Edukira joan

Moissat

Moissat
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Puy-de-Dôme
BarrutiClermont-Ferrandeko barrutia
Kantonamenducanton of Vertaizon
Izen ofizialaMoissat
Posta kodea63190
Geografia
Koordenatuak45°46′39″N 3°21′29″E / 45.7775°N 3.3581°E / 45.7775; 3.3581
Mapa
Azalera13 km²
Altitudea317 m, 395 m eta 333 m
MugakideakBouzel, Espirat, Glaine-Montaigut, Lezoux, Ravel, Reignat eta Seychalles
Demografia
Biztanleria1.253 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 601 (%47,7) (%52,3) 658 alt_right
Dentsitatea96 bizt/km²
moissat.fr

Moissat (frantsesez eta ofizialki: Moissat) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.253 biztanle zituen 13 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bouzel, Espirat, Glaine-Montaigut, Lezoux, Ravel, Reignat eta Seychalles.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MoissatMoissat
Població amb 309 habitants (2000)Reignat (2,8 km)
Població amb 687 habitants (2000)Bouzel (2,9 km)
Població amb 322 habitants (2000)Espirat (3,0 km)
Població amb 696 habitants (2000)Ravel (3,3 km)
Població amb 216 habitants (2000)Vassel (3,4 km)
Població amb 563 habitants (2000)Seychalles (3,6 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 800-1200 mm artekoa, urte osoan ondo banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,2 °C-koa da, 16,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 699 mm-koa da, urtarrilean 8,1 euri-egun eta uztailean 0,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Fayet-le-Château udalerrian dago, 10,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 889,9 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,5 °C-koa da, 2026ko uztailaren 10an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 12an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,7 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,4 °C) eta hotzena urtarrila (3,8 °C). Urteko prezipitazioa 687 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (78 mm) eta lehorrena otsaila (29 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,30 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,7 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2015, 2018, 2020, 2022 eta 2023. Urterik beroena 2022 izan zen (13,1 °C) eta hotzena 1963 (9,5 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Moissat)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.8 4.5 7.7 10.6 14.7 18.3 20.4 20.1 15.8 12.1 7.4 4.6 11.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 38 29 35 59 78 75 74 73 66 62 60 40 687
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,9+0,2+1,2+1,2+1,4+1,6+1,0+1,5−0,1+0,6+0,9+1,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea30060090012001500180021001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 658 gizon, 601 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
1.98
 
90-94
 
0.00
0.76
 
85-89
 
0.83
0.76
 
80-84
 
0.67
4.10
 
75-79
 
3.00
4.10
 
70-74
 
5.99
5.78
 
65-69
 
5.32
3.50
 
60-64
 
5.49
9.57
 
55-59
 
7.82
8.21
 
50-54
 
13.98
6.23
 
45-49
 
8.49
5.93
 
40-44
 
6.32
6.23
 
35-39
 
7.32
8.05
 
30-34
 
5.49
3.04
 
25-29
 
1.66
3.80
 
20-24
 
1.66
3.34
 
15-19
 
7.82
8.97
 
10-14
 
6.32
9.12
 
5-9
 
5.49
6.53
 
0-4
 
6.32
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Moissat udalerrian 1.253 biztanle zeuden eta 523 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,40 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 38,6). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 24,1 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

1.253biztanle
523elkarbizitza-unitate
2,40lagun elkarbizitza-unitateko
396familia
Udalerria
% 39
% 28
% 9
% 24
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 396 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (202). Guraso bakarreko 49 familietatik 24etan ama zen guraso bakarra. 166 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 120k seme-alaba bakarra zuten etxean, 95k bi, eta 16k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 202 bikoteetatik 21tan (% 10,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

146
202
49
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean166
Seme-alaba bat120
Bi seme-alaba95
Hiru seme-alaba16
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 1.011 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 34,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 87,1).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 1
25-39% 6
40-54% 7
55-64% 14
65-79% 29
80 +% 35
Bikotean bizi da
15-24% 5
25-39% 83
40-54% 87
55-64% 75
65-79% 66
80 +% 67

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 47,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 24,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,1 izatezko bikotean eta % 13,2 PACS bidez lotuta). % 18,3 ezkongabeak ziren, % 4,5 alargunak eta % 5,1 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 47,8
Ezkongabea% 18,3
PACS bidez lotuta% 13,2
Izatezko bikotean% 11,1
Dibortziatuta% 5,1
Alarguna% 4,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 24,5), erdi-mailako lanbideak (% 23,3), enplegatuak (% 20,7), goi-mailako langileak (% 13,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 24,5) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 31,8) azpitik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,9).[10]

Udalerria
% 13
% 23
% 21
% 12
% 24
Puy-de-Dôme
% 11
% 15
% 15
% 13
% 32
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 606 etxebizitza zeuden. Horietatik 518 egoitza nagusi ziren, 17 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 71 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (601), eta apartamentuak gutxi ziren (5). Egoitza nagusietatik 459 beren jabearen bizilekuak ziren, 51 alokairuan zeuden, 1 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 8 doan lagata.[11]

606etxebizitza
518egoitza nagusi
601etxe
5apartamentu

Etxebizitza multzoa

518
71
Egoitza nagusia (518)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (17)Hutsik (71)

Etxe mota

601
Etxea (601)Apartamentua (5)

Jabetza egoera

459
51
Jabeak (459)Alokairuan (51)HLM (1)Doan lagata (8)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (138).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik90
1919-194535
1946-197047
1971-199074
1991-2005102
2006-2020138

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (327). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (264 etxebizitzatan). 418 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 180 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 327tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela7
3 gela47
4 gela135
5 gela edo gehiago327

Berogailu mota

87
264
148
Gas sarea (1)Fuel-olioa (87)Elektrizitatea (264)Gas botila (18)Bestelakoak (148)

Aparkalekua eta ibilgailuak

418aparkalekua
180ibilgailu 1
327ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 810 biztanleetatik 684 aktibo ziren (% 84,4), horietako 649 lanean (% 80,1) eta 35 langabezian (aktiboen % 5,1).

81015-64 urteko biztanle
% 84,4aktibo
% 80,1lanean
% 5,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 38,1
25-54 urte% 98,0
55-64 urte% 70,8
Gizonak% 86,0
Emakumeak% 82,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 10,7
BEPC, brebeta% 10,5
CAP-BEP% 8,6
Batxilergoa% 2,8
Goi-mailako +2% 4,4
Goi-mailako +3/4% 4,6
Goi-mailako +5% 1,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

126 ez-aktibotik 70 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 55,6), 38 erretiraturik zeuden (% 30,2) eta 18 bestelako ez-aktibo ziren (% 14,3).

Ez-aktiboak

% 56
% 30
% 14
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 18
% 35
% 22
% 17
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 99 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 649 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

99enplegu udalerrian
% 58,6soldatapeko
% 41,4ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.650 eurokoa zen.

27.650 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.040 €

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 628 ziren, horien artean 473 aktiboak ziren eta 155 inaktiboak ziren. 473 pertsona aktiboetatik 453 lanean zeuden (242 gizon eta 211 emakume) eta 20 langabezian zeuden (7 gizon eta 13 emakume). 155 pertsona inaktiboetatik 67 erretiraturik zeuden, 57 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[12]

Diru sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Moissat udalerrian 404 unitate fiskal zeuden, 1.040 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.913 euro zen.[13]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 32 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[14]

2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 igeltseroak, 1 zurgina, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.[15]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzial guztiak okindegiak ziren.[16]

2000. urtean Moissat udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 594 hektarea erabiltzen.[17]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1981ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Fayet-le-Château », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
  13. ↑ Revenus fiscaux des ménages en 2008
  14. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  15. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  16. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  17. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]