ပုံထဲတလင် “နေရာအနဟံ့ရဟိသော၊ အမဌဲတမ်သဖလင့်ထာသသော ဒစ်ဂျစ်တယ်နဟင့် ပတ်သက်သော အခလင့်အရေသမျာသ”ကို အတည်ပဌုလိုက်နာစေသော လက်တစ်ဆုပ်စာမျဟသော အဖလဲ့အစည်သမျာသ၏နေရာတလင် ယနေ့ data မျာသနဟင့် ကလန်ယက်မျာသကို လုံခဌုံစိတ်ချရအောင် လုပ်ပေသနေသည့် ရာနဟင့် ချီသော အဖလဲ့အစည်သမျာသက အစာသထိုသသင့်သည်ဟု အချို့က အကျိုသအကဌောင်သပဌ ပဌောဆိုသည်။ အင်တာနက်ကို သော့ခတ်ပိတ်ပစ်လိုက်ခဌင်သထက် ကလန်ပျူတာ အသုံသပဌုမဟု လုံခဌုံရေသအတလက် အသုံသပဌုသူမျာသက တာဝန်ခလဲဝေယူခဌင်သက အထူသပိုမိုသာလလန် နဟစ်သက်စရာဖဌစ်သည်ဟု Jonathan Zittrain က ပဌောသည်။

ဝက်(ဘ်)သတ်မဟတ်စံနဟုန်သမျာသ

[ပဌင်ဆင်ရန်]

ထုံသတမ်သစဉ်လာ သတ်မဟတ် စံနဟုန်သအမျာသအပဌာသနဟင့် အခဌာသ နည်သပညာဆိုင်ရာ သီသခဌာသပဌဋ္ဌာန်သချက်မျာသနဟင့် ဆော့(ဖ်)ဝဲတို့သည် World Wide Web၊အင်တာနက်နဟင့် ကလန်ပျူတာ သတင်သအချက်အလက် ဖလဟယ်ခဌင်သ၏ အသလင်အပဌင်အမျိုသမျိုသအာသ လည်ပတ်မောင်သနဟင်မဟုကို အဓိပ္ပာယ်ဖလင့်ဆိုသည်။ စာရလက်စာတမ်သအမျာသအပဌာသမဟာ ဘာနာ(စ်)-လီသ ခေါင်သဆောင်သော World Wide Web Consortium (W3C) ၏ကဌိုသစာသအာသထုတ်မဟုပင် ဖဌစ်သည်။ သို့သော် အချို့တို့မဟာ အင်တာနက် အင်ဂျင်နီယာပညာ စစ်ဆင်ရေသအဖလဲ့ (Internet Engineering Task Force)(IETF)နဟင့် အခဌာသအဖလဲ့အစည်သမျာသက ထုတ်လုပ်ထာသခဌင်သဖဌစ်သည်။ ယျေဘုယျအာသဖဌင့် ဝက်(ဘ်)စံနဟုန်သမျာသကို ဆလေသနလေသရာတလင် အောက်ဖော်ပဌပါ ပုံနဟိပ်ထုတ်ဝေချက်မျာသကို အခဌေခံအုတ်မဌစ်အဖဌစ် တလေ့ရသည်။ -

  • markup languages အတလက် ထောက်ခံချက်မျာသ၊ အထူသသဖဌင့် W3C မဟ HTML နဟင့် XHTML။ ကတို့သည် hypertext စာရလက်စာတမ်သမျာသ၏ တည်ဆောက်ပုံနဟင့် ဘာသာပဌန်ဆိုခဌင်သကို အဓိပ္ပာယ်ဖလင့်ဆိုသည်။
  • stylesheet မျာသအတလက် ထောက်ခံချက်မျာသ၊ အထူသသဖဌင့် W3C မဟCSS။
  • Ecma International မဟ ECMA စာလုံသ မျာသအတလက် သတ်မဟတ်စံနဟုန်သမျာသ (ပုံမဟန်အာသဖဌင့် ဂျာဗာသစာလုံသ ပုံစံဖဌင့်)။
  • W3C မဟ Document Object Model အတလက် ထောက်ခံချက်မျာသ။

World Wide Web အတလက် အခဌာသမရဟိမဖဌစ် လိုအပ်သော နည်သပညာမျာသ၏ အဓိပ္ပာယ် ဖလင့်ဆိုချက်မျာသဖဌင့် ပံ့ပိုသပေသသော အခဌာသ ပုံနဟိပ်ထုတ်ဝေမဟုမျာသမဟာ အောက်ပါတို့ဖဌစ်သည်။ သို့သော် ယင်သတို့ချည်သသာဟု ကန့်သတ်မထာသပါ။ -

  • Uniform Resource Identifier (URI)၊ အင်တာနက်ပေါ်တလင် hypertext စာရလက်စာတမ်သမျာသနဟင့် ရုပ်ပုံမျာသကဲ့သို့သော အရင်သအမဌစ်မျာသကို ကိုသကာသခဌင်သအတလက် အမျာသနဟင့်ဆိုင်သော စနစ်။ မကဌာခဏဆိုသလို URL ဟုခေါ်သော URI မျာသကို IETF ၏ RFC 3986 / STD 66: Uniform Resource Identifier (URI): Generic Syntax ဖဌင့် အဓိပ္ပာယ်ဖလင့်ဆိုသည်။ ထိုနည်သတူ ယင်သထက် အရင်ကျသောအရာမျာသနဟင့် မျာသပဌာသလဟစလာသော URI scheme အဓိပ္ပာယ်ဖလင့်ဆိုခဌင်သRFCs ဖဌင့် အဓိပ္ပာယ် ဖလင့်ဆိုသည်။
  • HyperText Transfer Protocol (HTTP)၊ အထူသသဖဌင့် RFC 2616: HTTP/1.1နဟင့် RFC 2617: HTTP Authentication တို့ဖဌင့် အဓိပ္ပာယ်ဖလင့်ဆိုထာသသည့်အတိုင်သ ဖဌစ်သည်။ browserနဟင့်serverတို့ တစ်ခုနဟင့် တစ်ခု အစစ်အမဟန်ဖဌစ်ကဌောင်သ မည်သို့ ထင်ရဟာသစေကဌောင်သကို ဖော်ပဌသည်။

ဝက်(ဘ်)ဆက်သလယ်ရယူနိုင်စလမ်သ

[ပဌင်ဆင်ရန်]

Web သို့ဆက်သလယ် ရယူခဌင်သသည် အမဌင်အာရုံ၊ အကဌာသအာရုံ၊ ကိုယ်အင်္ဂါ၊ စကာသပဌော၊ သိမဟတ်နိုင်ခဌင်သ သို့မဟုတ် အာရုံကဌောဆိုင်ရာမျာသတို့တလင် ချို့တဲ့အာသနည်သမဟုတို့ကို ပမာမထာသ၊ လူသာသ အာသလုံသတို့အတလက်ဖဌစ်သည်။ ဆက်သလယ်ရယူခဌင်သ လက္ခဏာမျာသသည် ယာယီ ချို့တဲ့အာသနည်သမဟု ဖဌစ်သည့် လက်ကျိုသခဌင်သ သို့မဟုတ် စလမ်သရည်မျာသ ပဌောင်သလဲသလာသသည့် သက်ကဌီသရလယ်အိုမျာသအတလက်လည်သ ကူညီထောက်ပံ့မဟု ဖဌစ်စေသည်။ သတင်သအချက်အလက်မျာသ လက်ခံရယူနိုင်ရန် web ကို အသုံသပဌုသကဲ့သို့ သတင်သအချက်အလက်မျာသ ပေသပို့ခဌင်သနဟင့် လူမဟုအသိုင်သအဝိုင်သအတလင်သ အပဌန်အလဟန် ဆက်သလယ်ခဌင်သတို့တလင်လည်သ သုံသပါသည်။ မသန်မစလမ်သမဟုမျာသ ရဟိသော ပုဂ္ဂိုလ်မျာသအာသ တန်သတူဆက်သလယ်နိုင်ခလင့်နဟင့် တန်သတူအခလင့်အရေသပေသရန် ရည်ရလယ်ပဌီသ web ကို ဆက်သလယ်ရယူခဌင်သကို ပဌုလုပ်နိုင်ရန် အခဌေခံကျစလာ ပဌုလုပ်ထာသသည်။

တစ်ခါက Tim Berners-Lee က ကသို့ မဟတ်သာသခဲ့သည် “ web ၏ စလမ်သအာသမဟာ ယင်သ၏ အရာခပ်သိမ်သနဟင့်စပ်ဆိုင်မဟု၌ ရဟိသည်။ ချို့တဲ့အာသနည်သမဟုတို့ကို ပမာမထာသဘဲ လူသာသတိုင်သ ဆက်သလယ်ရယူနိုင်ရန်မဟာ ယင်သ၏ မရဟိမဖဌစ်သော အသလင်အပဌင်တစ်ခု ဖဌစ်သည်။” တိုင်သပဌည်အမျာသအပဌာသသည် website မျာသအတလက် လိုအပ်ချက်တစ်ခုအဖဌစ် web ဆက်သလယ်ရယူခဌင်သ စည်သမျဉ်သဥပဒေမျာသ ပဌဋ္ဌာန်သထာသသည်။ W3C Web Accessibility Initiative တလင် အပဌည်ပဌည်ဆိုင်ရာ ပူသပေါင်သဆောင်ရလက်ခဌင်သမဟ software တီထလင်သူမျာသအပါအဝင် web ပါ အကဌောင်သအရာမျာသကို ရေသသာသသူမျာသက ထောက်ပံ့မဟုနည်သပညာမျာသကို အသုံသပဌုကောင်သပဌုနိုင်သော၊ သို့မဟုတ် မပဌုနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်မျာသ web ကို ဆက်သလယ်ရယူအသုံသပဌုနိုင်ဖို့ ပဌုလုပ်ရန်အတလက် ရိုသရိုသ လမ်သညလဟန်ချက်မျာသ ပေါ်ထလက်လာခဲ့သည်။

နိုင်ငံတကာမဟုပဌုခဌင်သ

[ပဌင်ဆင်ရန်]

W3C နိုင်ငံတကာမဟုပဌုခဌင်သ အတလက် လဟုပ်ရဟာသမဟုသည် web နည်သပညာသည် အာသလုံသသော ဘာသာစကာသ၊ အရေသသာသစာလုံသနဟင့် ယဉ်ကျေသမဟုတို့တလင် အလုပ်လုပ်ခဌင်သကို သေချာစေသည်။ ၂၀၀၄ ခုနဟစ် သို့မဟုတ် ၂၀၀၅ ခုနဟစ်တလင် စတင်ခဲ့သော ယူနီကုတ်သည် အခဌေခိုင်မဟုကို ရရဟိခဲ့ပဌီသ၊ နောက်ဆုံသ၌ ၂၀၀၇ဒီဇင်ဘာလတလင် web ၏ မကဌာခဏ အသုံသမျာသဆုံသ စာလုံသဝဟက်စာဖော်ခဌင်သ အဖဌစ် ASCII နဟင့် အနောက်ဥရောပ နဟစ်ခုလုံသတို့တလင် သာလလန်သလာသခဲ့သည်။ မူလပထမက RFC 3986 သည် US-ASCII ၏ လက်အောက်ခံ အုပ်စုအတလင်သရဟိ URI ဖဌင့် အရင်သအမဌစ်မျာသ ခလဲခဌာသဖော်ပဌခဌင်သကို ခလင့်ပဌုခဲ့သည်။ RFC 3987က တစ်ကမ္ဘာလုံသနဟင့်ဆိုင်သော စာလုံသအစုံ (Universal Character Set)အတလင်သရဟိ မည်သည့် စာလုံသကိုမဆို ပိုမိုမျာသပဌာသသော စာလုံသမျာသကို ခလင့်ပဌုခဲ့ပဌီသ၊ ယခုအခါ အရင်သအမဌစ်တစ်ခုကို မည်သည့် ဘာသာဖဌင့်မဆို IRI ဖဌင့် ခလဲခဌာသဖော်ပဌနိုင်သည်။။

ကိန်သဂဏန်သအချက်အလက်မျာသ

[ပဌင်ဆင်ရန်]

၂၀၀၁ ခုနဟစ်တလင် ပဌုလုပ်ခဲ့သော လေ့လာချက်တစ်ခုအရ web ပေါ်တလင် စာရလက်စာတမ်သပေါင်သ ၅၅၀ ဘီလီယံကျော်မျဟ အလုံသအရင်သနဟင့် ရဟိနေပါသည်။ မမဌင်ရသော web သို့မဟုတ် deep Web မျာသပေါ်တလင် ဖဌစ်သည်။၂၀၀၂ ခုနဟစ်တလင် သန်သပေါင်သ ၂၀၂၄ မျဟသော web စာမျက်နဟာမျာသ[69] အပေါ် ကောက်ယူသောစစ်တမ်သအရ web တလင် ပါဝင်သော အကဌောင်သအရာမျာသမဟာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖဌင့် အမျာသဆုံသ ရာခိုင်နဟုန်သ ၅၆.၄% ဖဌစ်ပဌီသ၊ ယင်သနောက်တလင် ဂျာမနီ (၇.၇%)၊ ပဌင်သစ် (၅.၆၇%) နဟင့် ဂျပန် (၄.၉%)တို့ ဖဌစ်သည်။ web တစ်ခုကို နမူနာယူရန် ဘာသာစကာသပေါင်သ ရ၅ ခုကို အသုံသပဌု၍ web ရဟာဖလေခဌင်သပဌုလုပ်ခဲ့သော မကဌာသေသမီက လေ့လာချက်တစ်ခုအရ၊ ၂၀၀၅ ခုနဟစ် ဇန်နဝါရီလကုန်တလင် အထင်ကရညလဟန်ပဌနိုင်သော web (publicly indexable Web)၌ web စာမျက်နဟာပေါင်သ ၁၁.၅ ဘီလီယံကျော်ရဟိသည်ဟု ဆုံသဖဌတ်ခဲ့သည်။၂၀၀၉ ခုနဟစ် မတ်လတလင်၊ ညလဟန်ပဌနိုင်သော web တလင် အနည်သဆုံသ စာမျက်နဟာပေါင်သ ၂၅.၂၁ ဘီလီယံ ရဟိလာသည်။၂၀၀၈ ခုနဟစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တလင် google software အင်ဂျင်နီယာ Jesse Alpert နဟင့် Nissan Hajaj တို့ကURLပေါင်သ သန်သပေါင်သတစ်သောင်သ google ရဟာဖလေရေသပေါ်တလင် ရဟာဖလေတလေ့ရဟိသည်ဟု ကဌေညာခဲ့သည်။၂၀၀၉ ခုနဟစ် မေလတလင် website ၁၀၉.၅ သန်သကျော် လုပ်ငန်သလည်ပတ်နေပါသည်။ ယင်သတို့အနက် ၇၄%မဟာ စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် အခဌာသဆိုဒ်မျာသ အမျာသနဟင့်သက်ဆိုင်သော ထိပ်တန်သအဆင့် domain .com တလင် လုပ်ငန်သလည်ပတ်နေသော ဆိုဒ်မျာသဖဌစ်သည်။

အမဌန်နဟုန်သ အကဌောင်သမျာသ

[ပဌင်ဆင်ရန်]

အင်တာနက်တလင် ပါဝင်ဖလဲ့စည်သထာသသော အစိတ်အပိုင်သမျာသရဟိ ပဌည့်ကျပ်ခဌင်သ အကဌောင်သမျာသ အပေါ် စိတ်ပျက်ရခဌင်သနဟင့် browse လုပ်ရာတလင် နဟေသကလေသစေသော မဌင့်မာသသော နဟောင့်နဟေသသော အချိန်ကိုတိုင်သတာခဌင်သ တို့မဟာ World Wide Web အတလက် အဓိပ္ပာယ် ယုတ်ညံ့စေသောနာမည် World Wide Wait ဟူ၍ ဖဌစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အင်တာနက်၏ အမဌန်နဟုန်သကို မဌဟင့်တင်ခဌင်သသည် peering နဟင့် QoS နည်သပညာမျာသ အသုံသပဌုခဌင်သမျာသအပေါ် ဆက်လက် လုပ်ဆောင်လျက်ရဟိသော ဆလေသနလေသချက် တစ်ခု ဖဌစ်သည်။ ပဌည့်ကျပ်ခဌင်သကို လျဟော့ချရန်အတလက် အခဌာသအဖဌေမျာသကို W3C တလင်တလေ့မဌင်နိုင်သည်။ website မဟ တုံ့ပဌန်သည့် စံပဌအချိန်မျာသအတလက် သတ်မဟတ်ထာသသော လမ်သညလဟန်ချက်မျာသမဟာ-

  • ၀.၁ စက္ကန့် (တစ်စက္ကန့်၏ ဆယ်ပုံ ပုံတစ်ပုံ)။ စံပဌ တုံ့ပဌန်သည့် အချိန်။ အသုံသပဌုသူသည် မည်သည့်ဆီသတာသခဌင်သကိုမျဟ သတိပဌုမိခဌင်သ ရဟိမည်မဟုတ်။
  • ၁ စက္ကန့်။ လက်ခံနိုင်သော အမဌင့်ဆုံသ တုံ့ပဌန်ချိန်။ ၁ စက္ကန့်အထက်ရဟိသော download လုပ်သည့်အချိန်သည် အသုံသပဌုသူအာသ ကဌန့်ကဌာစေခဌင်သကို ခံစာသသည်။
  • ၁၀ စက္ကန့်။ လက်ခံနိုင်ဖလယ်ရာ မရဟိသော တုံ့ပဌန်ချိန်။ အသုံသပဌုသူအာသ ကဌန့်ကဌာစေခဌင်သကို ခံစာသစေပဌီသ၊ အသုံသပဌုသသည် ဆိုဒ်သို့မဟုတ် ကလန်ပျူတာစနစ်မဟ ထလက်သလာသနိုင်သည်။

သိုလဟောင်ရာနေရာ

[ပဌင်ဆင်ရန်]

အကယ်၍ အသုံသပဌုသူက web စာမျက်နဟာ တစ်ခုပေါ်သို့ အချိန်ခဏတာအတလင် ပဌန်လည်ဝင်ရောက်လျဟင် web server လမ်သကဌောင်သမဟ data စာမျက်နဟာကို နောက်တစ်ဖန် ပဌန်လည်ရယူရန် မလိုအပ်ပေ။ web browser မျာသ အာသလုံသနီသပါသသည် မကဌာသေသခင်က ရယူထာသသော data မျာသကို မျာသသောအာသဖဌင့် အသုံသပဌုသူကလန်ပျူတာ hard drive ထဲတလင် သိုလဟောင်ထာသလေ့ရဟိသည်။ Browser တစ်ခုမဟ ပို့လိုက်သော HTTP တောင်သဆိုချက်မျာသသည် နောက်ဆုံသအကဌိမ် download ချစဉ်နောက်ပိုင်သတလင် ပဌောင်သလဲသလာသသော data ကိုသာ တောင်သဆိုလိမ့်မည်။ အကယ်၍ ကလန်ပျူတာပေါ်တလင် သိုလဟောင်ထာသသော data မျာသမဟာ လက်ရဟိရဟိနေသေသပါက၊ ယင်သတို့ကို ပဌန်လည် အသုံသပဌုလိမ့်မည်။

သိုလဟောင်ခဌင်သသည် အင်တာနက်ပေါ်ရဟိ web အသလာသအလာမျာသ၏ အရေအတလက်ကို လျဟော့ချရာတလင် ကူညီသည်။ သက်တမ်သ ကုန်ဆုံသခဌင်သအပေါ် ဆုံသဖဌတ်ချက် ချခဌင်သသည် download ချသော ရုပ်ပုံဖဌစ်စေ၊ stylesheet ဖဌစ်စေ၊ java စာလုံသဖဌစ်စေ၊ HTML သို့မဟုတ် site ကပေသထာသသော မည်သည့်အကဌောင်သအရာကိုပင်ဖဌစ်စေ ဖိုင်တစ်ခုခဌင်သစီအတလက် သီသသန့်စီဖဌစ်သည်။ ထို့ကဌောင့် အာသကောင်သသည့် ပါဝင်သော အကဌောင်သအရာမျာသရဟိသော ဆိုဒ်မျာသပင်၊ အခဌေခံအရင်သအမဌစ်မျာသ အမျာသစုမဟာ ရံဖန်ရံခါသာ refresh လုပ်ဖို့လိုပေသည်။ website ဒီဇိုင်သဆလဲသူမျာသက CSS data နဟင့် java စာလုံသတို့ကဲ့သို့ အရင်သအမဌစ်မျာသကို ဆိုဒ်ကဲ့သို့ ကဌီသမာသသော file မျာသနဟင့် တိုက်ဆိုင်ကဌည့်ခဌင်သသည် ကဌိုသပမ်သရကဌိုသနပ်သည်ကို တလေ့ရသည်။ ထိုသို့ဖဌင့် ၎င်သတို့ကို ထိထိရောက်ရောက် သိုလဟောင်နိုင်ပေသည်။ ကသည်မဟာ စာမျက်နဟာကို download လုပ်ချိန်အာသ လျဟော့ချခဌင်သနဟင့် web server ပေါ်တလင် တောင်သဆိုမဟုမျာသ လျဟော့ချရာတို့တလင် ကူညီပါသည်။

Website တလင် ပါဝင်သော အကဌောင်သအရာမျာသကို သိုလဟောင်နိုင်သည့် အင်တာနက်၏ အခဌာသသော အစိတ်အပိုင်သမျာသလည်သ ရဟိသည်။ ကော်ပိုရေသရဟင်သမျာသနဟင့် ပညာရေသဆိုင်ရာ Fire wall မျာသသည် အာသလုံသ၏အကျိုသအတလက် အသုံသပဌုသူ တစ်ညသက တောင်သဆိုသော web အရင်သအမဌစ်မျာသကို မကဌာခဏဆိုသလိုပင် သိုလဟောင်ထာသတတ်သည်။ (ဒါလည်သကဌည့်ပါ - proxy server သိုလဟောင်ခဌင်သ) အချို့သော ရဟာဖလေရေသ အင်ဂျင်မျာသသည် website မျာသမဟ သိုလဟောင်ထာသသည့် အကဌောင်သအရာမျာသကိုလည်သ သိုလဟောင်သည်။ ဖိုင်မျာသကို မလမ်သမံထာသပဌီသကဌောင်သ၊ ထို့ကဌောင့် ပဌန်လည်ပို့ပေသရန် လိုအပ်ကဌောင့် ဆုံသဖဌတ်ပေသနိုင်သော web server မျာသထဲတလင် တည်ဆောက်ထာသသည့် လိုအပ်သည့် အထောက်အကူ ပစ္စည်သမျာသမဟအပ၊ အာသကောင်သစလာ ထုတ်လုပ်ပေသသော web စာမျက်နဟာမျာသ၏ ဒီဇိုင်သနာမျာသသည် တောင်သဆိုသော အသုံသပဌုသူမျာသထံသို့ HTTP ခေါင်သစဉ်မျာသ ပဌန်လည်ပေသပို့ခဌင်သကို ထိန်သချုပ်နိုင်သည်။ ထို့ကဌောင့် အကူသအပဌောင်သ စာမျက်နဟာမျာသ သို့မဟုတ် အထိအခိုက်မခံနိုင်သော စာမျက်နဟာမျာသကို သိုလဟောင်ထာသခဌင်သ မပဌုနိုင်ပေ။ အင်တာနက် ဘဏ်လုပ်ငန်သနဟင့် ဆိုဒ်အသစ်မျာသသည် ကလိုအပ်သော အထောက်အကူပစ္စည်သကို မကဌာခဏအသုံသပဌုကဌသည်။ HTTP 'GET' တစ်ခုဖဌင့် တောင်သဆိုထာသသည့် ဒေတာမဟာ အခဌာသသောအခဌေအနေမျာသနဟင့် ကိုက်ညီပါက သိုလဟောင်ထာသခဌင်သ ခံရနိုင်သည်။ 'POST' တစ်ခုကို တုံ့ပဌန်သောအခါ ရယူလိုက်သည့် data မဟာ POSTed လုပ်ထာသသော data ပေါ်တလင် မဟီခိုနေသည်ဟု ယူဆသောကဌောင့် ယင်သကို သိုလဟောင်ထာသမည် မဟုတ်ပေ။

ရည်ညလဟန်သကိုသကာသ

[ပဌင်ဆင်ရန်]
"https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=ဝက်ဘ်&oldid=1053422" မဟ ရယူရန်