Kurtka mundurowa piechoty i artylerii Królestwa Polskiego 1815-1831 - objaśnienia do schematu

Po opublikowaniu przeze mnie formy kurtki piechoty liniowej wz. 1815 pojawiły się pewne wątpliwości co do „historyczności” wzoru. Powołano się przy tym na artykuł I. E. Ulianova «Главный всей армии закройщик» В.А. Хорунжевский и его «Выгодное кроение амуничных вещей» 1818 года argumentując, że mundury rosyjskie i polskie w tamtym okresie były zunifikowane. Po części jest to prawda, jednak w wojsku polskim w latach 1815-1830 zachował się (poza znakami, które były polskie) jeden bardzo charakterystyczny element. Była to kurtka kroju polskiego – zupełnie inna niż kurtki stosowane w armii rosyjskiej, francuskiej, czy pruskiej. Forma, którą rozrysowałam, powstała na bazie materiałów zgromadzonych w czasie przeglądu kurtki podchorążego artylerii z Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie oraz zamieszczonych w poprzednim wpisie rysunków. Myślę, że schemat został rozrysowany w możliwie najlepszy sposób, oczywiście w trakcie szycia munduru trzeba się liczyć z ewentualnymi korektami związanymi z budową ciała. Jedyne, co można uznać za błąd, to rozrysowanie przednich wyłogów jako oddzielnych elementów. Uwzględniłam tutaj okoliczności związane z oszczędnością materiału i łatwiejszym rozplanowaniem na kawałku sukna mniejszych elementów. Postanowiłam to jednak skorygować, dlatego jeszcze raz zamieszczam schemat jednocześnie podmieniając go w poprzednim poście. Ponadto przedstawiam proces powstawania formy – mam nadzieję, że to rozwieje wszelkie wątpliwości, co do jej prawidłowości.

W artykule I. E. Ulianova zamieszczone zostały wykroje rosyjskich kurtek mundurowych i płaszczy różnych formacji z roku 1818. Po analizie rysunków stwierdzam, że ukazują one sposób rozplanowania poszczególnych elementów munduru na suknie w trakcie krojenia, a ich kontury poprowadzone są orientacyjnie. Najprostszym sposobem sprawdzenia czy wykrój trzyma proporcje jest zrobienie jego papierowej formy. 

Na zdjęciu znajduje się wycięta przednia część kurtki rosyjskiej.

 Jak widać na kolejnych zdjęciach – wykrój w takiej postaci w ogóle się „nie składa”. Pomijam już za małe wycięcie na rękaw. Dlatego niestety nie da się wykorzystać rosyjskich materiałów do przygotowania wykroju kurtki polskiej. 

Zatem wracając do polskiego zabytku, który posłużył mi za pierwowzór, próbna forma kurtki przedstawia się następująco:

 Z tych części powstał model, który jeszcze dopasowałam tak, aby poszczególne elementy ze sobą grały. Jak widać wyłogi zostały wycięte z jednego kawałka razem z przednią częścią kurtki.

Jeśli chodzi o poły munduru - najbardziej charakterystyczną część wykroju kurtki polskiej - to fałdy w oryginalnej kurtce z MWP przedzielone wypustką zszyte są ze sobą na płasko, w jednej linii ze szwem na plecach:

 

 Mam nadzieję, że powyższe objaśnienia ułatwią pracę z wykrojem.

Kurtka mundurowa piechoty i artylerii Królestwa Polskiego 1815-1831 - schemat (aktualizacja)

Rozrysowałam schemat kurtki mundurowej piechoty i artylerii Królestwa Polskiego. Do przygotowania formy wykorzystałam materiały ze zbiorów Macieja Mechlińskiego (dziękuję za udostępnienie :) ) oraz opracowanie Bronisława Gembarzewskiego na temat munduru muzykantów w latach 1815-1830 w "Broni i Barwie". Poniżej przedstawiam wygląd kurtki mundurowej piechoty na zachowanych ilustracjach z epoki:

Kurtka 4. pułku piechoty liniowej na tablicy L. C. Lexa.

Kurtka trębacza 1. pułku piechoty liniowej na obrazie J. I. Łukaszewicza.

Kurtka 3. pułku strzelców pieszych na planszy z "Rocznika Wojskowego Królestwa Polskiego" z 1824 roku.

Rysunek B. Gembarzewskiego do jego artykułu Przyczynki do historii ubioru muzykantów pułkowych w latach 1815-1830 w piśmie "Broń i Barwa" nr 12 z 1935 roku.

A to opracowana przeze mnie forma kurtki mundurowej 1815-1831:

Przez ciąg życia... Rzecz o Feliksie Nowosielskim

Niedawno otrzymałam interesujący prezent. Ponieważ jest ściśle związany z okresem historycznym, którym się zajmuję, chciałabym podzielić się subiektywną oceną tej publikacji.

Jest to komiks biograficzny na temat Feliksa Nowosielskiego – oficera wojsk inżynieryjnych, uczestnika powstania listopadowego. Komiks, skierowany przede wszystkim do młodzieży i przez młodzież stworzony, powstał z inicjatywy Komitetu Obchodów 150. Rocznicy Śmierci ppłk Feliksa Nowosielskiego. Wydany w formie zeszytowej, ale na papierze kredowym, sprawia solidne wrażenie. Można go wielokrotnie kartkować, bez obawy o wyrwanie, czy zniszczenie stron.

Scenariusz obejmuje całe życie Feliksa Nowosielskiego, skupiając się na jego przełomowych momentach. Został umiejętnie rozplanowany i zgrabnie rozpisany. Jedynym zgrzytem w całej historii jest opis zdobycia Twierdzy Modlin, który przedstawia dynamiczną walkę, podczas gdy twierdza przeszła w ręce powstańców bez jednego wystrzału.

Na oprawę graficzną składają się rysunki z dialogami oraz reprodukcje obrazów, a także zdjęcia miejsc związanych z postacią głównego bohatera. To jest bardzo duży plus – obrazy świetnie komponują się z całą historią, natomiast zdjęcia pozwalają czytelnikowi we współczesnej przestrzeni odnaleźć ślady przeszłości. Niestety minusem są same rysunki przedstawiające opowieść. I nie myślę tu o walorach estetycznych, bo każdy na ten temat może mieć swoje zdanie, ale brakuje mi dbałości o realia historyczne. Mundury i uzbrojenie wyglądem kompletnie odbiegają od tych z epoki, nie trzymają podstawowej formy, przez co nie ma tego specyficznego klimatu, który dla mnie jest bardzo ważny. Podobnie jest z przedstawieniem strojów cywilnych.

Publikację zamyka nota biograficzna na temat Feliksa Nowosielskiego oraz zdjęcie nagrobka bohatera, co stanowi naturalne zakończenie opowieści. 

Komiks skierowany do młodzieży powinien znaleźć jej uznanie – jest dynamiczny, opowiada historię naszego kraju, przybliża jedną z postaci powstania listopadowego – jest to interesująca forma promocji patriotyzmu. Cieszę się, że miałam możliwość zapoznania się z tą publikacją oraz, że wzbogaci ona moją biblioteczkę.

Portret Feliksa Nowosielskiego pochodzi z albumu z cyklu Polskie Powstania Narodowe: Powstanie Listopadowe, Proszówki 2011.

Spotkanie autorskie

28 września 2014 roku miało miejsce spotkanie autorskie na temat mojej książki. Odbyło się ono dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, które bezpłatnie udostępniło salę im. Erazma Majewskiego w Arsenale Warszawskim. Spotkanie zorganizowało Stowarzyszenie Artylerii Dawnej "Arsenał", które obok Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora oraz Akademickiego Towarzystwa Edukacyjno-Naukowego "Atena" jest współwydawcą publikacji.

Trwający w tym dniu Maraton Warszawski przeszkodził w punktualnym rozpoczęciu prezentacji książki ze względu na problemy komunikacyjne w mieście, jednak szybko udało się je przezwyciężyć.

Spotkanie poprowadził dr Wojciech Borkowski Wicedyrektor Państwowego Muzeum Archeologicznego, przemawiał również prof. Marian Dygo Prorektor Akademii Humanistycznej - mój Mentor, autor słowa wstępnego, a także Maciej Winnik Prezes Stowarzyszenia Artylerii Dawnej "Arsenał".

Ja zaprezentowałam krótką historię Gwardii Narodowej Warszawskiej z 1830-1831 roku, którą zamieściłam w poprzednim poście.

Spotkanie odbyło się w przemiłej atmosferze. Bardzo dziękuję Organizatorom oraz Gościom, którzy mimo trudności dotarli na miejsce.

Poniżej relacja fotograficzna wykonana przez Piotra Żurka.

Gwardia Narodowa w Warszawie 1830-1831

W związku ze spotkaniem autorskim dotyczącym mojej książki przygotowałam prezentację, którą przedstawiłam w niedzielę 28 września 2014 w Arsenale Warszawskim. Poniżej publikuję poszczególne slajdy i zapraszam do przeglądania.