"Η φιλοσοφία μου όλα να τα ζήσω"...

Τα έχουν όλα, όλα αυτά τουλάχιστον που αναγνωρίζει ως σημαντικές αξίες ο καπιταλισμός, αλλά δεν έχουν τίποτα. Στην πραγματικότητα όλοι μας δεν έχουμε τίποτα αφού, νωρίτερα ή αργότερα, όλοι μας θα είμαστε νεκροί... 

Υπό μία έννοια ίσως και να είναι καλό το ότι δεν το σκεφτόμαστε στην καθημερινότητά μας γιατί αλλιώς οι αυτοκτονίες θα ήταν η βασικότερη αιτία θανάτου και οι θρησκείες ακόμα πιο κυρίαρχες. Με μια άλλη ματιά, ωστόσο, το ότι ακριβώς δεν σκεφτόμαστε τη θνητότητά μας είναι κι αυτό που μας κάνει τόσο ευάλωτους στη ματαιοδοξία, στην απληστία και στην αλαζονεία...

Μπορείς, φυσικά, να είσαι δυστυχισμένος κι όταν είσαι φτωχός, άσημος κι άσχημος. Η ευτυχία δεν απευθύνεται σε έναν συγκεκριμένο ανθρωπότυπο. Δύσκολα, όμως, βρίσκει εκείνους που την εξαρτούν από την εικόνα που έχουν οι άλλοι γι' αυτούς. 

Κανείς μας, βεβαίως, δεν είναι απαλλαγμένος από τη δημόσια εικόνα του. Ο κόσμος μας, όπως θα έλεγε κι ο Σαίξπηρ, είναι μια μεγάλη σκηνή κι εμείς παίζουμε τους ρόλους μας. Όταν, όμως, γινόμαστε δούλοι τής σκηνικής μας παρουσίας τότε έχουμε κάνει και το πρώτο βήμα για τον κατήφορο. 

Δεν υπάρχει αξιοπρέπεια στη σύμβαση ούτε βασιλικός δρόμος για την εκπλήρωση των απωθημένων μας. Το μονοπάτι είναι λασπωμένο, αν δεν το περπατήσουμε όμως θα μείνουμε αδικαίωτα αυτομαστιγούμένοι...

Δεν υπάρχει ρομαντισμός σε κάτι τόσο αμετάκλητο όσο ο θάνατος. Είτε αυτός έρχεται νωρίς είτε το καθυστερεί. Πρόκειται για μια επινόηση όσων θέλουν να εξουσιάζουν είτε στέλνοντας ανθρώπους να γίνονται τροφή για τα κανόνια είτε με υποσχέσεις για μια αιώνια ζωή κάπου αλλού. 

Σε αυτό το πλαίσιο, είναι τραγικό είτε πεθαίνεις έξι μηνών είτε στα 50 σου είτε στα εκατό. Φρόντισε τουλάχιστον να φύγεις με ένα χαμόγελο, με την αίσθηση πως δεν έζησες για να είσαι σεμνός, ενάρετος και ταπεινός αλλά για να δοκιμάζεις τα όριά σου, να τα ξεπερνάς και να θέτεις νέα. Όχι ψυχαναγκαστικά αλλά από περιέργεια...   

  

PISA και πούπουλα...

Οι κάκιστες επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών στην αξιολόγηση της PISA είναι από μόνες τους δραματικές κι απαιτούν, αν μη τι άλλο, αναστοχασμό, ιδίως από την πλευρά εκείνων που διαχειρίζονται το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Ακόμα και στην εποχή τής τεχνητής νοημοσύνης καμία τεχνική γνώση δεν είναι άχρηστη. Η πνευματική επάρκεια δεν μπορεί να είναι ποτέ άχρηστη. 

Η χώρα, όμως, βιώνει μια άνευ προηγουμένου κρίση παιδείας σε όλες τις ηλικίες και σε όλες τις βαθμίδες η οποία ξεδιπλώνεται ανάγλυφα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εκεί όπου ο ψύχραιμος λόγος δοκιμάζεται από μια ψύχωση ακύρωσης που διακατέχει όσους, κατά βάση, αγιογραφούν ή ελεεινολογούν. Και συνήθως ηττάται...

Ο πρώην παίκτης τού μπασκετικού Παναθηναϊκού, Μάριους Γκριγκόνις είπε πρόσφατα μια πολύ μεγάλη αλήθεια: σε αντίθεση με τους βορειοευρωπαίους οι Έλληνες δεν χρειάζεται να έχουν πιει πρώτα ένα καφάσι μπύρες για να μαλώσουν ο ένας με τον άλλο. Το να μην μπορούμε να αποδώσουμε την τοξικότητά μας στο αλκοόλ δυσκολεύει ακόμα περισσότερο να πείσουμε για το δίκαιο των επιχειρημάτων μας, ανεξαρτήτως του πόσο πλησιάζουν την πραγματικότητα ή όχι... 

Ο δημόσιος διάλογος δεν είναι δυνατό να αποτελεί προνόμιο των λίγων έχοντας συμπληρωθεί το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα. Φοβάμαι, όμως, πως αποτελούν μειονότητα όχι μόνο αυτοί που ξέρουν να μιλούν ή να γράφουν καλά- αυτό είναι τεχνικό ζήτημα- αλλά κυρίως εκείνοι που βουτάνε τα λόγια τους στο μυαλό τους πριν εκστομίσουν ή αποτυπώσουν τα λόγια τους...

Ο φασισμός μοιάζει πολλές φορές με τον καρκίνο. Μας τρώει τα σωθικά χωρίς καν να το έχουμε συνειδητοποιήσει πως είμαστε ασθενείς του. Η πολιτική ορθότητα  είναι η πιο πονηρή έκδοσή του γιατί δεν σου λέει "να μισείτε ό,τι δεν σας μοιάζει" αλλά "να μισείτε κι όσους δεν μισούν και δεν τους είναι ξένο οτιδήποτε το ανθρώπινο, ακόμα και το ευλόγως καταδικαστέο". Κι αυτή η τάση αποκτά όλο και περισσότερους οπαδούς και στον προοδευτικό χώρο, σε βαθμό που η κοινωνία μας να μοιάζει όλο και περισσότερο με τον επίλογο στη "Φάρμα των Ζώων" και να μην μπορείς να ξεχωρίσεις ποιος είναι ποιος... 

  

Τα like μας οι προκαταλήψεις μας...

Οι Έλληνες βρίσκαμε αφορμές για διχόνοια πολλούς αιώνες πριν εμφανιστούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δεν είχαμε ανάγκη τον Μ. Ζάκερμπεργκ για να μας διαιρέσει, το κάναμε και το κάνουμε πολύ καλά και μόνοι μας. Όποιος, όμως, θεωρεί πως οι αλγόριθμοι των social media δεν συμβάλλουν στην κοινωνική πολεμική ατμόσφαιρα μάλλον έχει βάλει τόσο βαθιά το κεφάλι του στην άμμο ώστε να μην παίρνει μυρωδιά για το τι συμβαίνει στην επιφάνεια...

Όταν τα τρία τέταρτα των αναρτήσεων που προσλαμβάνουμε συμφωνούν με τις κοσμοαντιλήψεις μας έχει μια λογική να θεωρούμε το υπόλοιπο ένα τέταρτο από τοξικό ως χυδαίο ή απαράδεκτο. Στην πραγματικότητα στήνουμε μικρές φούσκες κι αν κάποιος επιχειρήσει να τις τρυπήσει είναι εκ των πραγμάτων ένοχος. Τα επιχειρήματα έχουν πολύ δευτερεύουσα σημασία μπροστά στις προκαταλήψεις μας. Η αλήθεια των άλλων είναι μια ενοχλητική μύγα την οποία πρέπει να σκοτώσουμε για να ησυχάσει το μυαλό μας...

Σε αυτό το πλαίσιο, δικάζουμε χωρίς μαρτυρίες και καταθέσεις και καταδικάζουμε δίχως γνώση όλων των στοιχείων. Ο ποινικός μας κώδικας είναι τα στερεότυπά μας, οι ηθικές μας αξίες οι μανιχαϊστικές θεωρίες μας για τη ζωή και τον άνθρωπο... 

Δεν χρειαζόμαστε τίποτα παραπάνω για την ετυμηγορία μας κι απορούμε για το ότι υπάρχουν και δικαστήρια τα οποία οφείλουν να εξετάζουν με λεπτομέρεια πριν καταδικάσουν ή αθωώσουν. Όλα αυτά, βεβαίως, δεν μπήκαν στη ζωή μας όταν δημιουργήθηκαν το facebook ή το X. Όταν, όμως, το επίσης επικίνδυνο κουτσομπολιό τού καφενείου και το χωριάτικο χωνί γίνεται παγκόσμια αλληλεπίδραση ο κίνδυνος μετατρέπεται σε ηθικό πανικό και η αλήθεια μια ανθυπολεπτομέρεια μπροστά στις φαντασιώσεις μας για τις ζωές των άλλων...

Η μάχη των λογιστών μάς φέρνει το AfD πιο κοντά...

Όσοι ήμασταν στην Ελλάδα τα χρόνια των μνημονίων και δεν έχουμε μνήμη χρυσόψαρου γνωρίζουμε πολύ καλά τι σημαίνει χρεοκοπία, σε όλους τους τομείς. Δεν έχουμε, συνεπώς, ανάγκη τη συνταγματοποίηση της λιτότητας ή τη διαρκή υπενθύμιση πως δεν πρέπει να ζούμε πάνω από τις δυνάμεις μας από εκείνους που είχαν φάει τα περισσότερα προ κρίσης και τρώνε τα πιο πολλά και τώρα. 

Όπως και δεν χρειαζόμαστε η προεκλογική περίοδος να μετατραπεί σε μάχη λογιστών αντί για μάχη ιδεών. Το ότι κάποιοι βολεύονται με αυτό για να κρύβουν την οραματική τους γύμνια θα έπρεπε να είναι δικό τους πρόβλημα και μόνο...

Φυσικά και δεν προτείνω να γυρίσουμε στις εποχές τού "Τσοβόλα δώστα όλα", μολονότι κι αυτή η ΔΕΘ έχει μετατραπεί σε πασαρέλα παροχολογίας. Οι άνθρωποι, όμως, όσο κι αν δεν το επιθυμεί ο Κ. Μητσοτάκης είναι πάνω από τους αριθμούς, οι οποίοι άλλωστε εργαλειοποιούνται κατά το δοκούν. 

Καθένας έχει κι από ένα τουλάχιστον στατιστικό στοιχείο που να βολεύει το αφήγημά του, πίσω όμως από τα συμφέροντα τα οποία προτεραιοποιεί διακρίνονται και οι ιδεολογικές γραμμές του. Ή θα έπρεπε να διακρίνονται...

Αν (και) οι ελληνικές πολιτικές δυνάμεις κάνουν το λάθος να μας τάξουν μόνο χρήματα κι όχι ένα ρεαλιστικό σχέδιο για το πώς δεν θα χρειαζόμαστε τα επιδόματα ή τα πεντακοσάρικά τους αργά ή γρήγορα θα εμφανιστεί κι ένα εγχώριο AfD που θα κουρσέψει τις ψήφους τού λούμπεν προλεταριάτου, που αναζητά διαχρονικά αποδιοπομπαίους τράγους αντί για κοινή λογική. Η ακροδεξιά έχει φτάσει και στην Ψωροκώσταινα αρκετές φορές στην πηγή. 

Το ότι δεν ήπιε όσο νερό θα ήθελε το χρωστάμε στο αίμα τού Παύλου Φύσσα. Αλίμονο, όμως, αν και πάλι από το γκρεμό μάς σώσει το αίμα κάποιου γενναίου. Έτσι κι αλλιώς "δεν γεννιούνται παλικάρια στης Χαλιμάς τα παραμύθια"... 

Ο Μητσοτάκης μας χαιρετά, το κενό παραμένει...

Ο Κ. Μητσοτάκης συνέδεσε από τη Θεσσαλονίκη το προσωπικό του μέλλον με το μέλλον τής χώρας που κυβερνά επί πάνω από εφτά χρόνια. Το νόημα των λεγομένων του ήταν πως αν δεν επανεκλεγεί πρωθυπουργός η Ελλάδα θα οδηγηθεί στα βράχια λόγω της πολιτικής αστάθειας που θα προκύψει αν του πάρουν το τιμόνι από τα χέρια και το δώσουν στον Τσίπρα, στον Ανδρουλάκη, στον Καραμανλή, στον Βενιζέλο, στον Δένδια ή σε οποιονδήποτε άλλο. Μπορεί και να συμβεί. Ποιος ξέρει. Το σίγουρο είναι, πάντως, ότι ο πρωθυπουργός δεν εξέπεμψε αυτοπεποίθηση από τη συμπρωτεύουσα αλλά το ακριβώς αντίθετο...  

Αν ο Μητσοτάκης δεν είναι αυτοδύναμος, είναι τελειωμένος. Θα πρέπει να επαναλάβει τον εκλογικό θρίαμβο του 2023 για να τα καταφέρει αλλά δεν είναι κάθε ημέρα πασχαλιά. Κι αν η Κεντροαριστερά δεν ήταν διασπασμένη ελλείψει κι ενός ηγέτη που θα την ενώσει δεν θα ήταν καν πρώτη η ΝΔ στις επόμενες κάλπες. 

Τα κόμματα, συνεπώς, που έχουν ελπίδες να μπουν στη Βουλή οφείλουν από τώρα να μας πούνε με ποιους μπορούν να συνεργαστούν και ποιες είναι οι "κόκκινες γραμμές" τους. Από το κατά πόσο, άλλωστε, θα τις τηρήσουν θα κριθεί μεσομακροπρόθεσμα και η αξιοπιστία τους...

Όπως κι αν έχει, η επόμενη κυβέρνηση, που θα είναι μάλλον συγκυβέρνηση, δεν θα είναι μακράς διαρκείας. Όχι γιατί η χώρα χρειάζεται απαραιτήτως αυτοδύναμες κυβερνήσεις- αυτές, άλλωστε, τη χρεοκόπησαν-, αλλά γιατί το σημερινό κομματικό σύστημα είναι αναντίστοιχο των λαϊκών προσδοκιών. 

Είναι είτε διεφθαρμένο είτε φθαρμένο είτε πολύ μέτριο για το άλμα προς τα μπρος. Η φύση, όμως, απεχθάνεται τα κενά και το σημερινό κάποια στιγμή θα καλυφθεί. Απλώς ελπίζω να μην γίνει με όρους μεσσιανισμού αλλά ενεργού λαϊκής συμμετοχής...

Τρώει ο ένας τις σάρκες του άλλου για να τους φάει ευκολότερα ο Μητσοτάκης...

Γιατί ο Αλ. Τσίπρας δεν πρότεινε την επιστροφή τού 13ου μισθού, τον οποίο, στο κάτω κάτω της γραφής, ο ίδιος είχε επαναφέρει, έστω και κουτσουρεμένο, το 2019 και για τον οποίο δεσμευόταν μέχρι και το 2023; Γιατί θα το υποσχεθεί ο Ν. Ανδρουλάκης. Όπως κι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν θα μιλήσει για κατώτατο μισθό στα 1.000 ευρώ γιατί τον πρόλαβε ο ομόλογός του της ΕΛΑΣ. Επί της ουσίας, αυτά τα δύο κόμματα δεν έχουν και πολλές διαφορές παρά μόνο την κοινή φιλοδοξία να βγουν δεύτερα...

Σε αυτό το πλαίσιο, στην Αμαλίας δεν έχουν κανένα δικαίωμα να κατηγορούν τη Χαριλάου Τρικούπη πως αντιπολιτεύεται τους ίδιους κι όχι την κυβέρνηση. Ο Τσίπρας ανέβηκε και θα ανεβεί ξανά στη Θεσσαλονίκη όχι για να απαντήσει στον Κ. Μητσοτάκη αλλά για να πείσει πως αυτός είναι ο πραγματικός αρχηγός τής αξιωματικής αντιπολίτευσης. Με το βλέμμα, δηλαδή, στο ΠΑΣΟΚ πολιτεύεται, όπως κι ο Ανδρουλάκης με το βλέμμα στην ΕΛΑΣ. Κατά τα άλλα, όσοι επικρίνουμε και τους δύο θέλουμε τάχα να μας κυβερνά για πάντα ο Μητσοτάκης...

Όπως κι αν έχει, η μάχη Τσίπρα- Ανδρουλάκη είναι η μάχη τού μονόφθαλμου με τον τυφλό από την οποία δύσκολα θα βγει ηττημένος ο πιο χαρισματικός Αλέξης. Δεν μπορώ να δω πώς το ΠΑΣΟΚ θα ξεπεράσει την ΕΛΑΣ όταν ο πρόεδρός του μίκρυνε και τον Ανδρ. Παπανδρέου, μεταφέροντάς τον στην Κρήτη, για να φανεί ο ίδιος μέγας κομματάρχης. Την ώρα που ο Μητσοτάκης στέλνει τη βαριά του πυροβολαρχία στη βόρεια Ελλάδα όπου έχει διαπιστώσει τις μεγαλύτερες απώλειές του, ο Ανδρουλάκης θέλει απλώς να επιβεβαιώσει ότι είναι πρώτος στο χωριό. Προοδευτική τραγωδία...

 

Συγκυβέρνηση Αριστεράς- δεξιάς; Όχι και τόσο πρωτάκουστο...

Δεν ανακαλύπτω την Αμερική ισχυριζόμενος πως οι επόμενες εκλογές θα διεξαχθούν σε ένα πολύ ρευστό πολιτικό τοπίο. Ούτε έχω, ωστόσο, την αφέλεια να πιστεύω ότι υπάρχουν "κόκκινες γραμμές" για το ποιος θα συνεργαστεί με ποιον, ανεξαρτήτως αν το λένε δημοσίως, έχουν πάρει σχετικές συνεδριακές αποφάσεις ή ορκίζονται στη ζωή τής μάνας τους. Όλοι μπορούν να συνεργαστούν με όλους. Η δικαιολογία, εξάλλου, μπορεί εύκολα να βρεθεί όταν υπάρχει θέληση. Ας το έχουμε κι αυτό υπόψη πάνω από την κάλπη...

Δεν χρειάζεται να έχει κανείς, άλλωστε, το κληρονομικό χάρισμα για να το εκτιμήσει με μια σχετική ασφάλεια. Αρκεί να γνωρίζει τι έχει συμβεί σε αυτή τη χώρα τα τελευταία 35 και βάλε χρόνια αφού έχουμε δει την Αριστερά να συνεργάζεται με τη δεξιά ουκ ολίγες φορές: κυβερνήσεις Τζαννετάκη, Ζολώτα, Παπαδήμου, Σαμαρά, Τσίπρα για όσους δεν γνωρίζουν ή δεν θυμούνται ή παριστάνουν πως δεν γνωρίζουν ή δεν θυμούνται...

Φυσικά δεν έχουν όλα τα δίδυμα ή και τρίδυμα ή και οικουμενικά σχήματα την ίδια πιθανότητα να υλοποιηθούν. Διαφορετικός ο στοιχηματισμός, για παράδειγμα, για το ΝΔ- ΠΑΣΟΚ ή μέρος του με πρωθυπουργό που να μην λέγεται Μητσοτάκης κι άλλος για το ΝΔ- ΚΚΕ. Δεν σημαίνει, ωστόσο, πως κι όποιος μείνει εκτός νυμφώνος είναι πολέμιος του συστήματος κι όχι απλώς το αναγκαίο ξέπλυμά του...