Edukira joan

Moustey

Wikipedia, Entziklopedia askea
Moustey
Moustey
Mostèirs e Viganon
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Landak
BarrutiMont-de-Marsango barrutia
Kantonamenducanton of Pissos
Izen ofizialaMoustey
Mostèirs e Viganon
Jatorrizko izenaMoustey
Mostèirs e Viganon
Posta kodea40410
Geografia
Koordenatuak44°21′33″N 0°45′38″W / 44.3592°N 0.7606°W / 44.3592; -0.7606
Mapa
Azalera67,31 km²
Altitudea63 m, 19 m eta 49 m
MugakideakBelin-Béliet, Belhade, Mano, Pissos eta Saugnacq-et-Muret
Demografia
Biztanleria798 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 330 (%43,3) (%56,7) 433 alt_right
Dentsitatea12 bizt/km²
moustey.fr

Moustey (frantsesez eta ofizialki: Moustey) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 798 biztanle zituen 67,3 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Belin-Béliet, Belhade, Mano, Pissos eta Saugnacq-et-Muret.

Mapa
Moustey eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MousteyMoustey
Població amb 1237 habitants (2000)Pissos (5,8 km)
Població amb 160 habitants (2000)Belhade (6,3 km)
Població amb 85 habitants (2000)Argelouse (9,2 km)
Població amb 99 habitants (2000)Mano (9,6 km)
Població amb 396 habitants (2000)Liposthey (10,4 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Charenteko eta Akitaniako kostaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak udazkenean eta neguan; eguzkialdi ona; negu epela (6,5 °C); itsas haizearen eraginpean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,9 °C-koa da, 14,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1051 mm-koa da, urtarrilean 1,2 euri-egun eta uztailean 7,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Orthez udalerrian dago, 5,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1211,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 44,3 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,6 °C) eta hotzena urtarrila (6,0 °C). Urteko prezipitazioa 1069 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (135 mm) eta lehorrena uztaila (56 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,21 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,4 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,4 °C) eta hotzena 1985 (11,6 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Moustey)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.0 6.6 9.5 11.9 15.8 18.9 20.6 20.5 17.1 13.5 9.1 6.6 13.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 109 82 77 93 82 74 56 65 84 99 135 113 1069
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,4 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6−0,2+1,0+0,8+1,3+1,2+0,5+0,9−0,3+0,2+0,5+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,4 °C)
+2 °C−2 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea500600700800900100011001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 433 gizon, 330 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.52
1.15
 
85-89
 
0.00
1.15
 
80-84
 
3.03
6.93
 
75-79
 
4.55
4.39
 
70-74
 
10.30
4.62
 
65-69
 
7.27
6.70
 
60-64
 
4.24
11.09
 
55-59
 
11.52
5.54
 
50-54
 
4.55
4.16
 
45-49
 
5.76
5.31
 
40-44
 
6.67
7.39
 
35-39
 
4.24
5.08
 
30-34
 
10.30
5.31
 
25-29
 
8.48
5.54
 
20-24
 
4.24
4.39
 
15-19
 
1.52
7.16
 
10-14
 
2.73
5.08
 
5-9
 
6.36
9.01
 
0-4
 
2.73
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Moustey udalerrian 756 biztanle zeuden eta 364 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,08 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 40,7), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

756biztanle
364elkarbizitza-unitate
2,08lagun elkarbizitza-unitateko
216familia
Udalerria
% 20
% 28
% 41
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 216 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (108). Guraso bakarreko 29 familietatik 20etan ama zen guraso bakarra. 113 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 49k seme-alaba bakarra zuten etxean, 34k bi, eta 20k hiru edo gehiago.[10]

108
78
29
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean113
Seme-alaba bat49
Bi seme-alaba34
Hiru seme-alaba20
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 683 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 15,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 38,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 68,1).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 15
25-39% 15
40-54% 18
55-64% 30
65-79% 26
80 +% 39
Bikotean bizi da
15-24% 8
25-39% 68
40-54% 63
55-64% 52
65-79% 63
80 +% 48

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 33,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 23,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 14,5 izatezko bikotean eta % 8,8 PACS bidez lotuta). % 32,2 ezkongabeak ziren, % 4,2 alargunak eta % 7,0 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 33,2
Ezkongabea% 32,2
Izatezko bikotean% 14,5
PACS bidez lotuta% 8,8
Dibortziatuta% 7,0
Alarguna% 4,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 31,0), eskulangileak (% 27,2), enplegatuak (% 12,1), goi-mailako langileak (% 9,3). Talde nagusia (erretiratuak, % 31,0) Landak departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,4).[10]

Udalerria
% 9
% 12
% 27
% 31
Landak
% 15
% 16
% 14
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 454 etxebizitza zeuden. Horietatik 364 egoitza nagusi ziren, 57 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 33 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (395), eta apartamentuak gutxi ziren (25). Egoitza nagusietatik 243 beren jabearen bizilekuak ziren, 113 alokairuan zeuden, 61 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 8 doan lagata.[11]

454etxebizitza
364egoitza nagusi
395etxe
25apartamentu

Etxebizitza multzoa

364
57
Egoitza nagusia (364)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (57)Hutsik (33)

Etxe mota

395
Etxea (395)Apartamentua (25)

Jabetza egoera

243
113
61
Jabeak (243)Alokairuan (113)HLM (61)Doan lagata (8)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (104).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik104
1919-194545
1946-197033
1971-199050
1991-200566
2006-202045

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (157). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (165 etxebizitzatan). 244 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 140 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 174tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela41
2 gela12
3 gela69
4 gela85
5 gela edo gehiago157

Berogailu mota

165
160
Gas sarea (2)Fuel-olioa (19)Elektrizitatea (165)Gas botila (18)Bestelakoak (160)

Aparkalekua eta ibilgailuak

244aparkalekua
140ibilgailu 1
174ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 516 biztanleetatik 399 aktibo ziren (% 77,3), horietako 349 lanean (% 67,6) eta 50 langabezian (aktiboen % 12,5).

51615-64 urteko biztanle
% 77,3aktibo
% 67,6lanean
% 12,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 56,3
25-54 urte% 89,2
55-64 urte% 58,2
Gizonak% 77,9
Emakumeak% 76,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 9,7
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 17,5
Batxilergoa% 16,3
Goi-mailako +2% 10,5
Goi-mailako +3/4% 11,4
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 12,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

117 ez-aktibotik 28 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 23,9), 29 erretiraturik zeuden (% 24,8) eta 60 bestelako ez-aktibo ziren (% 51,3).

Ez-aktiboak

% 24
% 25
% 51
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 16
% 12
% 13
% 21
% 36
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 266 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 349 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

266enplegu udalerrian
% 87,6soldatapeko
% 12,4ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.530 eurokoa zen.

22.530 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 25.650 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 35 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 argiketaria, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.[13]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.[14]

2000. urtean Moustey udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1951ko martxoaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,8 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Orthez », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM mensuelle. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Moustey&oldid=11343840"(e)tik eskuratuta