Edukira joan

Biscarrosse

Biscarrosse
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Landak
BarrutiMont-de-Marsango barrutia
Kantonamenducanton of Parentis-en-Born
Izen ofizialaBiscarrosse
Posta kodea40600
Geografia
Koordenatuak44°23′35″N 1°09′50″W / 44.3931°N 1.1639°W / 44.3931; -1.1639
Mapa
Azalera160,48 km²
Altitudea62 m, 0 m, 78 m eta 29 m
MugakideakLa Teste-de-Buch, Gastes, Parentis-en-Born, Sanguinet, Lugos eta Ychoux
Demografia
Biztanleria15.836 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 7.915 (%51,4) (%48,6) 7.490 alt_right
Dentsitatea99 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakPombal eta Forchheim
ville-biscarrosse.fr

Biscarrosse (okzitanieraz: Biscarròssa) Frantziako hego-mendebaldeko kostaldeko hiria da, Landetako departamenduaren iparraldean eta Akitania Berriako eskualdean. Cazaux eta Sanguinet eta Biscarrosse eta Parentis urmaelen artean dago.

Udalerriak 12.209 biztanle zituen 2007an. XV. mendeko eliza, XVI. mendeko gaztelua eta bainu-etxe ospetsua ditu.[1]

1000. urtera arte Gaskoinian euskaraz eta gaskoineraz hitz egiten zen eta gaur egun bertako toponimian euskararen arrasto ugari daude.[2] Biscarrosse izena euskarazko bizkar hitzetik dator eta toponimoa euskaraz Bizkarrotze da.[2] Huescako Biscarrués herriak antzeko toponimia du.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: La Teste-de-Buch, Gastes, Parentis-en-Born, Sanguinet, Lugos eta Ychoux.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[3]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[4]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Charenteko eta Akitaniako kostaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak udazkenean eta neguan; eguzkialdi ona; negu epela (6,5 °C); itsas haizearen eraginpean)[5]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[6].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,4 °C-koa da, 13,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 992 mm-koa da, urtarrilean 12,8 euri-egun eta uztailean 7,1 egun izanik[3]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 851,5 mm-koa delarik[7]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,6 °C-koa da, 2022ko uztailaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,6 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 15an lortua[oh 1][7].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,7 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,8 °C) eta hotzena urtarrila (7,2 °C). Urteko prezipitazioa 945 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (124 mm) eta lehorrena uztaila (46 mm).[8]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,27 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,9 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,1 °C) eta hotzena 1972 (12,0 °C).[8]

    Datu klimatikoak (Biscarrosse)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 7.2 7.6 10.2 12.3 15.9 18.8 20.7 20.8 18.1 14.8 10.4 7.9 13.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 99 72 66 74 70 67 46 60 78 89 124 101 945
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,8+0,1+1,1+0,9+1,3+1,1+0,6+1,0+0,2+0,6+0,8+1,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea030006000900012.00015.00018.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 7.490 gizon, 7.915 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.03
 
95+
 
0.11
1.08
 
90-94
 
1.19
2.02
 
85-89
 
3.03
3.97
 
80-84
 
4.65
7.56
 
75-79
 
7.53
8.44
 
70-74
 
8.77
8.69
 
65-69
 
9.70
8.13
 
60-64
 
8.33
7.08
 
55-59
 
6.87
6.11
 
50-54
 
6.53
5.71
 
45-49
 
6.46
5.90
 
40-44
 
5.57
6.01
 
35-39
 
5.67
3.67
 
30-34
 
4.17
3.90
 
25-29
 
3.23
3.48
 
20-24
 
2.80
3.87
 
15-19
 
4.21
5.51
 
10-14
 
4.47
5.07
 
5-9
 
3.71
3.77
 
0-4
 
2.98
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[9].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Biscarrosse udalerrian 15.716 biztanle zeuden eta 8.112 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,94 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 38,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[11]

15.716biztanle
8.112elkarbizitza-unitate
1,94lagun elkarbizitza-unitateko
4.959familia
Udalerria
% 17
% 37
% 38
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 4.959 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (3.013). Guraso bakarreko 595 familietatik 423etan ama zen guraso bakarra. 3.217 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 873k seme-alaba bakarra zuten etxean, 694k bi, eta 175k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.351 bikoteetatik 142tan (% 10,5) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[11]

3.013
1.351
595
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean3.217
Seme-alaba bat873
Bi seme-alaba694
Hiru seme-alaba154
Lau edo gehiago21

15 urte edo gehiago zituzten 13.858 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 10,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 43,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 72,0).[11]

Bakarrik bizi da
15-24% 10
25-39% 17
40-54% 18
55-64% 25
65-79% 26
80 +% 43
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 72
40-54% 69
55-64% 70
65-79% 72
80 +% 47

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 47,3 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,0 izatezko bikotean eta % 7,3 PACS bidez lotuta). % 19,6 ezkongabeak ziren, % 7,6 alargunak eta % 8,3 dibortziatuak.[11]

Ezkonduta% 47,3
Ezkongabea% 19,6
Izatezko bikotean% 10,0
Dibortziatuta% 8,3
Alarguna% 7,6
PACS bidez lotuta% 7,3

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 44,0), enplegatuak (% 15,4), erdi-mailako lanbideak (% 14,5), goi-mailako langileak (% 8,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 44,0) Landak departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) gainetik dago. 9 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[11]

Udalerria
% 9
% 14
% 15
% 8
% 44
Landak
% 15
% 16
% 14
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 13.804 etxebizitza zeuden. Horietatik 8.139 egoitza nagusi ziren, 5.192 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 473 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (9.004), eta apartamentuak gutxi ziren (4.668). Egoitza nagusietatik 5.054 beren jabearen bizilekuak ziren, 2.851 alokairuan zeuden, 460 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 234 doan lagata.[12]

13.804etxebizitza
8.139egoitza nagusi
9.004etxe
4.668apartamentu

Etxebizitza multzoa

8.139
5.192
Egoitza nagusia (8.139)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (5.192)Hutsik (473)

Etxe mota

9.004
4.668
Etxea (9.004)Apartamentua (4.668)

Jabetza egoera

5.054
2.851
Jabeak (5.054)Alokairuan (2.851)HLM (460)Doan lagata (234)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (2.065).[12]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik163
1919-1945183
1946-19701.323
1971-19901.935
1991-20051.883
2006-20202.065

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (2.949). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (4.010 etxebizitzatan). 6.334 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 4.179 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 3.319tan bi edo gehiago.[12]

Gela kopurua

1 gela111
2 gela763
3 gela1.744
4 gela2.571
5 gela edo gehiago2.949

Berogailu mota

2.425
4.010
1.399
Gas sarea (2.425)Fuel-olioa (174)Elektrizitatea (4.010)Gas botila (130)Bestelakoak (1.399)

Aparkalekua eta ibilgailuak

6.334aparkalekua
4.179ibilgailu 1
3.319ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 8.756 biztanleetatik 6.622 aktibo ziren (% 75,6), horietako 5.752 lanean (% 65,7) eta 871 langabezian (aktiboen % 13,2).

8.75615-64 urteko biztanle
% 75,6aktibo
% 65,7lanean
% 13,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 45,5
25-54 urte% 92,5
55-64 urte% 54,6
Gizonak% 78,2
Emakumeak% 73,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 25,6
BEPC, brebeta% 19,2
CAP-BEP% 16,5
Batxilergoa% 11,3
Goi-mailako +2% 13,6
Goi-mailako +3/4% 7,7
Goi-mailako +5% 7,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 13,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

2.133 ez-aktibotik 579 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 27,1), 872 erretiraturik zeuden (% 40,9) eta 682 bestelako ez-aktibo ziren (% 32,0).

Ez-aktiboak

% 27
% 41
% 32
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 11
% 16
% 28
% 31
% 14
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 5.529 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 5.752 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

5.529enplegu udalerrian
% 78,0soldatapeko
% 22,0ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.960 eurokoa zen, eta biztanleen % 10 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

26.960 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 25.650 €
% 10,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 12,1

Administrazioa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondorengo taulan Biscarrosseko alkateak ageri dikra, 1983 urtetik aurrera.

AgintaldiaIzenaAlderdia
1983-1989Roger DucomRPR
1989-2001Pierre JuncaUDF
2001-2014Alain DudonUMP

Hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1965ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
  2. 1 2 Étymologie du nom « Biscarrosse ». Ville de Biscarrosse (kontsulta data: 2010-7-14).
  3. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  4. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  5. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  6. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  7. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Biscarrosse », fiche climatologique. .
  8. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  9. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  10. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  11. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Hiriko eliza.