Enges
| Enges | |
|---|---|
| BasisdatÀ | |
| Staat: | Schwiiz |
| Kanton: | Nöieburg (NE) |
| Bezirk: | - |
| Gmeind | Laténa |
| PLZ | 2073 |
| Koordinate: | 567626Â /Â 212012 |
| Höchi: | 816 m ĂŒ. M. |
| FlĂ€chi: | 9.59 kmÂČ |
| Website | enges.ch |
KapÀll Notre Dame des Anges (1678) | |
| Charte | |
Enges (frankoprovenzalisch [a nĂŠËdÊ]) isch es Dorf i der Gmeind LatĂ©na im Kanton Nöieburg. Bis 2024 isch Enges e eigeni bolitischi Gmeind gsi.
Geografi
[Ă€ndere | QuĂ€lltĂ€xt bearbeite]Zue Enges ghere nĂ€be dr glychnamige Ortschaft s nei Wohnquartier Brisecou un dr Wyler Lordel, 912 mÂ ĂŒ. M..
Gschicht
[Àndere | QuÀlltÀxt bearbeite]Enges isch zum erschte Mol gnÀnnt wore anne 1178 as en Enge, 1212 Einge.
Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych PreuĂe verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrĂ€tte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu PreuĂe aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.
Bevelkerig
[Ă€ndere | QuĂ€lltĂ€xt bearbeite]QuĂ€lle: Bundesamt fĂŒr Statistik 2005[1]
| Johr | 1850 | 1860 | 1870 | 1880 | 1888 | 1900 | 1910 | 1920 |
| Yywohner | 230 | 238 | 200 | 176 | 189 | 204 | 171 | 188 |
| Johr | 1930 | 1941 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 |
| Yywohner | 198 | 161 | 143 | 152 | 154 | 145 | 273 | 289 |
Dr UuslÀnderaadail isch 2010 bi 7 ProzÀnt glÀge.
Religion
[Àndere | QuÀlltÀxt bearbeite]52 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 21,3 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
[Ă€ndere | QuĂ€lltĂ€xt bearbeite]Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,0 %, CVP 2,2 %, FDP 20,6 %, GrĂŒeni 15,2 %, PdA 1,4 %, SP 13,4 %, SVP 33,8 %.
Wirtschaft
[Ă€ndere | QuĂ€lltĂ€xt bearbeite]Enges isch frĂŒener es Puuredorf gsi. Jetz isch es meh und meh e Woongmeind worde.
Sproch un DialÀkt
[Àndere | QuÀlltÀxt bearbeite]Bi dr Volkszellig 2000 hÀn vu dr 289 Yywohner 91,1 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 7,1 % Dytsch, 0,4 % Italienisch un 1,4 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ăndi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hĂ€n, gĂ€lte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hĂ€n ihre Ursprung ender in statistische FĂ€hler oder ass d Lyt unter âPatoisâ ihr Regionalfranzesisch verstehn.[2][3]
Literatur
[Àndere | QuÀlltÀxt bearbeite]- Olivier Girardbille: Enges.. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
Weblink
[Ă€ndere | QuĂ€lltĂ€xt bearbeite]FueĂnote
[Ă€ndere | QuĂ€lltĂ€xt bearbeite]- â Bundesamt fĂŒr Statistik: Eidgenössische VolkszĂ€hlung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850â2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch (Site cha nĂŒme abgrĂŒeft wĂ€rde; Suche im Webarchiv) , Date im Aahang (Site cha nĂŒme abgrĂŒeft wĂ€rde; Suche im Webarchiv) )
- â Andres Kristol: Que reste-t-il des dialectes gallo-romans de Suisse romande?. In: Jean-Michel Eloy (Hg.).: Evaluer la vitalitĂ©. VariĂ©tĂ©s dâoĂŻl et autres langues. UniversitĂ© de Picardie / Centre dâEtudes Picardes, Amiens 1998, S. 101â114
- â Pierre Knecht: Die französischsprachige Schweiz. In: Hans Bickel, Robert SchlĂ€pfer (Hg.): Die viersprachige Schweiz. SauerlĂ€nder, Aarau/Frankfurt/Salzburg 2000, S. 139â176


