terminus

Solum terminus Latine
ab hac subpagina tractatur.
Vide etiam s.v. Terminus.

Latine

terminus

 → Discretiva 

Appellatio pronuntiatusque

API: /ˈter.mi.nus/

(classice)

Syllabificatio phonetica: ter·mi·nus — morphologica: termin-us

Formae aliae

termo (-onis)
termen (-inis, neut.)

Notatio

← Latine: termen

A lingua prisca Indeuropaea *ter-men-.

Nomen substantivum

termĭn|us, -ī masc.

√ Finis, limes.
Lapis ad finem agri, qui agri finem designat.
(Latinitas sera): dies constitutus.
(Latinitas nova): Terminus technicus vocabulum quod solum vel in primis in quadam scientia in usu est.

termĭn|i, -orum masc. plur.

Finis regionis, limes

Declinatio

m.	sing.	plur.
nom.	terminus	terminī	I
gen.	terminī	terminōrum	II
dat.	terminō	terminīs	III
acc.	terminum	terminōs	IV
abl.	terminō	terminīs	VI
voc.	termine	terminī	V

Dictiones collatae

Terminus Deus Romanus terminorum.

Synonyma

termō, termōnis

Dictiones derivatae

Discretiva

terminus dictio est in variis linguis:

Dictiones similes

Germanice: Terminus

Translationes

√ Finis, limes	dilatare ▼

√ Finis, limes	collabi ▲

Anglice: border (en), boundary (en)
Germanice: Grenze (de) f

Lapis ad finem agri, qui agri finem designat	dilatare ▼

Lapis ad finem agri, qui agri finem designat	collabi ▲

Anglice: boundary stone (en), landmark (en)
Germanice: Grenzstein (de) m

Dies constitutus	dilatare ▼

Dies constitutus	collabi ▲

Anglice: date (en), appointment (en)
Germanice: Termin (de) m

Loci

M. Tullius Cicero
-106…-43

Quintus Curtius Rufus
fl. 50

C. Plinius Secundus
23–79

Marcellinus

Nicolaus Cusanus

Demetrius Cantemir
1674-1723

antiq.

class.

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

XVII

XVIII

XIX

XX

XXI

Latinitas Romana

class. (44 a.C.n. / 710 a.u.)

Senectutis autem nullus est certus  terminus , recteque in ea vivitur, quoad munus offici exsequi et tueri possit mortemque contemnere, ex quo fit ut animosior etiam senectus sit quam adulescentia et fortior. —De senectute Ciceronis ^[1]

saec. I.

Et quidem suas, ‹quas› quisque opes divisis imperii partibus tuebantur, ipsi fundaverant, si umquam adversus immodicas cupiditates  terminus  staret. Quippe paulo ante regis ministri specie imperii alieni procurandi singuli ingentia invaserant regna sublatis certaminum causis, cum et omnes eiusdem gentis essent et a ceteris sui quisque imperii regione discreti. —Historiae Alexandri Magni Curtii Rufi ^[2]

saec. I. (ca. 78 p.C.n.)

spatio quidem consumi umbras indicio sunt volucrum praealti volatus. ergo confinium illis est aëris  terminus  initiumque aetheris. supra lunam pura omnia ac diurnae lucis plena. a nobis autem per noctem cernuntur sidera, ut reliqua lumina e tenebris, et propter has causas nocturno tempore deficit luna. stati autem atque menstrui non sunt utrique defectus propter obliquitatem signiferi lunaeque multivagos, ut dictum est, flexus, non semper in scripulis partium congruente siderum motu. —Naturalis historia Plinii ^[3]

hanc urbem sub ipso Caucaso esse positam; ab ea ad flumen Copheta et oppidum Indorum Peucolatim CCXXXVII, unde ad flumen Indum et oppidum Taxilla LX, ad Hydaspen fluvium clarum CXX, ad Hypasim non ignobiliorem [|XXV| IIII] CCCLXXXX, qui fuit Alexandri itinerum  terminus , exuperato tamen amne arisque in adversa ripa dicatis. epistulae quoque regis ipsius consentiunt his. —Naturalis historia Plinii ^[4]

Latinitas postclassica

saec. IV.

intra terminos Daciae se continere (Ammianus Marcellinus)

Latinitas humanistica

saec. XV.

... adiicientes, quod ... illi [sacerdotes] dicantur publici, quorum concubinatus per facti evidentiam aut sententiam in iure notorius est et qui suspectam mulierem et imfamatam tenent in domo post lapsum mensis, quem cuilibet pro peremptorio termino assignamus. (Nicolaus Cusanus)
...die praefixo et termino elapso... (Nicolaus Cusanus)
Dedit ... terminum unius diei ad comparendum coram eo... (Nicolaus Cusanus)
quo termino veniente... (Nicolaus Cusanus)

Latinitas nova

saec. XVIII. (1714 p.C.n.)

Verum enim vero huius dominatio fatalis periodus Moldaviae, summusque eiusque incrementi  terminus  fuit, ex quo sensim decrescere coepit, donec ad eam, quae nunc est, paupertatem pervenerit. Disparuit illico sub ipsius filio Bogdano praecipuus gloriae Moldavicae radius, absoluta Principis potestas, eique annexa belli pacisque iura, posteaquam Turcis fidem suam princeps obstrinxisset, et in feudi cognitionem quatuor aureorum millia Sultano quotannis solvere promisisset. —Descriptio Moldaviae Demetrii Cantemir ^[5]

Vide etiam: → terminus (Vicicitatio)

Fontes

↑ Marcus Tullius Cicero - Cato Maior sive de senectute. (The Latin Library): XX.. [72] — terminus
↑ Quintus Curtius Rufus - Historiae Alexandri Magni. (Bibliotheca Augustana), Liber X. Capitulum X, [20] — terminus
↑ Gaius Plinius Secundus, Naturalis historiae libri XXXVII. (Teubner, Lipsiae 1892-1909). Bibliotheca Augustana: Liber secundus, cap. 7, [48] — terminus
↑ Gaius Plinius Secundus, Naturalis historiae libri XXXVII. (Teubner, Lipsiae 1892-1909). Bibliotheca Augustana: Liber sextus, cap. 21, [62] — terminus
↑ Demetrius Cantemir – Descriptio Moldaviae. (Universitas Turicensis): Secunda pars – Politica. Caput I – De forma reipublicae Moldavicae — terminus

[Cicero-1] Marcus Tullius Cicero - Cato Maior sive de senectute. (The Latin Library): XX.. [72] — terminus

[CurtiusRufus-2] Quintus Curtius Rufus - Historiae Alexandri Magni. (Bibliotheca Augustana), Liber X. Capitulum X, [20] — terminus

[Plinius-3] Gaius Plinius Secundus, Naturalis historiae libri XXXVII. (Teubner, Lipsiae 1892-1909). Bibliotheca Augustana: Liber secundus, cap. 7, [48] — terminus

[Plinius-2-4] Gaius Plinius Secundus, Naturalis historiae libri XXXVII. (Teubner, Lipsiae 1892-1909). Bibliotheca Augustana: Liber sextus, cap. 21, [62] — terminus

[Cantemir-5] Demetrius Cantemir – Descriptio Moldaviae. (Universitas Turicensis): Secunda pars – Politica. Caput I – De forma reipublicae Moldavicae — terminus

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]