Cianita

Cianita (Ky)
Al₂OSiO₄
Instancia de especie mineral  Subclase de nesossilicato (pt) aluminosilicato  Epónimo azul escuro en lingua grega antiga
Características  Cor da raia branco  Sistema cristalino sistema cristalino triclínico
Localización  Localidade tipo xeolóxica Austria
Cifras e dimensións  Densidade absoluta     3.677,08 kg/m³ 0 K sólido  Módulo de cisalla    119.720.000.000 Pa  Módulo de compresibilidade    172.073.000.000 Pa  Coeficiente de Poisson    0,218
Códigos e identificadores Freebase /m/04bvj OpenAlex C2778250313 Mindat 2303
Fontes e ligazóns  Descrito pola fonte Enciclopedia soviética armenia, volume 5  Páxina(s): 397 Pequeno dicionario enciclopédico de Brockhaus e Efron  Tema: Q24742544 Encyclopædia Britannica  Tema: 1911 Encyclopædia Britannica/Cyanite (en) Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron  Tema: Q24405807 Mineralsystem des Herrn Inspektor Werners mit dessen Erlaubnis herausgegeben von C A S Hoffmann (en) Enciclopedia Nacional de Uzbekistán
Wikidata C:Commons

A cianita ou distena é un mineral do grupo IX (silicatos) segundo a clasificación de Strunz, cuxo nome deriva do grego kyanos, que significa ‘azul’. É un mineral típico das rochas metamórficas produto do metamorfismo rexional de rochas sedimentarias con alto contido de arxilas. Algunhas das rochas que poden presentar cianita son os gneis e os xistos. Tamén se encontra nalgunhas pegmatitas. A cianita é un nesosilicato membro da familia dos silicatos de aluminio, á que pertencen minerais polimórficos como a andalucita e a sillimanita. Este mineral é moi anisótropo respecto á dureza. Na escala de Mohs, a súa dureza varía moito dependendo da dirección en que se pretenda raiar un cristal deste mineral, sendo 5,5 se a raia se fai paralela a [001] e 7 se se fai paralela a [100]. Esta é unha característica de case todos os minerais que non pertenecen ao sistema cúbico, mais a anisotropía da cianita pode considerarse unha característica identificativa.

Historia

Este mineral describírono de forma independente con dous nomes diferentes:

• Distena, nomeada por René-Just Haüy do grego di , 'dous' e destenos, 'forza', facendo referencia á diferenza das propiedades eléctricas dependendo da dirección do cristal.
• Cianita, nomeada por Abraham Gottlob Werner en 1789, do grego kyanos , 'azul'.

Notas para a súa identificación

Os cristais de cianita ou distena teñen hábito columnar e xeralmente son alongados e poden ser unha boa pista para chegar a identificar con seguridade este mineral. A súa cor (cando é azul) tamén a define perfectamente. Outra característica é que adoita estar mesturada con minerais polimórficos ou con estaurolita.

Usos da cianita

Cianita. Cristal bicolor en cuarzo. Serrada de la Fuente (Madrid), España. Lonxitude do cristal 5 cm

Cianita

Andalucita

Sillimanita

Diagrama de fases do Al₂SiO₅
(nesosilicatos)

Úsase principalmente en produtos refractarios e cerámicos, como a porcelana. Tamén na fabricación de útiles de electricidade. Tamén se utiliza como pedra preciosa. É importante para os coleccionistas de minerais, xa que debido á súa escaseza, é moi cobizada por eles.

Minerales asociados

Normalmente, este mineral está fusionado con outros minerais diferentes polimórficos, así como con outros silicatados. Entre eles están:

• Andalucita, Al₂SiO₅
• Sillimanita, Al₂SiO₅
• Cuarzo, SiO₂
• Estaurolita, Fe₂Al₉Si₄O₂₂(OH)₂
• Micas, AB_2-3(X, Si)₄O₁₀(O,F,OH)₂
• Granates, A₃B₂(SiO₄)₃

Produción mundial

Produción mundial en 2019, en toneladas por ano

1.	Suráfrica	190.000
2.	Estados Unidos	91.300
3.	India	72.700
4.	Perú	40.000

Fonte: USGS.