1830
Rządzący państwami w 1830
Wydarzenia w Polsce
[edytuj | edytuj kod]- 8 stycznia – na Wawelu został pochowany Prymas Królestwa Polskiego Jan Paweł Woronicz, jego pogrzeb przerodził się w wielką manifestację patriotyczną.
- 17 marca – w Teatrze Wielkim w Warszawie odbył się pierwszy biletowany koncert Fryderyka Chopina.
- 18 marca – cesarz Rosji i król Polski Mikołaj I przemianował - na cześć brata, Aleksandra I - Królewski Uniwersytet Warszawski na Uniwersytet Królewsko-Aleksandrowski.
- 11 maja – Julian Ursyn Niemcewicz odsłonił pomnik Mikołaja Kopernika w Warszawie.
- 11 października – w Warszawie odbył się pożegnalny koncert Fryderyka Chopina, który w listopadzie opuścił Polskę na zawsze.
- 17 października – po wybuchu zwycięskich rewolucji w Belgii i Francji mogących podważyć Święte Przymierze, car Mikołaj I rozkazał przeprowadzenie mobilizacji w armiach polskiej i rosyjskiej.
- 2 listopada – Fryderyk Chopin wyjechał na zawsze z Polski.
- 29 listopada – wybuch powstania listopadowego. W nocy młodzi słuchacze Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie pod wodzą porucznika Piotra Wysockiego wraz z cywilnymi spiskowcami rozpoczęli powstanie; wzięcie Arsenału.
- 30 listopada – Warszawa została oczyszczona z wojsk rosyjskich. Władzę objęła Rada Administracyjna, dążąca do porozumienia z wielkim księciem Konstantym. Wojska rosyjskie i polskie wierne księciu Konstantemu wycofały się pod Warszawę.
- 1 grudnia – założono Klub Patriotyczny.
- 3 grudnia – Radę Administracyjną Królestwa Polskiego zastąpił Rząd Tymczasowy.
- 4 grudnia – powołanie do życia Gwardii Narodowej w Krakowie. Jej uczestnicy wzmocnili oddziały polskie w Warszawie.
- 5 grudnia – dyktatorem powstania ogłoszono generała Józefa Chłopickiego.
- 18 grudnia
- Sejm uznał trwające powstanie (listopadowe) za narodowe.
- wielki pożar w Ciężkowicach, spłonęła połowa miasta, szpital i kościół.
- 21 grudnia – powstanie listopadowe: dyktator Józef Chłopicki rozwiązał Rząd Tymczasowy i powołał w jego miejsce Radę Najwyższą Narodową.
- 29 grudnia – dyktator powstania listopadowego gen. Józef Chłopicki powołał Komisję Rozpoznawczą, zajmującą się osobami podejrzanymi o szpiegostwo na rzecz Rosji.
- Na dziedzińcu wawelskim odbył się nieudany pokaz lotu balonem.
- Biblioteka Czartoryskich posiadała około 70 000 druków i 3 000 rękopisów.
Wydarzenia na świecie
[edytuj | edytuj kod]- 28 stycznia – w Salle Ventadour w Paryżu odbyła się premiera opery komicznej Fra Diavolo z muzyką Daniela Aubera i librettem Eugène'a Scribe'a.
- 3 lutego – na konferencji londyńskiej przyznano niepodległość Grecji.
- 25 lutego – w Paryżu odbyła się premiera dramatu Hernani Victora Hugo.
- Marzec – w Stanach Zjednoczonych po raz pierwszy ukazała się drukiem Księga Mormona.
- 11 marca – w Teatro La Fenice w Wenecji odbyła się premiera opery Capuleti i Montecchi Vincenzo Belliniego.
- 16 marca – została odkryta kometa jednopojawieniowa C/1830 F1.
- 26 marca – opublikowano Księgę Mormona.
- 30 marca – Leopold I został wielkim księciem Badenii.
- 6 kwietnia – powstanie Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (Mormoni).
- 3 maja – Anglia: rozpoczęła działalność pierwsza regularna kolejowa linia pasażerska.
- 13 maja – Ekwador wystąpił z Wielkiej Kolumbii.
- 14 czerwca – armia francuska wylądowała w Algierii.
- 18 czerwca – Iyasu IV został cesarzem Etiopii.
- 26 czerwca – Wilhelm IV został królem Wielkiej Brytanii i Hanoweru.
- 5 lipca – Francja rozpoczęła podbój Algierii.
- 18 lipca – uchwalono pierwszą konstytucję Urugwaju.
- 27 lipca – we Francji wybuchła rewolucja lipcowa, która udaremniła próbę powrotu do absolutyzmu.
- 29 lipca – rewolucja lipcowa: abdykował król Francji Karol X Burbon.
- 7 sierpnia – Ludwik Filip I wybrany na króla Francuzów.
- 25 sierpnia – wybuchło powstanie belgijskie przeciwko Królestwu Niderlandów.
- 15 września – podczas otwarcia linii kolejowej Liverpool-Manchester zginął polityk William Huskisson, pierwsza znana ofiara wypadku na kolei.
- 19/20 września – nocą w Brukseli wybuchła rewolucja ludowa.
- 23 września – do Brukseli na czele 12-tysięcznych wojsk niderlandzkich przybył Fryderyk, młodszy syn Wilhelma I Orańskiego, w celu pacyfikacji Belgów.
- 26 września – utworzenie Rządu Tymczasowego w Belgii.
- 26/27 września – w nocy wojska niderlandzkie wycofały się z Brukseli.
- 4 października – belgijski Rząd Tymczasowy wydał dekret, na mocy którego oderwane od Niderlandów prowincje belgijskie stanowić miały odrębne, niepodległe państwo.
- 17 października – wojska holenderskie skapitulowały w Gandawie i wycofały się z miasta.
- Francuzi rozpoczęli podbój Algierii.
- W Ameryce Południowej dokonano podziału Wielkiej Kolumbii na Nową Grenadę (dzisiejszą Kolumbię), Wenezuelę i Ekwador.
- Austriacy stłumili rewolucyjne wrzenie w