Oktan

Oktan
Ümumi
Kimyəvi formulu	C8H18
Fiziki xassələri
Molyar kütlə	114,2285 q/mol
Sıxlıq	0,7 ± 0,01 q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi	−57 °C
Qaynama nöqtəsi	125,52 °C
Partlama həddi	1 ± 1 volume percent
Əmələgəlmə entalpiyası	−250 kC/mol
Yanma entalpiyası	−5.470 kC/mol
Buxarın təzyiqi	10 ± 1 Millimetr civə
Optik xüsusiyyətlər
Sındırma əmsalı	1,398
Təsnifatı
CAS-da qeyd. nöm.	111-65-9
PubChem	356
EINECS-də qeyd. nöm.	203-892-1
SMILES	CCCCCCCC
InChI	InChI=1S/C8H18/c1-3-5-7-8-6-4-2/h3-8H2,1-2H3 TVMXDCGIABBOFY-UHFFFAOYSA-N
RTECS	RG8400000
ChEBI	17590
BMT nömrəsi	1262
ChemSpider	349
Məlumatlar normal şərait (25 °C, 100 kPa) üçün verilmişdir.

Oktan (C₈H₁₈) — Alkanlar sinfindən doymuş karbohidrogen.

Xassələri

Spesifik iyə malik rəngsiz mayedir, oktan ədədi 17 – 19 -dur.

Alınması

Izooktanla və digər izomerlərlə birgə neftin, birbaşa qovmadan alınan benzinin (10%-ə qədər), həmçinin az miqdarda CO və H2-dən alınan sintetik benzinin tərkibində olur. Sənayedə oktanı rektifikasiya yolu ilə ayırırlar, sonra "molekulyar ələk"lərin köməyi ilə moçevina (karbamid) ilə təmizləyirlər.

Tətbiqi

Hidrogen iştirakında alümomolibden və ya alümoxrom katalizatorları üzərindən buraxıldıqda (500oC-də və 1–2 Mn/m2 və ya 10–20 kqs/sm2 təzyiq altında) oktan aromatik karbohidrogenlərin (o-ksilol və etilbenzol) qarışığına çevrilir. Bu dehidrotsiklləşmə reaksiyası – katalitik riforminq proseslərində əsas reaksiyalardan biridir.

İzomerləri

Oktanın 18 struktur izomeri var:

• oktan (n-oktan)
• 2-metilheptan
• 3-metilheptan (+ optik izomerləşmə)
• 4 — metilheptan
• 3-etilheksan
• 2,2-dimetilheksan
• 2,3-dimetilheksan (+ optiki izomerləşmə)
• 2,4-dimetilheksan (+optiki izomerləşmə)
• 2,5-dimetilheksan
• 3,3 — dimetilheksan
• 3,4 — dimetilheksan (+optiki izomerləşmə (iki hiral mərkəz))
• 2-metil-3-etilpentan
• 3 — metil-3-etilpentan
• 2,2,3-trimetilpentan (+optiki izomerləşmə)
• 2,2,4-trimetilpentan (həmçinin izooktan kimi məlumdur)
• 2,3,3-trimetilpentan
• 2,3,4 — trimetilpentan
• 2,2,3,3-tetrametilbutan

Həmçinin bax

• Amadori qruplaşması

İstinad

• http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0470.html

Mənbə

• Корольченко А. Я.,Корольченко Д.А. Пожаровзрывоопасность веществ и материалов и средства их тушения. Справочник: в 2-х ч. — 2-е изд., перераб. и доп.- М.: Асс. "Пожнаука", 2004. — Ч. II. — 713 с. — ISBN 5-901283-02-3, УДК (658.345.44+658.345.43)66.