İçeriğe atla

Columba

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Columba
Gökçe güvercin
Columba oenas
Biyolojik sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Aves
Takım: Columbiformes
Familya: Columbidae
Alt familya: Columbinae
Oymak: Columbini
Cins: Columba
Linnaeus, 1758
Tip tür
Columba oenas
Türler
34 tür
Metne bakınız
Sinonimler
Liste
Trocaza Bonaparte, 1854

Columba, Güvercingiller (Columbidae) familyasında bir kuş cinsi.[1][2] Cins içinde orta ile büyük boy güvercinler sınıflandırılır. Günümüzdeki sınıflandırmaya göre cins içindeki türler Eski Dünya'da yaşar, ancak evcil güvercin ve kaya güvercini aralarında olmak üzere bazı türler doğal yaşam alanları dışındaki yerlere de sokulmuştur.

Taksonomi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Columba cinsi İsveçli doğa bilimci Carl Linnaeus tarafından 1758'de, Systema Naturae eserinin 10. baskısında tanımlandı.[3] Tip türü İrlandalı zoolog Nicholas Aylward Vigors tarafından 1825'te gökçe güvercin (Columba oenas) olarak tanımlandı.[4][5][6] Cins adı Latince "erkek kumru" anlamına gelen ve Grekçe "dalıcı" anlamındaki κόλυμβος kelimesinden[7] Latinleştirilmiş columbus[8] kelimesinin dişi hâli olan columba kelimesidir.[9] Grekçe κολυμβάω kelimesinin dişi hâli κολυμβίς, Aristofanes ve diğerleri tarafından Antik Yunanistan'da uçarken kanatları ile havada yüzer gibi göründükleri için gökçe güvercinlere verilen addır.[10]

Önceden Columba cinsi içinde sınıflandırılan Amerika kıtası güvercinleri ayrılarak Patagioenas cinsi içine alınmıştır. Bu türlerin Amerika'ya yayılmasının ayrı bir soydan geldiği moleküler kanıtlarla desteklenmektedir; aslında Columba cinsi ile Streptopelia cinsi arasındaki ayrımda Patagioenas cinsi bazaldır. Columba, Streptopelia ile Nesoenas ve Spilopelia gibi diğer küçük cinslerle birlikte Columbinae alt familyasının Avrasya ve Afrika'da baskın evrimsel yayılımını oluşturur. Bu cins içinde sınıflandırılan Afrika türlerinin taksonomik durumu, diğer Columba türlerinden daha küçük olmaları ve bazı yönlerden farklılık göstermeleri nedeniyle daha geniş araştırmalar sonucu belirlenmelidir. Yakın zamana kadar Columba larvata olarak sınıflandırılan ak yüzlü güvercin artık kendine özgü Aplopelia cinsi içinde Aplopelia larvata olarak sınıflandırılmaktadır.[11] Tipik güvercinlerin soyu en yakın akrabalarından muhtemelen Geç Miyosen'de 7-8 milyon yıl önce ayrılmıştır.[12][13]

Türler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Cins içinde, ikisinin soyu tükenmiş olmak üzere 34 tür sınıflandırılır:[2]

ResimBilimsel adıTürkçe adıDağılımı
Columba liviaKaya güvercini[14]Avrasya ve Afrika
Columba rupestrisAkça kaya güvercini[14]Çin, Pakistan, Hindistan, Nepal, Kazakistan, Kuzey Kore, Güney Kore, Moğolistan, Rusya, Tacikistan, Afganistan, ve Türkmenistan
Columba leuconotaAlaca güvercin[14]
Columba guineaÇilli güvercin[14]Sahraaltı Afrika
Columba albitorquesYakalı güvercin[14]Eritre ve Etiyopya
Columba oenasGökçe güvercin[14]
Columba eversmanniTürkmen güvercini[14]Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan, Tacikistan, Kırgızistan, Afganistan, İran, Çin, Pakistan, Hindistan
Columba oliviaBoz güvercin[14]Somali
Columba palumbusTahtalı[14]
Columba trocazMadeira güvercini[14]Portekiz'in Madeira adası
Columba bolliiKüçük defne güvercini[14]İspanya'nın Kanarya Adaları
Columba junoniaeDefne güvercini[14]İspanya'nın Kanarya Adaları
Columba unicinctaBoz tahtalı[14]
Columba arquatrixZeytin renkli güvercin[14]
Columba sjostedtiKamerun zeytin güvercini[14]Kamerun ve Nijerya
Columba thomensisSao Tome zeytin güvercini[14]São Tomé ve Príncipe'nin São Tomé Adası
Columba polleniiKomor zeytin güvercini[14]Komorlar ve Mayotte
Columba hodgsoniiYazılı zeytin güvercini[14]Bhutan, Çin, Hindistan, Laos, Myanmar, Nepal, Pakistan ve Tayland
Columba albinuchaBoyalı zeytin güvercini[14]Kamerun, Orta Afrika Cumhuriyeti, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Güney Sudan, ve Uganda
Columba pulchricollisSarı yakalı tahtalı[14]Bhutan, Çin, Hindistan, Laos, Myanmar, Nepal Tayvan, ve Tayland
Columba elphinstoniiNilgiri tahtalısı[14]Hindistan
Columba torringtoniaeSeylan tahtalısı[14]Sri Lanka
Columba puniceaGümüş tepeli güvercin[14]Bangladeş, Hindistan, Vietnam, Kamboçya, Laos, Myanmar ve Tayland
Columba argentinaGümüş güvercin[14]Endonezya'da Sumatra ve Kalimantan adaları, Malezya'da Saravak adası
Columba palumboidesAndaman güvercini[14]Hindistan'ın Andaman ve Nikobar adaları
Columba janthinaMor güvercin[14]Japonya ve Güney Kore
†Columba versicolorBonin güvercini[14]Japonya'nın Ogasavara Adaları
†Columba jouyiRyukyu güvercini[14]Japonya'nın Okinawa Adaları
Columba vitiensisAk gerdanlı güvercin[14]Fiji, Endonezya, Yeni Kaledonya, Papua Yeni Gine, Samoa, Solomon Adaları, Doğu Timor, Vanuatu, Malezya ve Filipinler
Columba leucomelaAk başlı güvercin[14]Avustralya
Columba pallidicepsSarı bacaklı güvercin[14]Papua Yeni Gine ve Solomon Adaları
Columba delegorgueiAk enseli güvercin[14]Angola, Kenya, Malavi, Mozambik, Güney Afrika Cumhuriyeti, Güney Sudan, Tanzanya, Uganda, Zambiya, ve Zimbabve
Columba iriditorquesAltın enseli güvercin[14]Angola, Benin, Kamerun, Orta Afrika Cumhuriyeti, Kongo Cumhuriyeti, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Fildişi Sahili, Ekvator Ginesi, Gabon, Gana, Gine, Liberya, Nijerya, Sierra Leone, Güney Sudan, Sudan, Togo, Uganda, ve Zambiya
Columba malherbiiPembe enseli güvercin[14]São Tomé ve Príncipe'nin São Tomé ve Príncipe adaları ile Ekvator Ginesi'nin Annobón adası

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "ITIS". 30 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2022.
  2. 1 2 Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela (Eds) (30 Nisan 2005). "Pigeons". IOC World Bird List (v15.2). International Ornithologists' Union. 18 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2026.
  3. ↑ Linnaeus, Carl (1758). Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis (Latin). 1 (10th bas.). Holmiae (Stockholm): Laurentii Salvii. s. 162. 16 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2026.
  4. ↑ Vigors, Nicholas Aylward (1825). "Observations on the natural affinities that connect the orders and families of birds". Transactions of the Linnean Society of London. 14 (3): 395-517 [481]. doi:10.1111/j.1095-8339.1823.tb00098.x. 31 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi22 Mayıs 2026.
  5. ↑ Peters, James Lee, (Ed.) (1937). Check-List of Birds of the World. 3. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. s. 56.
  6. ↑ Dickinson, E.C.; Remsen, J.V. Jr., (Ed.) (2013). The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the WorldÜcretsiz kayıt gerekli. 1: Non-passerines (4th bas.). Eastbourne, UK: Aves Press. s. 52. ISBN 978-0-9568611-0-8.
  7. ↑ κόλυμβος 2 Ocak 2026 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus
  8. ↑ columbus 12 Haziran 2025 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus
  9. ↑ columba 28 Ocak 2026 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.,Charlton T. Lewis, Charles Short, A Latin Dictionary, on Perseus
  10. ↑ Aristophanes, Birds, 304 23 Şubat 2026 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., on Perseus
  11. ↑ AviList Core Team (2025). "AviList: The Global Avian Checklist, v2025". doi:10.2173/avilist.v2025 Özgürce erişilebilir. 27 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ocak 2026.
  12. ↑ Johnson, K.P.; De Kort, S.; Dinwoodey, K.; Mateman, A.C.; Ten Cate, C.; Lessells, C.M.; Clayton, D.H. (2001). "A molecular phylogeny of the dove genera Streptopelia and Columba". Auk. 118 (4): 874-887. doi:10.1642/0004-8038(2001)118[0874:AMPOTD]2.0.CO;2 Özgürce erişilebilir. hdl:20.500.11755/a92515bb-c1c6-4c0e-ae9a-849936c41ca2 Özgürce erişilebilir.
  13. ↑ Cheke, Anthony S. (2005). "Naming segregates from the Columba–Streptopelia pigeons following DNA studies on phylogeny". Bulletin of the British Ornithologists' Club. 125 (4): 293-295.
  14. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 Barış, Yakup Sancar; Boyla, Kerem Ali (2021). "Dünya Kuşlarının Türkçe İsimleri 2. Sürüm 2021 Columbidae". KuşTR.org Kuş Gözlemciliği Sayfası. 14 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2026.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Columba&oldid=38030643" sayfasından alınmıştır