Przejdź do zawartości

Disneyland

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Disneyland
park tematyczny
Ilustracja
logo Disneylandu
Slogan: The Happiest Place On Earth
Państwo

 Stany Zjednoczone

Miejscowość

Anaheim

Właściciel

The Walt Disney Company

Zarządzający

Disney Experiences

Sezon

całoroczny

Data otwarcia

17 lipca 1955

Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa konturowa Stanów Zjednoczonych, po lewej znajduje się punkt z opisem „Disneyland”
Ziemia33°49′N 117°55′W/33,816667 -117,916667
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Disneyland (wymowa: ˈdɪzniˌlænd[1]) – amerykański park tematyczny położony w miejscowości Anaheim, w stanie Kalifornia. Został otwarty w 1955 roku i był to jedyny park Disneya zbudowany za życia Walta Disneya i osobiście przez niego nadzorowany. W 2001 roku został włączony jako część kompleksu rozrywkowego Disneyland Resort.

Budowa pierwszego Disneylandu w Kalifornii zajęła zaledwie rok – rozpoczęto ją w lipcu 1954, a 365 dni później odbyło się oficjalne otwarcie. Walt Disney osobiście doglądał prac, a pierwszym gościem parku była jego żona, którą zabrał do niego z okazji 30. rocznicy ich ślubu, tuż przed oficjalnym otwarciem parku. Walt miał w kalifornijskim Disneylandzie swój prywatny apartament na Main Street, USA, w którym pomieszkiwał do śmierci w 1966 roku.

Historia

[edytuj | edytuj kod]
Zamek Śpiącej Królewny, symbol Disneylandu.

Są różne hipotezy, kiedy producent filmowy Walt Disney zaczął poważnie myśleć o stworzeniu wesołego miasteczka. Za jedną z inspiracji podaje się park rozrywki Electric Park w Kansas City, który Disney regularnie odwiedzał jako dziecko w 1911 roku[2]. Według jego znajomego i współpracownika w Laugh-O-Gram Studio, Rudolfa Isinga(inne języki), podczas jednej z wspólnych wizyt w latach 20. XX wieku w Electric Park, Disney powiedział mu: „Pewnego dnia zbuduję lunapark i będzie czysty!”[3]. Animator Wilfred Jackson powołał się na rozmowę z Disneyem 1937 roku, w noc kiedy premierę miała Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków. Kiedy przechodzili obok makiety domu krasnoludków postawionej przed kinoteatrem jako wystawy, Disney miał wówczas rzec, że kiedyś stworzy park do zabawy zmniejszony do dziecięcych rozmiarów. Inny animator, Ben Sharpsteen, powiedział, że w 1940 roku, gdy towarzyszył Disneyowi w podróży do Nowego Jorku na pokaz Fantasound, usłyszał od niego plany ustawienia ekspozycji na pasie ziemi po drugiej stronie ulicy od swojego studia animacji w Burbank, między Riverside Drive a rzeką Los Angeles – „po prostu coś, co można pokazać ludziom, którzy chcą odwiedzić Disneya”. Artysta-scenarzysta John Hench wspominał, jak Disney w latach 40. chodził po parkingu studia i wyobrażał sobie granice wesołego miasteczka[3].

Córka Disneya, Diane Disney Miller, wspominała, że kiedy ojciec od 1939 roku odbierał córki z nabożeństw, w których sam nigdy nie uczestniczył, zabierał je na karuzelę w Griffith Park w Los Angeles, gdzie spędzały godziny. On sam siedział na ławce i czuł, że powinno powstać miejsce, gdzie zarówno dorośli jak i dzieci mogliby wspólnie się bawić. Diane uważała, że wykorzystywał te popołudnia i późniejsze z Sharon w małym parku rozrywki Beverly Park w La Cienega jako „rodzaj projektu badawczego”. W 1963 roku dla kanadyjskiej telewizji CBC Disney to zdarzenie przedstawił jako oficjalną wersję pomysłu na park rozrywki[4][5][6].

Po 1945 roku wskutek strajku jego pracowników w 1942 roku, porażek finansowych jego filmów animowanych i ograniczonych zysków, jak i plotek o rzekomy antysemityzm, Disney był w ciągłej apatii i dystansował się od wszystkiego. Jego jedyną radością było kupno modeli pociągów, jak i same pojazdy kolejowe, których Disney był miłośnikiem[a][8] i ponownie się nimi zainteresował, gdy kontuzje zmusiły go do zaprzestania gry w polo[9]. W 1945 roku, animator Ward Kimball, również będący entuzjastą pociągów, zaprosił Disneya na przyjęcie do swojego domu w San Gabriel, gdzie pokazywał swoją kolej parkową Grizzly Flats Railroad z możliwością obsługi. Wówczas Disney odzyskiwał swój entuzjazm[10]. Starszy brat Disneya i współzałożyciel ich wytwórni filmowej, Walt Disney Productions, Roy Disney, uważał, że to właśnie był punkt zapalny do stworzenia parku rozrywki. Kiedy Walt zaczął budować własną kolej parkową, Carolwood Pacific Railroad, Roy powiedział w wywiadzie, że „zawsze chciał zbudować duży pociąg do zabawy dla publiczności”[3]. W sierpniu 1948 roku Kimball i Disney udali się na Chicago Railroad Fair w Chicago. Disneya przykuły uwagi szczegółowe i wierne oddane modele pociągów. W drodze powrotnej do domu Disney zatrzymał na chwilę w Museum and Greenfield Village w Detroit, pierwszym interaktywnym muzeum w Stanach Zjednoczonych, na którym działały modele parowców[11].

W tym samym roku Disney wspólnie z Kenem Andersonem w wolnym czasie opracowywał miniaturową dioramę „Granny Kincaid’s Cabin”, opartą na swoim filmie So Dear to My Heart (1948). Zachęcony tworzył kolejne, tym razem ruchome, miniatury, i opracował dla nich koncepcję wystawy „Disneylandia” o tematyce Americana(inne języki), którą rozważał prezentować w domach towarowych lub wagonach kolejowych. Doszedł do wniosku, że Disneylandia z uwagi na swoje niewielkie rozmiary byłaby nierentowna[b][13][14] i nakazał przekształcić ją w większy projekt. W notatkach z 31 sierpnia 1948 roku zapisał pomysł budowy Mickey Mouse Park, centrum rozrywki z koleją, fontannami, miniaturowymi kinoteatrami, barami i innymi atrakcjami[15]. Wówczas zaczął studiować pobliskie wesołe miasteczka, głównie Beverly Park i często rozmawiał z jego właścicielem, Davidem Bradleyem, o branży parków rozrywki i jej rozwoju[16]. Mimo braku klarownej wizji, odrzucał istniejący model wesołych miasteczek jako „brudnych, tandetnych miejsc prowadzonych przez ludzi o wyglądzie opryszków” przekonany, że potrzebne jest zupełnie nowe rozwiązanie[17]. Zauważał również, turyści wracają z Hollywood rozczarowani, gdyż nie ma nic w nic wartego do obejrzenia. Roy poznawszy pomysł Mickey Mouse Park, kategorycznie się sprzeciwił przypominając bratu o olbrzymim zadłużeniu w Bank of America i braku zysków z filmów[18].

Sukcesy finansowe Kopciuszka, Wyspy skarbów i Bobrowej doliny mających premierę w 1950 roku pozwoliły wyjść wytwórni z pasma niepewności finansowej i zmniejszyć dług w Bank of America do 1,7 mln dolarów[18] i rok później Disney roku zaczął szerzej myśleć, obok Piotrusia Pana (1953) i brytyjskich przedsięwzięć, o Mickey Mouse Park[19]. Jeżdżąc po Stanach Zjednoczonych i Europie, Disney zaczął obserwować jarmarki, cyrki, stałe i objazdowe wesołe miasteczka, analizując atrakcje i obsługę[20]. Na początku lat 50. Disney niemal porzucił ideę wesołego miasteczka, kiedy odwiedził lunaparki na Coney Island w Nowym Jorku, zwracając uwagę na brzydotę miejsca i nieprzyjemną obsługę: „To wszystko prawie wystarczy, żeby zniszczyć wiarę w ludzką naturę” – powiedział swojej żonie, Lilian[21]. W 1951 roku podczas podróży do Europy miał okazję odwiedzić Ogrody Tivoli w Kopenhadze. Zachwyciły go bajkowa architektura, wesoła muzyka, wyśmienite jedzenie i serdeczni pracownicy. Dla Disneya Ogrody Tivoli stały się standardem, do którego dążył w swoim parku rozrywki[20]. Do innych punktów odniesienia dla projektu należały atrakcja turystyczna Knott’s Berry Farm(inne języki) w Buena Park[22], skansen historyczny Colonial Williamsburg(inne języki) w Williamsburg oraz wystawy światowe w Chicago z 1933 roku(inne języki) i Nowym Jorku z 1939 roku[23]. Roy w dalszym ciągu odnosił się niechętnie do pomysłu, powołując na klęskę finansową Alicji w Krainie Czarów (1951) pogłębiającą zadłużenie wytwórni, przez co brakowało środków na tak ryzykowne przedsięwzięcie jakim był Mickey Mouse Park[24]. Także Lilian, słysząc o planach parku rozrywki, pytała się męża czemu chce się tego podjąć, gdyż tego typu miejsca są brudne, a obsługa nieprzyjazna, na co ten odparł, że jego park taki nie będzie[25]. Podobnego zdania o pewnym fiasku finansowym byli niektórzy przyjaciele Disneya, jak Art Linkletter[26].

„Wierzcie lub nie, nie było to łatwe sprzedać ludziom sukcesu Disneylandu. Było wiele wątpliwości.”
– Herb Ryman[27]

27 marca 1952 roku gazeta „Burbank Daily Review” w artykule „Walt Disney Make-Believe Land Planned Here” informowała o planowanym parku rozrywki roboczo nazwanym „Disneyland”, obejmującym „różnorodne sceny z Ameryki, przejażdżki statkiem kosmicznym i łodzią podwodną, zoo miniaturowych zwierząt oraz hale wystawowe”. Zacytowany Disney opisał go jako połączenie wesołego miasteczka, wystawy, placu zabaw, centrum społeczności, muzeum i miejsca prezentującego piękno oraz magię. Koszt budowy szacowano na 1,5 miliona dolarów, choć początkowo projekt nie miał być przedsięwzięciem komercyjnym[28].

Lilian chcąc poprawić zły nastrój męża spowodowany problemami finansowymi i postępującymi oznakami starzenia zaproponowała wyjazd do Europy. Podróż Disney potraktował jako źródło inspiracji odwiedzając różne wesołe miasteczka i historyczne obiekty[29]. Wśród nich był dopiero co otwarty park miniatur Madurodam w Scheveningen, który zainspirował do utworzenia strefy Fantasyland o tematyce baśniowej[30]. Po powrocie z Europy we wrześniu 1952 roku Disney nie otrzymał zgody na budowę parku rozrywki od Rad Miejskich Los Angeles i Burbank. Los Angeles nie wyrażało zgody na budowę kolei łączącej Disneyland z pobliskim Griffith Park, co umożliwiłoby przyciągnięcie do niej rodziców z dziećmi. Z kolei Burbank powoływało na obowiązujący od dawna przepis o strefach ochronnych, surowo zabraniający uprzemysławiania tego terenu[31]. Disney uważał, że to położona ok. 3 mil od Burbank wytwórnia filmowa Universal Pictures wywarła presję na zarząd miejski, iż park Disneya jest „wyjęty spod praw”[c][32]. Mniej więcej w tym czasie nazwa „Mickey Mouse Park” zaczęła wydawać się zbyt dziecinna i zaczęto używać nazwy „Disneyland” wywodzącej się z „Disneylandii”[28].

W grudniu 1952 roku Disney utworzył spółkę WED Enterprises[d], której wyłącznym celem były projekty dotyczące budowy Disneylandu. Prace koncepcyjne zaczęto, zanim jeszcze zabezpieczono finanse[35]. Disney zebrał odpowiednich ludzi z jego studia animacji jako przyszłych inżynierów pod zręby parku[35]. Grupę tę nazwano Imagineers, będącym grą słów „imagination” (ang. wyobraźnia) i „engineer” (ang. inżynier)[36]. Roy zapłacił im ok. 10 tys. dolarów, co uznane było za zbytnią ekstrawagancję i nie było podobne do zachowania Roya, który zwykle z rezerwą podchodził do zbyt kosztownych i nierealnych w jego opinii pomysłów młodszego brata. Tym razem dał się przekonać[37]. W sierpniu 1953 roku Disney utworzył kolejną spółkę, Disneyland Incorporated, i przeniósł z WED Enterprises to, co w dokumencie korporacyjnym nazwano „planami, modelami i innymi nieruchomościami parku”[38]. Mimo to banki odmawiały zainwestowania w park, uważając go za nierealne przedsięwzięcie[39].

Disney zlecił Instytutowi Badawczemu Stanforda znalezienie alternatywnej lokalizacji Disneylandii[31]. Pierwszym wyborem był opuszczony dworzec kolejowy w Los Angeles. Kiedy okazał się nieosiągalny, Walt ustalił następną lokalizację w postaci 160-akrowego gaju pomarańczowego w Anaheim i ją zakupił. Nabycie dużego terenu było możliwe dzięki niskiej cenie za akr[32]. Większość osób uważała lokalizację za kolejne dziwactwo Disneya zwracając uwagę, że znajduje daleko od autostrady[40]. Scenograf Dick Irvine zatrudniony jako łącznik z firmą architektoniczną i wyszukiwaniem producentów karuzel zatelefonował do Herba Rymana z departamentu artystycznego 20th Century Fox[e][41]. Kiedy Roy rozmawiał z kolejnym bankiem, Disney zagaił Herba Rymana, że muszą coś pokazać bankowcom, by przedstawić wizję parku. Zainteresowany projektem, Ryman wyraził chęć ujrzenia wizji, na co Disney odparł „Ty ją stworzysz”. W ciągu kilku tygodni Ryman zilustrował schematyczny widok z lotu ptaka Disneylandu. Jak powiedział w 1984 roku Ryman: „Walt miał niesprzedajną pewność w swoje konwekcje. On wierzył w te rzeczy i jak spojrzał ci w oczy, ty też w nie wierzyłeś. Był w stanie cię przekonać, że to najlepsza rzecz jaka się zdarzyła”[42].

Disney, od dawna zainteresowany nowym medium jakim była telewizja, spostrzegł że może to być użyteczne narzędzie do promocji przyszłego parku[43]. Wobec tego, we wrześniu 1953 roku Roy zabrał materiały WED Enterprises do Nowego Jorku, by spotkać się z liderami branży telewizyjnej. Dwie główne stacje telewizyjne, CBS i NBC, były zainteresowane produkcją programu, lecz nie chciały finansować budowy parku jako dodatkowego bagażu do umowy. Wtedy Roy nawiązał rozmowy z telewizją ABC, proponując produkcję cotygodniowego programu w zamian za 5 milionów z przeznaczeniem na sfinansowanie Disneylandu. Przewodniczący ABC, Leonard Goldenson, który po dwóch latach starań o współpracę z Disneyami wciąż był entuzjastycznie nastawiony do współpracy z Disneyami i był gotów podjąć ryzyko w nietypowym projekcie Disneya[44][43]. Także „Disneylandia” była rozważana jako nazwa parku rozrywki, dopóki Goldenson nie przekonał, że „Disneyland” jest bardziej komunikatywny[45]. Koncern nadawczo-kinowy ABC-Paramount zainwestował 500 tys. dolarów, zagwarantował pożyczkę w wysokości 4,5 mln dolarów oraz objęło 34% udziałów w Disneyland, Inc. Walt Disney Productions również zainwestowało, obejmując jedną trzecią udziałów[44]. Rozmowy chwilowo zawieszono, gdy udziałowiec akcji Walt Disney Productions, Clement J. Melancon, mający 500 udziałów w akcjach wytwórni oskarżył Disneya o utworzenie WED Enterprises w celu nielegalnego ciągnięcia zysków z Walt Disney Productions[46]. Ostatecznie kontrakt z ABC podpisano 2 kwietnia, a Walt Disney planował rozpocząć swój program w sezonie jesiennym[47][f]. Zarząd Disneyland, Inc. składał się głównie z przedstawicieli ABC i jego drugiego głównego sponsora finansowego, Western Printing and Lithographing Company, która przez ponad dwadzieścia lat była wydawcą książek, komiksów, puzzli i gier Disneya. Oprócz samego Disneya, będącego prezesem i przewodniczącym, jedynym członkiem zarządu z Walt Disney Productions był Paul Pease, który pełnił funkcję skarbnika studia od 1947 roku[38].

Na początku 1954 roku, gdy zbliżał się termin rozpoczęcia budowy, Disney wysłał czterech współpracowników w podróż po całym kraju, by szukali inspiracji w parkach rozrywki i u producentów wyposażenia dla takich obiektów. Większość rozmówców uważała jednak koncepcję Disneylandu za szaleństwo, twierdząc, że park rozrywki nie może funkcjonować bez kolejki górskiej, diabelskiego młyna, naganiaczy zachęcających klientów do korzystania z poszczególnych urządzeń, a zakaz stoisk z hot dogami i piwem tylko dlatego, że Disney nie znosił zapachów, jakie unosiły się z nich w gorące, bezwietrzne dni, jest niedorzeczny. Równie rozczarowujący okazali się producenci urządzeń rozrywkowych, zainteresowani wyłącznie sprzedażą standardowych urządzeń zamiast opracowaniem nowych unikalnych projektów. Jak wspominał jeden z członków zespołu, wsparcia udzieliło im zaledwie dwóch lub trzech doświadczonych właścicieli parków rozrywki[49].

Na głównego projektanta wyznaczono C.V. Wooda, byłego dyrektora Instytutu Badawczego Stanforda[50]. Ponieważ zatrudnieni scenografowie nie mieli doświadczenia w projektowaniu trwałych obiektów, Disney zaangażował specjalistę od inżynierii budowlanej Samuela Hamela oraz firmę Wheeler & Gray do prac konstrukcyjnych, a nadzór budowalny Wood powierzył swojemu znajomemu, inżynierowi Josephowi Fowlerowi[51]. Disney, by zapewnić ciągłość finansową dla parku, który był coraz bardziej niepewnym projektem, sprzedał swój dom w Palm Springs, jak i pożyczkę pod zastaw własnego ubezpieczenia na życie[52]. Disney posiadał 60 akrów przy West Street przeznaczonych pod hotel, lecz z braku środków nawiązał współpracę z producentem telewizyjnym Jackiem Wratherem, byłym potentatem naftowym i obecnie producentem telewizyjnym. Wrather nie miał doświadczenia w branży hotelarskiej, ale zdecydował się współpracę, licząc na chęć poszerzania doświadczenia. Wood przygotował korzystną dla Wrathera 99-letnią umowę dzierżawy, obejmującą czynsz, udział w przychodach oraz opłatę za prawo do używania nazwy „Disneyland” także przez przyszłe hotele Wrathera w Południowej Kalifornii. Wrather zaakceptował warunki[53].

Robotnicy mieli jedynie rok, by zdążyć przed ostatecznym terminem narzuconym przez Disneya. Imagineers zmodyfikowali jego koncepcję, projektując centralny plac, od którego odchodziły ścieżki do poszczególnych stref, aby ułatwić gościom orientację[54]. Disney dużą wagę przywiązywał także do czystości, opracowując szczegółowe wytyczne dotyczące sprzedawanej żywności[55]. Scenograf Harper Goff wspominał w 1982 roku, że Walt codziennie doglądał budowy, i wiedząc, że wydano połowę sumy na Disneyland, wyrażał obawy, iż „żaden człowiek na Ziemi nie wyda 15 centów, by odwiedzić park”. Z kolei prezes WED Enterprises, Marty Sklar, w 2017 roku mówił, że lęk ten potęgował fakt, że wesołe miasteczka były umierającą branżą w Stanach Zjednoczonych, a Walt Disney Productions była wówczas relatywnie małą firmą i niepowodzenie Disneylandu mogłoby pogrzebać Disneya[56].

Walt często wykłócał się z Royem, który miał dość szukania dodatkowych funduszy i powiedział, że wydano zbyt dużo pieniędzy. Wood wspominał, że wówczas jego najważniejszą funkcją było powstrzymywanie Disneyów od rzucania się wzajemnie do gardeł[57]. Szczególnie obaj bracia pokłócili się, kiedy Walt zaakceptował kosztowną propozycję Rymana, by pokryć szczyty wież Zamku Śpiącej królewny 24-karatowym złotem[58]. Zaczęły się także problemy z ze związkami zawodowymi[59]. Dodatkowo wybuchł strajk hydraulików i robotników układających asfalt, który zagroził ukończeniu fontann, nawierzchni i toalet. „Mieliśmy pod ręką wszystkie elementy instalacji wodno-kanalizacyjnej, ale nie mogliśmy ich zamontować” – wspominał Fowler. Ostatecznie Disneyowie zgodzili się na żądania strajkujących, lecz z braku czasu zdecydowano się dokończyć montaż toalet kosztem fontann z wodą pitną[60]. Część urządzeń rozrywkowych zmagała się z ciągłymi usterkami, ze względu na stosowanie innowacyjnych rozwiązań technicznych i niektóre z nich wymagały modyfikacji[61]. W okolicach zbliżającego się otwarcia Disneylandu, budowa kosztowała na tym etapie 17 milionów dolarów, które podwyższała niekorzystna pogodna. Była to potrójna wartość pierwotnego budżetu[52]. Ostatni miesiąc prac był gorączkowy i każdy z ludzi robił po kilka rzeczy. „Disneyland był chaosem, kiedy zacząłem pracę” - opowiadał Sklar[62]. [63].

„Witam Was, Was wszystkich, którzy wchodzicie do tej szczęśliwej krainy: Disneyland to Wasza kraina. Tutaj starsi mogą przypomnieć sobie piękną przeszłość, a młodzi cieszyć się obietnicą pięknej przyszłości… Disneyland powstał, żeby spełniać marzenia, idee i plany, które stworzyły Amerykę i które – mam nadzieję – będą źródłem radości i inspiracji dla całego świata”.
 – Walt Disney podczas uroczystego otwarcia Disneylandu[64].

Disneyland został otwarty 17 lipca 1955 roku podczas uroczystego wydarzenia transmitowanej na żywo przez ABC, mimo że park nie był gotowy do użytku dla gości, a część atrakcji nie działała[63]. Spośród około 28 tys. uczestników niemal połowa dostała się do parku dzięki fałszywym biletom lub przez ogrodzenie. Imagineers wspominali, że ludzie nie czekali w kolejkach tylko rzucali się do urządzeń rozrywkowych, które często traciły zasilenie, a z powodu zbyt wielu odwiedzających niektóre środki lokomocji były przeciążone. Także wyjątkowo upalny powodowały awarie urządzeń[65]. Wobec wszystkich tych problemów otwarcie Disneylandu zostało fatalnie ocenione przez prasę i nazwały „marzenie Walta” jako koszmar. Pracownicy ochrzcili dzień otwarcia Czarną Niedzielą[66]. Disney był oskarżany, że nie zbudował fontann z pitną wodą, ponieważ chciał zmusić ludzi od kupna Coca-Coli. Disney motywował, że bardziej były potrzebne toalety[67]. Pomimo katastrofalnego otwarcia i ciągłych prac mających usunąć usterki w ciągu dwóch miesięcy park odwiedził 1 milion osób. Kiedy media krytykowały Disneya za niedokończone atrakcje, ten odpowiedział, że Disneyland nigdy nie będzie w pełni kompletny, dopóki istnieje na świecie wyobraźnia[68]. Dick Nunis był zdania, że Disneya zawsze frustrowało, że nie można przyspieszyć pewnych procesów i nigdy nie był w pełni usatysfakcjonowany Disneylandem, ponieważ zawsze dążył do perfekcji[69]. Hotel Wrathera, nazwany Disneyland Hotel, otwarto trzy miesiące po Disneylandzie[70]. W ciągu roku od otwarcia Disneylandu, narastające napięcia między Disneyem a Woodem doprowadziły do zwolnienia Wooda. Większość dyrektorów, którzy kierowali rozwojem Disneylandu, jest obecnie upamiętniona na szyldach okiennych jako właściciele fikcyjnych firm wzdłuż Main Street, USA, z wyjątkiem Wooda[71].

Strefy tematyczne

[edytuj | edytuj kod]
Nazwa Tematyka Główne atrakcje
Main Street, U.S.A. Stany Zjednoczone z początku XX wieku Disneyland Railroad, Great Moments with Mr. Lincoln
Adventureland Egzotyczne krainy Indiana Jones Adventure, Adventureland Treehouse, Jungle Cruise, Walt Disney’s Enchanted Tiki Room
Frontierland Dziki Zachód Big Thunder Mountain Railroad, Fantasmic!, Mark Twain Riverboat
Fantasyland Filmy animowane Disneya oparte na klasycznych baśniach King Arthur Carrousel, It’s a Small World, Fantasyland Theatre, Matterhorn Bobsleds
Tomorrowland Miasto przyszłości Space Mountain, Astro Orbitor, PeopleMover, Star Tours – The Adventures Continue
New Orleans Square XIX-wieczny Nowy Orlean Pirates of the Caribbean, The Haunted Mansion
Bayou Country Kraina zwierząt Tiana’s Bayou Adventure, Davy Crockett Explorer Canoes, The Many Adventures of Winnie the Pooh
Mickey’s Toontown Uniwersum Myszki Miki Roger Rabbit’s Car Toon Spin, Mickey & Minnie’s Runaway Railway
Star Wars: Galaxy’s Edge Uniwersum Gwiezdnych wojen Millennium Falcon: Smugglers Run, Star Wars: Rise of the Resistance
Main Street, U.S.A.
Adventureland
Frontierland
Fantasyland
Tomorrowland
New Orleans Square
Bayou Country
Mickey’s Toontown
Star Wars: Galaxy’s Edge

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Podczas wizyty Walt Disney Studios, dziennikarz "The New York Times" Bosley Crowther wyrażał zdziwienie i rozczarowanie, że Disney jest całkowicie niezainteresowany filmami i woli spędzać czas przy pociągach i modelarstwie[7].
  2. ↑ Ostatecznie Disney zdecydował się zaprezentować „Granny Kincaid’s Cabin” podczas Festiwalu Kalifornijskiego Stylu Życia w Pan-Pacific Auditorium w Los Angeles w listopadzie 1952 roku[12].
  3. ↑ W 1964 roku Universal Pictures otworzyła własny park rozrywki[32].
  4. ↑ Oryginalnie spółka nazywała się Walt Disney Enterprises, a następnie Walt Disney Inc., ale Roy obawiał się, że akcjonariusze Walt Disney Productions mogą mieć obiekcje związane z wprowadzeniem nazwy, więc w listopadzie 1953 roku Walt zmienił ją na WED Enterprises, od swoich inicjałów[33][34].
  5. ↑ Ryman współpracował w latach 40. z Disneyem, ale odszedł z wytwórni celem rozwijania własnej kariery artystycznej, jak i zainteresowania się innymi dziedzinami pracy filmowej[41].
  6. ↑ Inauguracja cyklu Disneyland nastąpiła 27 października 1954 roku. Program nazywał się Disneyland Story i opisywał atrakcje, jakie czekają widzów zarówno w przyszłym cyklu telewizyjnym, jak i w samym parku[48]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Definition of Disneyland noun from the Oxford Advanced American Dictionary, [w:] Oxford Learner's Dictionary, Oxford University Press [dostęp 2023-08-24] (ang.).
  2. ↑ Brian Burnes, Robert W. Butler, Dan Viets: Walt Disney’s Missouri: The Roots of a Creative Genius. Kansas City (Missouri): Kansas City Star Books, 2002, s. 51. ISBN 0-9717080-6-1. (ang.).
  3. 1 2 3 Gabler 2007 ↓, s. 484.
  4. ↑ Snow 2019 ↓, s. 219.
  5. ↑ Iwerks 2019 ↓, 00:04:08–00:04:45.
  6. ↑ Walt’s World. Fletcher Markle. Telescope. CBC. 25 września 1963. Odcinek 16, sezon 1. 10:27–11:05 minuta.
  7. ↑ Snow 2019 ↓, s. 23.
  8. ↑ Snow 2019 ↓, s. 22-23.
  9. ↑ Broggie 1998 ↓, s. 44-45.
  10. ↑ Snow 2019 ↓, s. 27-28.
  11. ↑ Snow 2019 ↓, s. 29-33.
  12. ↑ Gabler 2007 ↓, s. 483.
  13. ↑ Gabler 2007 ↓, s. 474.
  14. ↑ Thomas 1997 ↓, s. 225-227.
  15. ↑ Broggie 1998 ↓, s. 88-91.
  16. ↑ Lisa Hallett Taylor: Lost Amusement Parks of Southern California: The Postwar Years. Charleston (Karolina Południowa): Arcadia Publishing, 2021, s. 15. ISBN 978-1-4671-0691-7. (ang.).
  17. ↑ Schickel 2019 ↓, s. 297.
  18. 1 2 Thomas 1997 ↓, s. 219-221.
  19. ↑ Napierała 2020 ↓, czas: 04:41:26–04:41:47.
  20. 1 2 Carmine Gallo: The Apple Experience: Secrets to Building Insanely Great Customer Loyalty. Nowy Jork: McGraw-Hill Education, 2012, s. 191. ISBN 978-0-07-179320-9. (ang.).
  21. ↑ Snow 2019 ↓, s. 45.
  22. ↑ Carly Caramanna: How the surprising friendship between Walt Disney and Knott’s Berry Farm’s Walter Knott helped make Disneyland. SFGate, 2022-06-17. [dostęp 2026-07-31]. (ang.).
  23. ↑ Gabler 2007 ↓, s. 497.
  24. ↑ Thomas 1997 ↓, s. 226.
  25. ↑ Iwerks 2019 ↓, 00:05:13–00:05:30.
  26. ↑ Napierała 2020 ↓, 04:54:50 – 04:55:24.
  27. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:09:09–00:09:17.
  28. 1 2 Snow 2019 ↓, s. 62-63.
  29. ↑ Eliot 1997 ↓, s. 241.
  30. ↑ Brady MacDonald: The classic theme parks that influenced Walt Disney’s creation of Disneyland, including one in the East Bay. The Mercury News, 2023-10-27. [dostęp 2026-07-31]. (ang.).
  31. 1 2 Eliot 1997 ↓, s. 242.
  32. 1 2 3 Eliot 1997 ↓, s. 243.
  33. ↑ Thomas 1997 ↓, s. 244.
  34. ↑ Barrier 2007 ↓, s. 236.
  35. 1 2 Iwerks 2019 ↓, czas: 00:05:30–00:06:31.
  36. ↑ Iwerks 2019 ↓, 00:07:59–00:08:12.
  37. ↑ Napierała 2020 ↓, 04:53:52–04:54:22.
  38. 1 2 Barrier 2007 ↓, s. 245.
  39. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:09:36–00:09:41.
  40. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:08:42–00:09:08.
  41. 1 2 Thomas 1997 ↓, s. 247.
  42. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:09:43–00:10:21.
  43. 1 2 Iwerks 2019 ↓, czas: 00:10:36–00:10:55.
  44. 1 2 Aberdeen 2000 ↓, s. 206.
  45. ↑ Joshua Hammond, James Morrison: The Stuff Americans are Made of: The Seven Cultural Forces that Define Americans--a New Framework for Quality, Productivity, and Profitability. Nowy Jork: MacMillan USA, 1996, s. 71. ISBN 0-02-860829-1. (ang.).
  46. ↑ Eliot 1997 ↓, s. 239.
  47. ↑ Aberdeen 2000 ↓, s. 207.
  48. ↑ Thomas 1997 ↓, s. 256.
  49. ↑ Schickel 2019 ↓, s. 329.
  50. ↑ Gabler 2007 ↓, s. 524.
  51. ↑ Thomas 1997 ↓, s. 254-255.
  52. 1 2 Iwerks 2019 ↓, czas: 00:18:57–00:19:40.
  53. ↑ Snow 2019 ↓, s. 274-275.
  54. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:12:19–00:12:40.
  55. ↑ Snow 2019 ↓, s. 222.
  56. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:17:41–00:18:28.
  57. ↑ Snow 2019 ↓, s. 231.
  58. ↑ Snow 2019 ↓, s. 216.
  59. ↑ Snow 2019 ↓, s. 232-233.
  60. ↑ Snow 2019 ↓, s. 233.
  61. ↑ Snow 2019 ↓, s. 240-242.
  62. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:19:43–00:19:54.
  63. 1 2 Barrier 2007 ↓, s. 251, 254.
  64. ↑ Marta Marciniak: Niezwykła historia Walta Disneya. Magazyn Westwing, 2015-02-11. [dostęp 2019-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-01-19)]. (pol.).
  65. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:22:11–00:23:19.
  66. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:21:22–00:21:48.
  67. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:21:22–00:22:08.
  68. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:23:32–00:24:04.
  69. ↑ Iwerks 2019 ↓, czas: 00:26:50–00:27:04.
  70. ↑ Dirk Libbey: The Story Behind The Disneyland Hotel And Why It Wasn't Owned By Disney For Decades. Yahoo!, 2025-10-03. [dostęp 2026-07-31]. (ang.).
  71. ↑ Snow 2019 ↓, s. 366.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Disneyland&oldid=80495798”