AC/DC

AC/DC
	; AC/DC (2009)
Rok założenia	1973
Pochodzenie	Australia
Gatunek	rock & roll, hard rock, heavy metal, AOR, rock australijski, rock stadionowy
Wydawnictwo	Albert, Atlantic, Atco, Columbia, East West, Elektra, EMI, Epic
	Skład
	Brian Johnson; Cliff Williams; Angus Young; Stevie Young; Phil Rudd
	Byli członkowie
	Axl Rose; Dave Evans; Larry Van Kriedt(inne języki); Colin Burgess(inne języki) (zmarły); Neil Smith(inne języki) (zmarły); Ron Carpenter; Peter Clack(inne języki); Rob Bailey(inne języki); George Young (zmarły); Tony Currenti(inne języki); Mark Evans; Bon Scott (zmarły); Simon Wright; Malcolm Young (zmarły)
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach
	Strona internetowa

AC/DC (zapis stylizowany: ACϟDC) – australijski zespół hardrockowy założony w Sydney w 1973 roku przez braci Angusa i Malcolma Youngów. Uznawany za pioniera muzyki hardrockowej^[3], choć członkowie zespołu zawsze klasyfikowali swoją muzykę jako rock and roll.

Przed wydaniem swojego pierwszego albumu High Voltage (1975) zespół parokrotnie zmieniał swój skład, który stał się bardziej ustabilizowany po dołączeniu w 1977 basisty Cliffa Williamsa. W 1979 roku zespół nagrał jeden ze swoich najpopularniejszych albumów Highway to Hell, który jest także ostatnim nagranym z wokalistą i współautorem utworów Bonem Scottem (zm. 19 lutego 1980). Członkowie zespołu po śmierci Scotta rozważali rozwiązanie grupy, jednak podjęli decyzję o kontynuowaniu działalności muzycznej i wybrali Briana Johnsona na następcę Scotta. W tym samym roku nagrali swój najlepiej sprzedający się album, czyli Back in Black. Wydany rok później krążek For Those About to Rock We Salute You również osiągnął duży sukces i stał się pierwszym albumem zespołu, który dotarł do pierwszego miejsca na liście sprzedaży Billboard 200.

W 1983 roku z AC/DC został zwolniony perkusista Phil Rudd, a jego miejsce w składzie zajął Simon Wright. W latach 80. spadła popularność grupy, lecz jej albumy wciąż plasowały się wśród najlepiej sprzedawanych w USA. W 1990 roku popularność grupy znów wzrosła wraz z albumem The Razor’s Edge, który dotarł do drugiego miejsca na liście sprzedaży w USA. W 1994 roku do zespołu powrócił Phil Rudd i skład grupy nie zmieniał się aż do 2014. Na przestrzeni lat 2014–2016 z zespołu odeszli, kolejno: Malcolm Young, Phil Rudd, Brian Johnson i Cliff Williams.

Zespół sprzedał ponad 200 milionów albumów na całym świecie^[4], w tym 69 milionów w Stanach Zjednoczonych^[5]. Back in Black został sprzedany w ponad 49 milionach egzemplarzy^[6], w tym ponad 22 miliony w USA^[7], dzięki czemu jest trzecim najlepiej sprzedającym się albumem w historii oraz drugim (po The Dark Side of the Moon) najlepiej sprzedającym się albumem jakiegokolwiek zespołu^[6].

Zespół zajął czwarte miejsce na liście 100 najlepszych artystów hard rocka sporządzonej przez VH1^[8] oraz siódme miejsce na liście najlepszych zespołów metalowych wszech czasów wg MTV^[9].

Nazwa

Angus i Malcolm Young twierdzą, że pomysł na nazwę zespołu pojawił się po zobaczeniu akronimu „AC/DC” z tyłu maszyny do szycia zakupionej przez ich siostrę Margaret. „AC/DC” jest oznaczeniem dla „alternating current/direct current”, informującym, że urządzenie elektryczne zawiera prostownik przetwarzający prąd przemienny na prąd stały. Założyciele zespołu byli zdania, że nazwa ta symbolizuje surową energię grupy, więc ją przyjęli^[10].

Historia

Początkowy okres

W listopadzie 1973 roku Angus i Malcolm Young założyli zespół AC/DC i przyjęli do składu wokalistę Dave’a Evansa, perkusistę Colina Burgessa(inne języki) oraz basistę Larry’ego van Kriedta(inne języki). 31 grudnia 1973 zagrali w tym składzie swój pierwszy koncert w klubie Chequers w Sydney^[11]. Później podpisali kontrakt z wytwórnią płytową Albert Productions^[12], wydającą albumy na terenie Australii i Nowej Zelandii. Na początku istnienia często dochodziło do zmian w składzie; Burgess był pierwszym wyrzuconym członkiem, później w ciągu ponad roku od założenia skład zespołu zmieniło kilku perkusistów i basistów.

W tym czasie Angus Young przyjął swój charakterystyczny sceniczny ubiór – mundurek szkolny, który pochodzi z jego drugiej szkoły, Ashfield Boys High School(inne języki) w Sydney; pomysłodawcą wykorzystania mundurku była siostra Younga, Margaret. Bracia Young doszli do wniosku, że Dave Evans nie jest odpowiednim frontmanem dla ich zespołu, ponieważ czuli, że jego wizerunek bardziej łączy się z glamrockowcami, jak np. Gary Glitter. Evans bywał nawet sporadycznie zastępowany na koncertach przez pierwszego menedżera zespołu Dennisa Laughlina. Evans miał osobiste problemy z Laughlinem, co dodatkowo przyczyniło się do złego nastawienia zespołu do Evansa. W tym czasie zainteresowany śpiewaniem w zespole był Bon Scott, doświadczony wokalista, a zarazem przyjaciel George’a Younga.

Era Bona Scotta (1974–1980)

We wrześniu 1974 Scott zajął miejsce Evansa w AC/DC. Zespół nagrał z poprzednim wokalistą tylko jeden singel – „Can I Sit Next to You Girl”, który został później ponownie nagrany ze Scottem. W listopadzie 1974 grupa nagrała swój debiutancki album pt. High Voltage, który został wydany przez Albert Productions tylko w Australii i Nowej Zelandii. Płyta powstała w zaledwie 10 dni^[11] i została oparta na nagrywaniu instrumentalnych utworów napisanych przez braci Youngów, do których później dodane zostały teksty napisane przez Scotta. Album został wydany w lutym 1975 i dotarł do siódmego miejsca na liście sprzedaży w Australii^[13]. W ciągu kilku miesięcy skład zespołu się ustabilizował, gdy do grupy dołączył perkusista Phil Rudd i basista Mark Evans. W 1975 roku zespół wydał jeden ze swoich najpopularniejszych singli w Australii – „It’s a Long Way to the Top (If You Wanna Rock ‘n’ Roll)”^[13], który stał się rockowym hymnem AC/DC^[14] oraz dotarł do piątego miejsca na australijskiej liście przebojów. Utwór został zamieszczony na drugim albumie grupy pt. T.N.T., który również został wydany w Australii i Nowej Zelandii, gdzie zajął, kolejno, 2. i 35. miejsce na krajowych zestawieniach^[13].

Od 1974 do 1977 roku zespół regularnie występował w telewizyjnym programie Molly’ego Meldruma Countdown. Dzięki tym występom muzycy stali się jednym z najpopularniejszych zespołów w Australii. 3 kwietnia 1977 po raz ostatni wystąpili na żywo w tym programie, po czym nie pojawili się w nim przez kolejne ponad 20 lat^[11].

Międzynarodowy sukces (1976–1977)

W 1976 roku zespół podpisał międzynarodowy kontrakt z wytwórnią płytową Atlantic Records, po czym przeprowadził się do Londynu^[12]. W tym okresie muzycy dużo koncertowali w Europie, głównie supportowała popularniejsze wtedy zespoły, m.in. Aerosmith, Blue Öyster Cult, Kiss czy Styx, a także współprzewodzili występom z grupą Cheap Trick^[11].

Pierwszym albumem AC/DC wydanym przez wytwórnię Atlantic była kompilacja utworów z pierwszych dwóch płyt grupy pt. High Voltage. Składanka osiągnęła sprzedaż wynoszącą ponad 3 miliony egzemplarzy w Stanach Zjednoczonych i ponad 60 tysięcy w Wielkiej Brytanii^[13]. Utwory na albumie pochodzą głównie z T.N.T., podczas gdy z pierwszej płyty zamieszczone zostały tylko dwa utwory. Następny album zespołu, Dirty Deeds Done Dirt Cheap, został wydany w tym samym roku w obu – australijskiej i międzynarodowej – wersjach, jak jego poprzednik. Są różnice między obiema edycjami w okładkach i listach utworów; australijska zawiera utwór „R.I.P. (Rock in Peace)”, który do dziś nie został wydany poza Australią, gdy edycja międzynarodowa obejmuje „Love at First Feel”, który z kolei został wydany w Australii jedynie jako singel. Dodatkowo, Dirty Deeds Done Dirt Cheap nie został wydany w Stanach Zjednoczonych do 1981 roku.

W 1977 roku AC/DC wydało Let There Be Rock, który jako pierwszy album grupy dostał się na krajowe zestawienia w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych, osiągając – kolejno – 17. i 154. pozycję^[13]. Po wydaniu albumu basista, Mark Evans, został zwolniony z AC/DC z powodu osobistych różnic z Angusem Youngiem. Na jego miejsce został wybrany Cliff Williams.

Amerykański sukces (1977–1979)

W Stanach Zjednoczonych po raz pierwszy usłyszano o AC/DC w 1977 roku przez stację radiową ze stanu Michigan, AM 600 WTAC. Dyrektor stacji, Peter Cavanaugh zorganizował grupie występ w Capitol Theater we Flint w stanie Michigan. W roli supportu wystąpiła grupa MC5, która na krótko została reaktywowana w tamtym czasie.

W 1978 roku AC/DC wydało album Powerage, na którym zadebiutował Cliff Williams. Został wydany tylko jeden singel z tego albumu, „Rock ‘n’ Roll Damnation”, i jako pierwszy singel AC/DC uplasował się na brytyjskiej liście przebojów, zajmując 24 pozycję^[13]. Podczas trasy koncertowej promującej nowy album grupa nagrała i wydała kolejny album, lecz tym razem koncertowy, If You Want Blood You’ve Got It. Był to pierwszy album koncertowy zespołu i, przez prawie 10 lat, ostatni album AC/DC wyprodukowany przez Harry’ego Vandę i George’a Younga.

Szósty studyjny album zespołu, Highway to Hell, został wyprodukowany przez Roberta Lange’a i wydany w 1979 roku. Dostając się do czołowej 10. albumów w Wielkiej Brytanii i czołowej 20. w Stanach Zjednoczonych^[2] stał się przełomową płytą grupy. Obecnie, Highway to Hell jest drugą najpopularniejszą płytą AC/DC w Stanach Zjednoczonych dzięki sprzedaniu jej w ponad 7 milionach egzemplarzy, a tytułowy singel jest jedynym z pięciu singli grupy, który uzyskał status złotej płyty za sprzedaż 500 tysięcy kopii^[13].

Śmierć Bona Scotta (1980)

19 lutego 1980 w Londynie nietrzeźwy Bon Scott zasnął w samochodzie znajomego, Alistaira Kinneara, który zostawił go śpiącego, a sam poszedł do domu. Rano Kinnear zawiózł nie dającego znaków życia wokalistę do szpitala King’s College Hospital w londyńskiej dzielnicy Camberwell, gdzie stwierdzono jego śmierć. Oficjalnie zmarł z powodu zadławienia się własnymi wymiocinami. Rodzina Scotta pochowała go we Fremantle, w zachodniej Australii, gdzie wokalista spędził dzieciństwo.

Z powodu śmierci Scotta pozostali muzycy AC/DC przez krótki czas myśleli o rozwiązaniu zespołu, szybko jednak zmienili zdanie i zaczęli szukać następcy wokalisty. Wybrali Terry’ego Slessera, ale ten postanowił zapoczątkować karierę solową. Następny kandydat Buzz Shearman również nie dołączył do zespołu z powodu problemów z głosem^[15]. Ostatecznie nowym głosem AC/DC i współautorem piosenek zespołu został Brian Johnson^[12], który na przesłuchaniu zaśpiewał utwór zespołu „Whole Lotta Rosie” z albumu Let There Be Rock oraz „Nutbush City Limits” z repertuaru Ike’a & Tiny Turner^[16].

Era Briana Johnsona (1980–1982)

Z Johnsonem zespół dokończył utwory, które zaczął pisać z Scottem do albumu Back in Black. Nagranie płyty miało miejsce w Compass Point Studios na Bahamach kilka miesięcy po śmierci Scotta. Back in Black wyprodukowany przez Roberta Lange’a i nagrany przez Tony’ego Platta stał się najlepiej sprzedającym się albumem zespołu – tylko w Stanach Zjednoczonych sprzedano milion sztuk płyty w ciągu zaledwie kilku miesięcy od jej wydania^[17], a do 2007 roku – ponad 22 miliony kopii^[13]. Album osiągnął 1. pozycję w Wielkiej Brytanii i 4. w USA, gdzie przez 131 tygodni był w czołowej dziesiątce^[11]. Płyta była promowana czterema singlami; trzy z nich – „You Shook Me All Night Long”, „Hells Bells”, „Back in Black” – zdobyły status złotej płyty w Stanach Zjednoczonych za sprzedanie 500 tysięcy egzemplarzy każdego z albumów^[13].

Następny album, For Those About to Rock We Salute You z 1981 roku, również osiągnął dobre wyniki sprzedaży oraz został pozytywnie oceniony przez krytyków. Zawiera on jedne z popularniejszych singli zespołu: „Let’s Get It Up” i tytułowy „For Those About to Rock (We Salute You)”, które osiągnęły odpowiednio 13. i 15. pozycję na brytyjskiej liście przebojów. Do wydania „Black Ice” był to jedyny album AC/DC, który osiągnął 1. pozycję w USA^[13], również ostatni album wyprodukowany przez Roberta Lange’a.

Spadek popularności (1983–1988)

Tymczasem nasilał się konflikt pomiędzy perkusistą Philem Ruddem a gitarzystą Malcolmem Youngiem, spowodowany plotkami o alkoholizmie oraz narkotycznej paranoi. Po długim okresie wrogości doszło ostatecznie do bójki między nimi, a dwie godziny później Rudd został wyrzucony z AC/DC^[18]. Rudd zdążył nagrać większość partii perkusji na następny album, Flick of the Switch wydany w 1983 roku, wyprodukowany przez AC/DC samodzielnie, co miało być próbą powrotu zespołu do surowości i prostoty muzyki z wczesnych albumów^[19]. Album został wydany, gdy zespół miał już w składzie nowego perkusistę, Simona Wrighta^[12]. Flick of the Switch nie osiągnął zbyt dużego sukcesu z powodu niedopracowanych melodii^[19]. AC/DC zostało ocenione w 1984 roku ósmym – największym rozczarowaniem roku w głosowaniu czytelników magazynu Kerrang!^[18]. Mimo wszystko, Flick of the Switch osiągnął 4. pozycję w Wielkiej Brytanii^[13]. Kolejny album, Fly on the Wall z 1985 roku, wyprodukowany tym razem przez Angusa i Malcolma Youngów został oceniony jako pozbawiony oryginalności^[20], podobnie jak poprzednik. W tym samym roku został wydany także film muzyczny o tej samej nazwie, w którym zespół gra w barze pięć z dziesięciu utworów z tego albumu.

Również w 1985 roku miało miejsce wydarzenie związane z AC/DC. Seryjny morderca Richard Ramirez był fanem zespołu, a szczególnie upodobał sobie album Highway to Hell z utworem „Night Prowler.” Na miejscu jednej ze swoich zbrodni zostawił czapkę z emblematem AC/DC, a gdy został zatrzymany przez policję miał na sobie koszulkę AC/DC. Te fakty przysporzyły zespołowi niechcianego rozgłosu, a wielu rodziców nastolatków żądało zakazu występu muzyków w niektórych amerykańskich miastach oraz sprzedaży ich albumów^[21].

W 1986 roku zespół wydał album Who Made Who, który jest ścieżką dźwiękową do filmu Stephena Kinga, Maksymalne przyspieszenie, a zarazem albumem zespołu najbliższym określeniu składanki „największych hitów”/„najlepszych utworów”^[22]. Zbiera on razem starsze utwory, takie jak „Hells Bells” czy „Ride On” z nowszymi utworami jak „Sink the Pink” oraz dodatkowo trzy nowe utwory: Who Made Who (wydany jako singel) i dwa instrumentalne utwory, „D.T.” i „Chase the Ace”, które są zarazem pierwszymi instrumentalnymi utworami studyjnymi wydanymi kiedykolwiek przez AC/DC. Wydaniu albumu towarzyszyła dziesiąta trasa koncertowa zespołu, Who Made Who World Tour.

W lutym 1988 roku AC/DC zostało wprowadzone do Galerii Sław Australian Recording Industry Associaton^[23].

Odnowienie popularności (1988–2000)

Album AC/DC z 1988 roku, Blow Up Your Video, został nagrany w Miraval Studio w Le Val, we Francji i ponownie połączył zespół z ich oryginalnymi producentami, Harrym Vandą i George’em Youngiem. Zespół nagrał dziewiętnaście utworów, wybierając z nich dziesięć na końcowe wydanie. Chociaż album był później krytykowany za nadmierną liczbę „wypełniaczy”^[24], to stał się jednak komercyjnym sukcesem. Sprzedano więcej egzemplarzy Blow Up Your Video niż poprzednich dwóch albumów studyjnych razem wziętych i osiągnął 2. pozycję w Wielkiej Brytanii – najwyższą od czasu Back in Black w 1980 roku. Po wydaniu albumu w lutym 1988 zespół wyruszył w trasę koncertową, Blow Up Your Video World Tour, ale już w kwietniu Malcolm Young oświadczył, że podjął decyzję o podjęciu próby leczenia z alkoholizmu, a jego miejsce w zespole tymczasowo zajął jego siostrzeniec, Stevie Young^[12].

Po trasie koncertowej perkusista Simon Wright odszedł z AC/DC, by pracować z zespołem Dio nad nowym albumem, Lock up the Wolves. Jego miejsce w zespole w 1990 zajął sesyjny weteran, Chris Slade^[12]. Wokalista Brian Johnson był niedostępny przez kilka miesięcy z powodu finalizowania swojego rozwodu^[25], więc bracia Youngowie napisali wszystkie utwory na następny album, co postanowili kontynuować na kolejnych albumach studyjnych. Nowy album, The Razor’s Edge, został wyprodukowany przez Bruce’a Fairbairna. Wydany w 1990 roku album zawierał przeboje: „Thunderstruck” i „Are You Ready”, które osiągnęły odpowiednio 5. i 16. pozycję na rockowej liście przebojów Billboardu w USA, a także utwór „Moneytalks”, który osiągnął 3. pozycję na tej samej liście i 23. pozycję na krajowej liście^[13]. Album osiągnął 2. pozycję w USA, gdzie sprzedano ponad 5 milionów egzemplarzy^[13]. Niektóre występy na trasie koncertowej pt. The Razor’s Edge Tour zostały nagrane i wydane na albumie koncertowym pt. AC/DC Live z 1992 roku. Taki sam album został wyprodukowany również przez Fairbairna i oceniono go jako jeden z najlepszych koncertowych albumów metalowych lat 90^[26]. Rok później AC/DC nagrał utwór „Big Gun” do ścieżki dźwiękowej filmu Bohater ostatniej akcji z Arnoldem Schwarzeneggerem w roli głównej i wydał go jako singel, co zaowocowało zdobyciem przez zespół po raz pierwszy 1. pozycji w USA wśród rockowych singli^[13].

W 1994 roku Angus i Malcolm Youngowie zaprosili byłego perkusistę, Phila Rudda, na kilka jam sessions. Po czym postanowili ponownie przyjąć go do składu. Ówczesny perkusista, Chris Slade, wykazując zrozumienie dla nowej sytuacji, zgodził się odejść z zespołu. W 1995 roku ze składem z lat 1980–1983 zespół wydał album Ballbreaker nagrany w Ocean Way Studios w Los Angeles i wyprodukowany przez Ricka Rubina. Pierwszym singlem z albumu był „Hard as a Rock”, który osiągnął 1. pozycję w USA wśród rockowych singli. Z albumu zostały wydane jeszcze dwa single: „Hail Caesar” i „Cover You in Oil”^[13].

W 1997 roku został wydany album kompilacyjny o nazwie Bonfire. Zawiera on cztery albumy: zremasterowaną wersję Back in Black, Volts oraz dwa albumy koncertowe Live from the Atlantic Studios i Let There Be Rock: The Movie. Trzy ostatnie albumy nie zostały nigdy wcześniej wydane przez AC/DC. Volts jest głównie zbiorem niektórych demo zespołu. Live from the Atlantic Studios został nagrany w 1977 r. w Atlantic Studios w Nowym Jorku. Let There Be Rock jest podwójnym albumem nagranym w 1979 r. w The Pavillon w Paryżu i jest też ścieżką dźwiękową z koncertu zespołu, Let There Be Rock.

W 2000 roku zespół wydał swój czternasty album studyjny, Stiff Upper Lip, wyprodukowany przez George’a Younga. Album został lepiej oceniony przez krytyków niż Ballbreaker, chociaż według nich brakuje na tym albumie nowych pomysłów^[27]^[28]. W 2001 roku w Australii album został wydany także z dodatkową płytą zawierającą trzy teledyski i kilka utworów nagranych podczas koncertu zespołu w Madrycie w 1996 roku. Stiff Upper Lip osiągnął 1. pozycję w Niemczech, Szwecji i Finlandii; 2. we Francji i Szwajcarii; 5. w Kanadzie; 7. w Stanach Zjednoczonych i 12. w Wielkiej Brytanii i Nowej Zelandii^[13]. Pierwszy singel z albumu, „Stiff Upper Lip”, utrzymał się na 1. pozycji rockowych singli w USA przez cztery tygodnie^[11]. Pozostałe single z albumu, „Safe in New York City” i „Satelite Blues”, osiągnęły odpowiednio 21. i 7. pozycję w USA wśród rockowych singli.

XXI wiek

W roku 2000 AC/DC podpisało długoterminowy, wieloalbumowy kontrakt z wytwórnią Sony Music^[29], która zobowiązała się do wydania serii zremasterowanych albumów AC/DC. Każdy taki album zawiera rozbudowaną książeczkę zawierającą rzadko spotykane fotografie, różnego typu opisy i recenzje dotyczące albumu oraz notatki. W 2003 wszystkie albumy zespołu (z wyjątkiem albumów Ballbreaker i Stiff Upper Lip) zostały zremasterowane i wydane. Zremasterowany Ballbreaker został wydany w październiku 2005; Stiff Upper Lip – w kwietniu 2007.

W 2003 bracia Youngowie i Bon Scott otrzymali nagrodę Teda Alberta za Wybitne Zasługi dla Australijskiej Muzyki na APRA Music Awards^[30]. 30 czerwca 2003 zespół zagrał między innymi z

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]