Edukira joan

Bruz

Wikipedia, Entziklopedia askea
Bruz
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Bretainia
Departamendua Ille eta Vilaine
BarrutiRenneseko barrutia
Izen ofizialaBruz
Posta kodea35170
Geografia
Koordenatuak48°01′29″N 1°44′45″W / 48.0247°N 1.7458°W / 48.0247; -1.7458
Mapa
Azalera29,95 km²
Altitudea12 m, 99 m eta 30 m
MugakideakSaint-Jacques-de-la-Lande, Chartres-de-Bretagne, Chavagne, Goven, Guichen, Laillé eta Pont-Péan
Demografia
Biztanleria19.683 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 10.089 (%51,3) (%48,7) 9.567 alt_right
Dentsitatea657 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakWrześnia udalerria
ville-bruz.fr

Bruz (bretainieraz Bruz) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da, Bro Roazhon lurralde historikoan. Rennes hiriaren metropoli eremuaren barnean dago. Azken erroldaren arabera 19.683 biztanle zituen 29,9 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Rennes hiritik 14 kilometro hegoaldera dago. Vilaine ibaiaren ibaiadarrek zeharkatzen dute herria, aipagarrienak Seiche eta Boël dira.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Jacques-de-la-Lande, Chartres-de-Bretagne, Chavagne, Goven, Guichen, Laillé eta Pont-Péan.

Mapa
Bruz eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csb motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda epel eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Bretainiako klima-sailkapenaren arabera « Littoral doux » zonan dago[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2a zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,7 °C-koa da, 13,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 724 mm-koa da, urtarrilean 11,7 euri-egun eta uztailean 6,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Saint-Jacques-de-la-Lande udalerrian dago, 5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 691 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,5 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,7 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 17an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (18,9 °C) eta hotzena urtarrila (6,0 °C). Urteko prezipitazioa 736 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (82 mm) eta lehorrena uztaila (45 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,29 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,1 °C) baino 1,6 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (13,4 °C) eta hotzena 1963 (9,7 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Bruz)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.0 6.2 8.4 10.6 14.0 17.1 18.9 18.7 15.9 12.6 8.9 6.4 12.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 73 57 52 55 58 53 45 45 57 77 81 82 736
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,2+0,8+1,1+1,0+1,3+1,1+0,8+1,0+0,3+0,6+1,0+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

neolito garaian populatua izan zen, hori erakusten dute herrian dauden bi menhirrek.

Redones leinu zeltiarraren lurraldea zen erromatarrek okupatu zuten arte. Rennes eta Rieux arteko errepide erromatarra bertatik pasatzen zen. Mendeetan zehar Bruz biztanleria txikia zuen nekazal eremu bat izan zen.

1730an Pont-Péan meategia ireki zen jarduera ekonomiko berria ekarriz. 1787-88 artean tentsio une larriak bizi izan ziren burges eta nobleen artean, berehala Frantziako Iraultza ekarriko zutenak. XX mendea hasterako 1000 langile zituen meategiak eta herria ere handitzen hasi zen.

Bigarren Mundu Gerraren barnean Rennes bonbakatzera zihoazen hegazkinek Bruz ere jo zuten eta kalte larriak eragin zizkioten 1944ko maiatzaren 8an. Gerraren ondoren hiriaren berreraikuntza hasi zen

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

BiztanleriaUrtea030006000900012.00015.00018.00021.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 9.567 gizon, 10.089 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.13
 
95+
 
0.24
0.49
 
90-94
 
0.78
1.80
 
85-89
 
1.78
1.59
 
80-84
 
2.04
2.76
 
75-79
 
3.87
3.55
 
70-74
 
3.41
4.20
 
65-69
 
4.45
5.44
 
60-64
 
5.85
7.03
 
55-59
 
8.09
6.93
 
50-54
 
7.30
6.17
 
45-49
 
6.35
5.92
 
40-44
 
5.22
6.51
 
35-39
 
6.38
5.79
 
30-34
 
5.78
5.42
 
25-29
 
5.46
8.70
 
20-24
 
8.07
7.87
 
15-19
 
8.04
6.95
 
10-14
 
6.21
6.59
 
5-9
 
6.44
6.17
 
0-4
 
4.23
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Bruz udalerrian 19.351 biztanle zeuden eta 9.320 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,08 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 44,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

19.351biztanle
9.320elkarbizitza-unitate
2,08lagun elkarbizitza-unitateko
5.122familia
Udalerria
% 23
% 23
% 9
% 44
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 5.122 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (2.140). Guraso bakarreko 856 familietatik 710etan ama zen guraso bakarra. 2.369 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 1.098k seme-alaba bakarra zuten etxean, 1.077k bi, eta 578k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 2.140 bikoteetatik 192tan (% 9,0) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

2.126
2.140
856
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean2.369
Seme-alaba bat1.098
Bi seme-alaba1.077
Hiru seme-alaba436
Lau edo gehiago142

15 urte edo gehiago zituzten 16.200 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 34,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 38,9. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 73,6). 80 urte edo gehiagoko 855 biztanleetatik 754 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 101 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 35
25-39% 25
40-54% 14
55-64% 22
65-79% 24
80 +% 39
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 58
40-54% 74
55-64% 72
65-79% 73
80 +% 48

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 39,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,3 izatezko bikotean eta % 7,5 PACS bidez lotuta). % 33,5 ezkongabeak ziren, % 4,7 alargunak eta % 5,6 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 39,5
Ezkongabea% 33,5
Izatezko bikotean% 9,3
PACS bidez lotuta% 7,5
Dibortziatuta% 5,6
Alarguna% 4,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 22,0), goi-mailako langileak (% 19,2), erdi-mailako lanbideak (% 18,0), enplegatuak (% 15,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 22,0) Ille eta Vilaine departamenduko batez bestekoaren (% 27,6) azpitik dago. 4 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona.[9]

Udalerria
% 19
% 18
% 16
% 9
% 22
% 12
Ille eta Vilaine
% 15
% 17
% 15
% 14
% 28
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 10.225 etxebizitza zeuden. Horietatik 9.301 egoitza nagusi ziren, 485 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 439 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (5.447), etxeak baino gehiago (4.668). Egoitza nagusietatik 4.871 beren jabearen bizilekuak ziren, 4.336 alokairuan zeuden, 1.283 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 94 doan lagata.[10]

10.225etxebizitza
9.301egoitza nagusi
4.668etxe
5.447apartamentu

Etxebizitza multzoa

9.301
Egoitza nagusia (9.301)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (485)Hutsik (439)

Etxe mota

4.668
5.447
Etxea (4.668)Apartamentua (5.447)

Jabetza egoera

4.871
4.336
1.283
Jabeak (4.871)Alokairuan (4.336)HLM (1.283)Doan lagata (94)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1991-2005 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (3.025).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik292
1919-1945123
1946-1970853
1971-19901.817
1991-20053.025
2006-20202.972

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (3.706). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (4.933 etxebizitzatan). 7.569 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 4.855 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 3.152tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela956
2 gela1.459
3 gela1.746
4 gela1.434
5 gela edo gehiago3.706

Berogailu mota

4.933
3.491
Gas sarea (4.933)Fuel-olioa (326)Elektrizitatea (3.491)Gas botila (32)Bestelakoak (519)

Aparkalekua eta ibilgailuak

7.569aparkalekua
4.855ibilgailu 1
3.152ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 13.114 biztanleetatik 9.499 aktibo ziren (% 72,4), horietako 8.619 lanean (% 65,7) eta 880 langabezian (aktiboen % 9,3).

13.11415-64 urteko biztanle
% 72,4aktibo
% 65,7lanean
% 9,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 34,0
25-54 urte% 93,0
55-64 urte% 65,3
Gizonak% 73,8
Emakumeak% 71,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 20,4
BEPC, brebeta% 18,9
CAP-BEP% 10,3
Batxilergoa% 12,0
Goi-mailako +2% 5,7
Goi-mailako +3/4% 7,3
Goi-mailako +5% 6,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

3.615 ez-aktibotik 2.137 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 59,1), 728 erretiraturik zeuden (% 20,1) eta 750 bestelako ez-aktibo ziren (% 20,7).

Ez-aktiboak

% 59
% 20
% 21
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 29
% 29
% 25
% 12
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 12.249 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 8.619 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

12.249enplegu udalerrian
% 91,3soldatapeko
% 8,7ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 28.230 eurokoa zen, eta biztanleen % 11 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

28.230 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.670 €
% 11,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 11,7

Iruditegia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1945ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,6 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Rennes-Saint-Jacques », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Bruz&oldid=11313600"(e)tik eskuratuta