Pergi ke kandungan

Airbus A350

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
(Dilencongkan daripada Airbus A350-900)
Airbus A350
A350-900 F-WXWB semasa penerbangan sulung
Maklumat am
Nama lainAirbus A350 XWB
PerananPesawat penumpang berbadan lebar
Negara asalPelbagai negara[a]
PengeluarAirbus
StatusDalam perkhidmatan
Pengguna utama
Jumlah dibina725 setakat Jun 2026[1]
Sejarah
Dikilangkan2010 – kini[2]
Tarikh diperkenalkan15 Januari 2015 bersama Qatar Airways[3]
Penerbangan sulung14 Jun 2013; 13 tahun yang lalu (2013-06-14)[4]

Airbus A350 ialah pesawat penumpang enjin berkembar berbadan lebar jarak jauh yang dibangunkan dan dihasilkan oleh Airbus. Reka bentuk awal A350 yang dicadangkan pada tahun 2004, sebagai tindak balas kepada Boeing 787 Dreamliner, adalah pembangunan Airbus A330 dengan sayap komposit, sayap canggih dan enjin cekap baharu. Disebabkan oleh sokongan pasaran yang tidak mencukupi, Airbus bertukar pada tahun 2006 kepada reka bentuk badan ekstra lebar (XWB) yang bersih, dikuasakan oleh dua enjin turbofan pintasan tinggi Rolls-Royce Trent XWB. Prototaip itu pertama kali terbang pada 14 Jun 2013 dari Toulouse, Perancis. Pensijilan jenis daripada Agensi Keselamatan Penerbangan Eropah (EASA) diperoleh pada September 2014, diikuti dengan pensijilan daripada Pentadbiran Penerbangan Persekutuan (FAA) dua bulan kemudian.

Pada 15 Januari 2015, A350-900 pertama memasuki perkhidmatan dengan Qatar Airways, diikuti oleh A350-1000 pada 24 Februari 2018 dengan operator pelancaran yang sama. Setakat September 2025, Singapore Airlines ialah pengendali terbesar dengan 65 pesawat dalam armadanya, manakala Turkish Airlines ialah pelanggan terbesar dengan 110 pesawat dalam tempahan.

Pembangunan

[sunting | sunting sumber]

Latar belakang dan reka bentuk awal

[sunting | sunting sumber]

Airbus pada mulanya menolak dakwaan Boeing bahawa Boeing 787 Dreamliner akan menjadi ancaman serius kepada Airbus A330, dengan menyatakan bahawa 787 hanyalah reaksi kepada A330 dan tiada tindak balas diperlukan. Apabila syarikat penerbangan menggesa Airbus untuk menyediakan pesaing, Airbus pada mulanya mencadangkan "A330-200 Lite", terbitan A330 yang menampilkan aerodinamik dan enjin yang dipertingkatkan serupa dengan 787. Syarikat itu merancang untuk mengumumkan versi ini pada Pertunjukan Udara Farnborough 2004, tetapi tidak diteruskan.[5]

Pada 16 September 2004, presiden dan ketua pegawai eksekutif Airbus Noël Forgeard mengesahkan pertimbangan projek baharu semasa pertemuan peribadi dengan bakal pelanggan. Forgeard tidak memberikan nama projek dan tidak menyatakan sama ada ia akan menjadi reka bentuk baharu sepenuhnya atau pengubahsuaian produk sedia ada. Ketidakpuasan hati syarikat penerbangan terhadap cadangan ini mendorong Airbus untuk memberikan €4 bilion kepada reka bentuk pesawat baharu.[5]

Pada 10 Disember 2004, pemegang saham Airbus, EADS dan BAE Systems, meluluskan "kebenaran untuk menawarkan" untuk A350, menjangkakan kemasukan perkhidmatan 2010. Airbus kemudiannya dijangka memenangi lebih separuh daripada pasaran pesawat 250-300 tempat duduk, dianggarkan 3,100 pesawat secara keseluruhan dalam tempoh 20 tahun. Berdasarkan A330, A350-800 245 tempat duduk akan terbang melebihi 8,600 nmi (15,900 km; 9,900 bt) dan 285 tempat duduk A350-900 melebihi (13,000 km) nmi; 8,600 bt) jarak. Kecekapan bahan api akan bertambah baik lebih 10% dengan kebanyakannya polimer bertetulang gentian karbon sayap dan enjin General Electric GEnx-72A1, sebelum menawarkan pilihan loji kuasa.[6] Ia mempunyai keratan rentas fiuslaj biasa dengan A330 dan juga penstabil mendatar baharu.[5]

Penerbangan sulung A350 berjalan pada 14 Jun 2013 di Lapangan Terbang Blagnac, berhampiran pusat penghantaran pesawat syarikat.[4] Juruterbang ujian utama Airbus berkata "Semua perkara yang kami uji tiada isu besar langsung."[7]

Enjin

[sunting | sunting sumber]
Rolls-Royce Trent XWB 84,000–97,000 lbf (370–430 kN) menguasa A350 secara eksklusif.

Pada tahun 2005, GE ialah enjin pelancaran A350 asal, yang menyasarkan penghantaran 2010, manakala Rolls-Royce menawarkan Trent 1700.

Untuk A350 XWB yang dikemas kini, GE menawarkan 87,000 lbf (390 kN) GEnx-3A87 untuk A350-800/900, tetapi bukan versi tujahan yang lebih tinggi yang diperlukan untuk A350-1000, yang bersaing dengan jarak yang lebih jauh 777 yang dikuasakan secara eksklusif dengan GE90-115B. Pada Disember 2006, Rolls-Royce telah dipilih untuk enjin pelancaran A350 XWB.[8]

Rolls-Royce Trent XWB mempunyai kipas berdiameter 300 cm (118 in) dan reka bentuk adalah berdasarkan perkembangan lanjutan Airbus A380 Trent 900 dan Boeing 787 Trent 1000. Ia mempunyai empat tahap tujahan untuk menjanakan varian A350: 75,000 lbf (330 kN) dan 79,000 lbf (350 kN) untuk varian serantau A350-900 manakala garis dasar A350-900 mempunyai standard 84,000 lbf (370 kN) and 97,000 lbf (430 kN) untuk A350-1000.[9] Versi tujahan yang lebih tinggi akan mempunyai beberapa pengubahsuaian pada modul kipas—diameternya akan sama tetapi akan berjalan lebih laju sedikit dan mempunyai reka bentuk bilah kipas baharu—dan bergerak pada suhu yang meningkat yang dibenarkan oleh teknologi bahan baharu daripada penyelidikan Rolls-Royce .[10]

Varian

[sunting | sunting sumber]
Perbandingan panjang bagi ketiga-tiga varian, termasuk varian -800 yang kini telah dibatalkan

Tiga varian utama A350 telah dilancarkan pada tahun 2006, dengan kemasukan ke dalam perkhidmatan yang dirancang pada tahun 2013.[11] Di Pertunjukan Udara Paris 2011, Airbus telah menangguhkan kemasukan ke dalam perkhidmatan bagi A350-1000 selama dua tahun kepada pertengahan tahun 2017.[12] Pada Julai 2012, kemasukan perkhidmatan A350 ditangguhkan lagi ke separuh kedua tahun 2014,[13] sebelum varian -900 mula berkhidmat pada 15 Januari 2015.[3] Pada Oktober 2012, varian -800 dijadualkan untuk memasuki perkhidmatan pada pertengahan tahun 2016,[14] namun pembangunannya telah dibatalkan pada September 2014 untuk memberi laluan kepada model berenjin baharu Airbus A330neo.[15] Pesawat A350 juga ditawarkan sebagai jet korporat ACJ350 oleh Airbus Corporate Jets (ACJ), yang menawarkan jarak penerbangan sejauh 20,000 km; 12,400 bt (10,800 nmi) untuk kapasiti 25 orang penumpang bagi derivatif -900.[16]

A350-900

[sunting | sunting sumber]
Model asas A350-900 dengan panjang 67 m (219 kaki) dalam skema warna (livery) Airbus

A350-900 (Kod ICAO: A359) merupakan model pertama A350; ia mempunyai berat berlepas maksimum (MTOW) sebanyak 283 tan apabila dikuasakan oleh enjin Trent XWB-84 atau 255 tan apabila dikuasakan oleh Trent XWB-75,[17] kebiasaannya memuatkan 325 orang penumpang, dan mempunyai jarak penerbangan sejauh 8,500 nmi (15,700 km; 9,800 bt).[18] Airbus menyatakan bahawa bagi setiap tempat duduk, Boeing 777-200ER mempunyai berat kosong pengeluar yang 16% lebih berat, penggunaan bahan api blok 30% lebih tinggi, dan kos operasi tunai 25% lebih tinggi berbanding A350-900.[19] Varian −900 ini direka untuk bersaing dengan Boeing 777-200LR dan 787-10,[20] di samping menggantikan Airbus A340-500 dan Boeing 777-200ER.[5]

Cadangan varian jarak lanjutan A350−900R dirancang untuk menampilkan tujahan enjin yang lebih tinggi, struktur yang diperkukuh, serta gear pendaratan daripada varian -1000 dengan MTOW 308 tan (679,000 lb) bagi memberikan tambahan jarak penerbangan sebanyak 800 nmi (1,500 km; 920 bt) lagi.[21]

Philippine Airlines (PAL) mengumumkan pada tahun 2016 bahawa mereka akan menggantikan armada A340-300 mereka dengan varian A350-900HGW ("high-gross weight") yang tersedia mulai 2017 [22], yang mana telah diterima pada Julai 2018. Varian ini membolehkan penerbangan tanpa henti bagi laluan Manila–Bandar Raya New York tanpa sebarang had muatan dalam kedua-dua arah,[23] iaitu penerbangan sejauh 7,404 nmi (13,712 km; 8,520 bt).[24] Versi PAL ini mempunyai MTOW 278 tan (613,000 lb), dan bermula tahun 2020, varian -900 dicadangkan dengan MTOW jenis ULR seberat 280 tan, meningkat daripada berat asal iaitu 268 tan bagi varian berat permulaan serta varian sah yang lain iaitu 260, 272, dan 275 tan dengan kapasiti tangki bahan api yang besar. Hal ini membolehkan jarak penerbangan mencapai 8,100 nmi (15,000 km; 9,300 bt) dengan kapasiti 325 tempat duduk dalam konfigurasi tiga kelas.[25]

Pada awal November 2017, Emirates komited untuk membeli 40 buah pesawat Boeing 787-10 sebelum Airbus membentangkan kemas kini susun atur bagi A350-900 dengan sekat tekanan belakang (rear pressure bulkhead) yang dianjak ke belakang sebanyak 2.5 ka (76 cm).[26] Selepas Ketua Pegawai Eksekutif Emirates, Tim Clark ditunjukkan dengan reka bentuk kabin ekonomi baris sepuluh tempat duduk (ten-across) dan perubahan pada bahagian galei (dapur pesawat), beliau menyatakan bahawa varian -900 kini menjadi "lebih mudah dipasarkan" hasil daripada perubahan tersebut.[27]

Sebuah pesawat A350-900 Vietnam Airlines beroperasi di Narita. Syarikat ini merupakan pengendali kedua bagi siri Airbus A350.
Singapore Airlines merupakan pengendali terbesar bagi varian A350-900

Kadar pajakan purata bagi pesawat awal A350-900 yang dikeluarkan pada tahun 2014 adalah sebanyak $1.1 juta sebulan, tidak termasuk rizab penyelenggaraan yang berjumlah $18 juta selepas tempoh 10–12 tahun, dan menurun kepada $940,000 sebulan pada tahun 2018; manakala sebuah A350-900 baharu dipajak pada kadar $1.2 milian sebulan dengan kos hiasan dalaman kabin boleh mencecah sehingga $12 juta, iaitu kira-kira 10% daripada harga keseluruhan pesawat.[28] Menjelang tahun 2018, nilai pesawat binaan tahun 2014 dianggarkan bernilai $108 juta dan susut kepada $74.5 juta pada tahun 2022, manakala pesawat binaan baharu dinilai pada $148 juta, dengan kos pemeriksaan (check) 6+12 tahun berharga $3 juta dan kos baik pulih enjin (engine overhaul) sekitar $4–6.5 juta.[29]

Varian berat A350-900[30]
WV MTOW MLW MZFW
WV000 268 tan (591,000 lb) 205 tan (451,948 lb) 192 tan (423,000 lb)
WV001 275 tan (606,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV002 272 tan (600,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 194 tan (428,000 lb)
WV003 268 tan (591,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV004 260 tan (570,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV005 250 tan (550,000 lb) 205 tan (451,948 lb) 192 tan (423,000 lb)
WV006 272 tan (600,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV007 268 tan (591,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 194 tan (428,000 lb)
WV008 240 tan (530,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV009 275 tan (606,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 197.2 tan (435,000 lb)
WV010 280 tan (620,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV011 255 tan (562,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV012 250 tan (550,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 194 tan (428,000 lb)
WV013 (A350-900ULR) 280 tan (620,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 192 tan (423,000 lb)
WV014 235 tan (518,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV015 277 tan (611,000 lb) 205 tan (451,948 lb) 192 tan (423,000 lb)
WV016 278 tan (613,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV017 210 tan (460,000 lb) 205 tan (451,948 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV018 217 tan (478,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV019 235 tan (518,000 lb) 205 tan (451,948 lb) 192 tan (423,000 lb)
WV020 283 tan (624,000 lb) 207 tan (456,357 lb) 195.7 tan (431,000 lb)
WV023 280 tan (620,000 lb) 205 tan (451,948 lb) 192 tan (423,000 lb)

A350-900ULR

[sunting | sunting sumber]
Sebuah pesawat A350-900ULR Singapore Airlines, yang kelihatan sama secara luaran dengan model standard A350-900

Dikenali sebagai varian berat 13 (WV013), berat berlepas maksimum (MTOW) bagi model jarak ultra jauh -900ULR telah ditingkatkan kepada 280 t (620,000 lb) dan kapasiti tangki bahan apinya bertambah daripada 141,000 hingga 165,000 L (37,000 hingga 44,000 US gal) di dalam ruang tangki sedia ada. Peningkatan ini membolehkan penerbangan dilakukan sehingga 19 jam dengan jarak capaian 9,700 nmi (18,000 km; 11,200 bt),[31] yang merupakan jarak terjauh bagi mana-mana pesawat komersial yang berkhidmat setakat tahun 2023.[32] Nilai MTOW tersebut meningkat sebanyak 5 tan daripada varian 275 tan yang diperakui sebelum ini.[17] Disebabkan kadar penggunaan bahan api A350-900 adalah sebanyak 5.8 tan sejam, ia memerlukan tambahan bahan api sebanyak 24 tan untuk terbang selama 19 jam berbanding tempoh standard iaitu 15 jam: peningkatan MTOW serta pengurangan muatan berbayar (payload) membolehkan pengisian kapasiti bahan api yang lebih besar tersebut dijalankan.[33] Penerbangan tanpa henti secara teorinya boleh berlangsung melebihi 20 jam.[34] Pesawat −900ULR pertama telah dikeluarkan dari kilang tanpa enjin dipasang pada Februari 2018 bagi menjalani ujian darat. Ujian penerbangan selepas pemasangan enjin dilakukan untuk mengesahkan kapasiti bahan api yang lebih besar serta mengukur tahap peningkatan prestasi daripada komponen hujung sayap (winglet) yang dipanjangkan.[35] Ia melakukan penerbangan sulungnya pada 23 April 2018.[36]

Memandangkan tiada perubahan struktur tambahan yang dibuat pada A350-900ULR, ia mengekalkan perakuan jenis (type certificate) dan nama model yang sama seperti model asas A350-941. Kapasiti bahan api yang lebih besar dicapai dengan menyepadukan sistem bahan api yang diubah suai bagi memanfaatkan ruang tambahan pada kotak sayap tengah (centre wing box), tanpa memerlukan sebarang pemasangan tangki bahan api bantuan (auxiliary fuel tanks).[37] Di samping itu, ruang kargo hadapan telah dinonaktifkan disebabkan oleh had operasi, namun fungsinya boleh diaktifkan semula bergantung kepada keperluan pelanggan.

Singapore Airlines selaku pelanggan pelancaran, menggunakan tujuh buah pesawat -900ULR miliknya untuk penerbangan tanpa henti antara Singapura dengan Bandar Raya New York serta bandar-bandar di pantai barat AS.Templat:CN Konfigurasi tempat duduk Singapore Airlines dijangka berjulat daripada 170 tempat duduk yang sebahagian besarnya merupakan kelas perniagaan, sehinggalah melebihi 250 tempat duduk dalam susunan kelas campuran.[38] Susunan di dalam pesawat ini boleh diubah suai semula.[39] Pesawat-pesawat tersebut akan mempunyai dua kelas tempat duduk.[40] Syarikat penerbangan berkenaan menerima pesawat -900ULR pertamanya pada 23 September 2018, dengan konfigurasi 67 tempat duduk kelas perniagaan dan 94 tempat duduk kelas ekonomi premium.[41] Pada 12 Oktober 2018, pesawat ini mendarat di Lapangan Terbang Antarabangsa Newark Liberty selepas berlepas dari Lapangan Terbang Changi Singapura, sekali gus merekodkan penerbangan terjauh di dunia pada ketika itu dengan masa penerbangan selama 17 jam 52 minit,[42] merangkumi perjalanan sebenar sejauh 16,561 kilometer (8,942 nmi; 10,291 bt) bagi jarak ortodromik sejauh 15,353 kilometer (8,290 nmi; 9,540 bt).[43] Pesawat tersebut membakar 101.4 t (224,000 lb) bahan api untuk menamatkan laluan itu dalam masa 17 jam 22 minit: dengan kadar purata sebanyak 5.8 tan per hour (1.6 kg/s).[44] Setakat tahun 2022, model A350-900ULR digunakan untuk mengendalikan penerbangan terus komersial terjauh di dunia, iaitu Penerbangan 23 dan 24 Singapore Airlines dari Singapura ke Lapangan Terbang JFK New York.

Semasa berlangsungnya Pertunjukan Udara Dubai 2015, John Leahy mengambil maklum mengenai permintaan yang tinggi daripada syarikat-syarikat penerbangan di kawasan Teluk Parsi terhadap varian ini.[45] Pada Februari 2018, Qatar Airways menyatakan keutamaan mereka terhadap varian -1000 yang lebih besar, memandangkan mereka tidak memerlukan jarak penerbangan tambahan yang ditawarkan oleh varian -900ULR.[46] Berbanding dengan model standard -900, nilai pasaran tambahan bagi -900ULR berkemungkinan adalah sekitar $2 juta.[47].

ACJ350

[sunting | sunting sumber]
Sebuah ACJ350 milik Tentera Udara Jerman

Versi Airbus Corporate Jet bagi pesawat A350, iaitu ACJ350, adalah diterbitkan daripada model A350-900ULR. Hasil daripada peningkatan kapasiti bahan api daripada varian -900ULR tersebut, ACJ350 mempunyai jarak penerbangan maksimum sejauh 20,550 km (11,100 nmi; 12,770 bt).[16] Tentera Udara Jerman bakal menjadi pihak pertama yang menerima ACJ350, selepas membuat pesanan untuk tiga buah pesawat bagi menggantikan dua buah pesawat A340-300 milik mereka sebelum ini.[48]

A350-900 Regional

[sunting | sunting sumber]
Sebuah pesawat A350-900 "regional (serantau)" milik Japan Airlines

Selepas pelancaran Boeing 787-10 di Pertunjukan Udara Paris 2013, Airbus telah berbincang dengan beberapa syarikat penerbangan mengenai kemungkinan pengenalan model A350-900 Regional dengan nilai MTOW yang dikurangkan kepada 250 t (550,000 lb).[49] Tujahan enjinnya akan dikurangkan kepada 70,000–75,000 lbf (310–330 kN) daripada standard asal iaitu 85,000 lbf (380 kN) dan varian ini akan dioptimumkan untuk laluan sehingga 6,800 nmi (12,600 km; 7,800 bt) dengan kapasiti tempat duduk sehingga 360 penumpang dalam konfigurasi kelas tunggal.[50] Varian A350 Regional ini pada mulanya dijangka akan dipesan oleh Etihad Airways[51] dan Singapore Airlines.[52] Sejak tahun 2013, tiada sebarang pengumuman lanjut dibuat mengenai varian ini.

Singapore Airlines sebaliknya memilih versi A350-900 untuk kegunaan jarak sederhana (medium-haul),[53] manakala Japan Airlines menerima penghantaran pesawat A350-900 dengan konfigurasi 369 tempat duduk serta nilai MTOW sebanyak 217 t (478,000 lb) (WV018) untuk rangkaian penerbangan domestik mereka.[54] Lembaran Data Perakuan Jenis (Type Certificate Data Sheet) bagi A350 merangkumi nilai-nilai MTOW sebanyak 210, 217, 235, 240, 250, 255, 260, 268, 272, 275, 277, 278, 280 dan 283 t.[55]

A350-1000

[sunting | sunting sumber]
Sebuah prototaip A350-1000 dalam warna rasmi Airbus. Varian A350 yang dipanjangkan ini mempunyai panjang 73.8 m (242 ka) dan melakukan penerbangan sulungnya pada 24 November 2016.

A350-1000 (kod ICAO: A35K) merupakan varian terbesar dalam keluarga A350 dengan panjang yang mencecah hampir 74 meter (243 ka). Ia mampu memuatkan 369 penumpang dalam konfigurasi standard dua kelas dengan jarak penerbangan sejauh 9,000 nmi (17,000 km; 10,000 bt).[56] [57] Dengan susunan 9 tempat duduk selari, model ini direka untuk menggantikan A340-600 serta bersaing dengan Boeing 777-300ER dan cadangan model 777-8.[perlu rujukan] Airbus menganggarkan bahawa varian -1000 dengan 366 tempat duduk mempunyai berat kosong operasi (operating empty weight) 35 tan lebih ringan berbanding model 777-9 dengan 398 tempat duduk, sekali gus menawarkan kos perjalanan 15% lebih rendah, kos tempat duduk 7% lebih rendah, dan jarak capaian 400 nmi (740 km; 460 bt) lebih jauh.[58] Berbanding dengan Boeing 777-300ER yang mempunyai 360 tempat duduk, Airbus mendakwa varian A350-1000 dengan 369 tempat duduk mempunyai kelebihan sebanyak 25% dari segi penggunaan bahan api bagi setiap tempat duduk.[59] Pemanjangan badan pesawat sebanyak 7 m (23 ka) membolehkan penambahan 40 lagi penumpang dengan ruang premium 40% lebih luas.[60] Varian -1000 juga boleh menyamai kapasiti 40 tempat duduk tambahan pada 777-9 jika menggunakan susunan 10 tempat duduk selari, namun ia akan mengurangkan tahap keselesaan penumpang.[61]

A350-1000 mempunyai pemanjangan sebanyak 11 bingkai (frames) berbanding model −900, serta reka bentuk sayap yang sedikit lebih besar daripada model −800/900 melalui pelanjutan pinggir belakang (trailing-edge extension) yang meningkatkan keluasannya sebanyak 4%. Perubahan ini memanjangkan peranti daya angkat tinggi (high-lift devices) dan kemudi guling (aileron), sekali gus membesarkan perentas sayap (chord) sebanyak kira-kira 400 mm (16 in) bagi mengoptimalkan prestasi daya angkat flap serta prestasi penerbangan jelajah.[62] Gear pendaratan utama pula menggunakan bogi 6 roda berbanding bogi 4 roda, yang ditempatkan di dalam ruang gear yang dipanjangkan sebanyak satu bingkai. Enjin Rolls-Royce Trent XWB pula ditingkatkan kuasa tujahannya kepada 97,000 lbf (430 kN).[63] Peningkatan kejuruteraan ini dan beberapa aspek lain adalah amat penting bagi memastikan model −1000 dapat mengekalkan jarak penerbangannya.[64]

A7-ANA merupakan pesawat A350-1000 pertama yang dikeluarkan, dan mula berkhidmat dengan Qatar Airways pada Februari 2018

Pesawat ini dilengkapi dengan fungsi penurunan kecemasan automatik ke paras sekitar 10,000 ka (3,000 m) serta menghantar isyarat makluman kepada kawalan trafik udara sekiranya anak kapal gagal bertindak balas terhadap amaran yang diberikan—situasi yang menandakan kemungkinan krew tidak sedarkan diri akibat penyahtekanan. Sistem avionik yang diubah suai ini diaktifkan melalui butang tekan dan tarik bagi mengelakkan kesilapan, dan ia juga boleh dipasang secara retrofiting pada model -900 yang lebih kecil.[65] Kesemua sasaran prestasi model ini telah dicapai atau diatasi, malah beratnya kekal dalam lingkungan spesifikasi yang ditetapkan, tidak seperti beberapa model awal −900.[66]

Nilai MTOW asasnya iaitu 308 t (679,000 lb) telah ditingkatkan kepada 311 t (686,000 lb) sebelum Airbus menawarkan versi 316 t (697,000 lb) yang berpotensi.[67] Nilai MTOW 316 t ini mula dimasukkan dalam kemas kini lembaran data perakuan jenis pada 29 May 2018.[55] Langkah ini meningkatkan jarak penerbangannya daripada 7,950 hingga 8,400 nmi (14,720 hingga 15,560 km; 9,150 hingga 9,670 bt).[68] Peningkatan MTOW sebanyak 3 t (6,600 lb) lagi, menjadikan jumlah keseluruhannya 319 t (703,000 lb), telah dikaji untuk pasaran bermula tahun 2020, kemungkinan sebagai respons kepada Project Sunrise oleh Qantas.[69]

Pada November 2019, had maksimum penginapan penumpang meningkat daripada 440 kepada 480 tempat duduk melalui pemasangan pintu keluar "Type-A+" baharu yang dilengkapi dengan gelongsor pemindahan dwi-lorong.[70] Pada 17 Disember 2021, French Bee menerima penghantaran pesawat A350-1000 pertama dalam konfigurasi 480 tempat duduk ini, yang dipajak daripada Air Lease Corporation untuk dikendalikan dari Paris ke Réunion, dengan susunan 40 tempat duduk premium dan 440 tempat duduk ekonomi.[71]

Pada Oktober 2023, nilai MTOW bagi varian ini dinaikkan sekali lagi kepada 322 t (710,000 lb).[72]

Varian berat A350-1000[73]
WV MTOW MLW MZFW
WV000 308 tan (679,000 lb) 233 tan (514,000 lb) 220 tan (490,000 lb)
WV001 311 tan (686,000 lb) 236 tan (520,000 lb) 223 tan (492,000 lb)
WV002 316 tan (697,000 lb) 236 tan (520,000 lb) 223 tan (492,000 lb)
WV004 308 tan (679,000 lb) 236 tan (520,000 lb) 223 tan (492,000 lb)
WV005 270 tan (600,000 lb) 236 tan (520,000 lb) 223 tan (492,000 lb)
WV006 319 tan (703,000 lb) 236 tan (520,000 lb) 223 tan (492,000 lb)
WV008 322 tan (710,000 lb) 236 tan (520,000 lb) 223 tan (492,000 lb)
WV009 290 tan (640,000 lb) 233 tan (514,000 lb) 220 tan (490,000 lb)
WV010 300 tan (660,000 lb) 233 tan (514,000 lb) 220 tan (490,000 lb)
WV011 316 tan (697,000 lb) 233 tan (514,000 lb) 220 tan (490,000 lb)
WV014 313.85 tan (691,900 lb) 233 tan (514,000 lb) 220 tan (490,000 lb)

A350-1000ULR

[sunting | sunting sumber]

Pada Disember 2019, Qantas secara tentatif memilih A350-1000 untuk mengendalikan laluan Projek Sunrise mereka, sebelum keputusan akhir dibuat pada Mac 2020 untuk sehingga 12 buah pesawat.[74] Spekulasi awal mencadangkan bahawa varian tersebut mungkin dipasarkan sebagai A350-1000ULR.[75] Walau bagaimanapun, -1000 tidak dijangka berkongsi tangki bahan api yang lebih besar dan pengubahsuaian sistem bahan api lain seperti -900ULR, dan Airbus tidak menggelar varian MTOW terbesar itu sebagai model ULR secara rasmi, mahupun mempunyai jarak penerbangan 8,700 nmi (16,100 km; 10,000 bt).[76] Selepas penangguhan akibat pandemik COVID-19, keputusan itu disahkan pada 2 Mei 2022 apabila Qantas membuat pesanan rasmi untuk 12 buah pesawat Airbus A350-1000 bagi penerbangan Projek Sunrise yang asalnya dijadualkan bermula pada tahun 2025.[77]

Pada 6 Jun 2024, Ketua Pegawai Eksekutif Qantas Antarabangsa, Cam Wallace, mengesahkan di Mesyuarat Agung Tahunan (AGM) Persatuan Pengangkutan Udara Antarabangsa (IATA) ke-80 di Dubai bahawa Agensi Keselamatan Penerbangan Kesatuan Eropah (EASA) telah meluluskan reka bentuk tangki tengah belakang (RCT) yang membolehkan pesawat berlepas bagi jarak penerbangan yang diperlukan, berikutan reka bentuk semula yang diminta. Airbus mengintegrasikan tangki tersebut ke dalam A350-1000 bagi ujian penerbangan pada awal tahun 2025 untuk penghantaran kepada kumpulan itu pada pertengahan tahun 2026.[78]

Pada 6 November 2025, Airbus dan Qantas mengeluarkan satu siri gambar varian julat ultra jauh A350-1000 yang akan datang (MSN 707) dengan nama pemasaran yang disahkan sebagai A350-1000ULR tertera pada pesawat berkenaan.[79]

Penerbangan ujian pertama untuk Projek Sunrise telah dijalankan pada 23–24 Julai 2026 dari Toulouse ke Melbourne. Masa penerbangan tanpa henti mengambil masa selama 19 jam 12 minit.[80] Pada 27–28 Julai 2026, penerbangan diteruskan ke arah timur merentasi Amerika Utara kembali ke Toulouse. Masa penerbangan tanpa henti mengambil masa 24 jam 25 minit.

A350F

[sunting | sunting sumber]

Sebuah pesawat kargo A350-900 pertama kali dicanangkan pada tahun 2007, menawarkan kapasiti yang serupa dengan McDonnell Douglas MD-11F dengan jarak penerbangan sejauh 9,250 km (5,000 nmi; 5,750 bt), yang akan dibangunkan selepas versi penumpang.[81] Pada awal tahun 2020, Airbus mencadangkan model A350F sebelum pelancaran rasmi yang berpotensi.[82] Pesawat kargo yang dicadangkan itu adalah sedikit lebih panjang daripada A350-900 dan Airbus memerlukan sekurang-kurangnya 50 pesanan untuk melancarkan program bernilai $2–3 bilion berkenaan.[83] Pada Julai 2021, lembaga pengarah Airbus meluluskan pembangunan pesawat kargo tersebut.[84] Setakat tahun 2021, ia direka berasaskan varian -1000 untuk muatan berbayar (payload) melebihi 90 tan, dengan sasaran mula berkhidmat pada tahun 2025.[85]

Model A350F, yang juga dirujuk oleh Airbus sebagai A350-1000F,[86][87] bakal mengekalkan had MTOW 319 tan yang diumumkan sebelum ini untuk versi penumpang A350-1000 tetapi menggunakan fiuslaj yang dipendekkan. Walau bagaimanapun, reka bentuk yang dicadangkan itu kekal 6.9 m (23 ka) lebih panjang berbanding Boeing 777F dengan volum kargo 10% lebih besar pada paras 695 m3 (24,500 ka3).[88][72] Ditambah pula dengan pintu kargo dek utama di belakang sayap serta rasuk lantai aluminium dek utama yang diperkukuh, kapasiti muatan berbayar sebanyak 111 t (245,000 lb) adalah lebih tinggi berbanding 103.7 t (229,000 lb) milik 777F, manakala berat kosongnya pula adalah 30 tan (66,000 lb) lebih ringan daripada A350-1000, dan 20 tan (44,000 lb) lebih ringan daripada 777F.[88][89] Varian kargo sepanjang 70.8 m (232 kaki) ini dijangka mempunyai jarak penerbangan sejauh 4,700 nmi (8,700 km; 5,400 bt) pada muatan berbayar struktur 109 tan.[90]

Pada Pertunjukan Udara Dubai November 2021, syarikat pemajakan AS, Air Lease Corporation menjadi pelanggan pelancar dengan pesanan sebanyak tujuh buah pesawat yang dijadualkan untuk dihantar sekitar tahun 2026, di samping beberapa pesawat Airbus yang lain.[91] Air Lease Corporation membatalkan pesanan pelancarannya pada Ogos 2025.[92] Pengendali pelancar bagi A350F pada asalnya dirancang untuk diserahkan kepada Singapore Airlines, yang telah memuktamadkan pesanan sebanyak tujuh buah pesawat semasa Pertunjukan Udara Singapura 2022[93] dengan penghantaran dijangka bermula pada 2026.[89] Pada Februari 2025, Airbus mengumumkan bahawa kemasukan perkhidmatan tersebut akan ditangguhkan sehingga tahun 2027 disebabkan oleh masalah rantaian bekalan, terutamanya melibatkan Spirit Aerosystems yang membekalkan bahagian fiuslaj tengah pesawat.[94] Selepas pembatalan pesanan oleh Air Lease Corporation, CMA CGM Air Cargo mendakwa pada Ogos 2025 bahawa ia akan menjadi pengendali pelancar yang baharu.[92][95] Pada Mac 2026, Atlas Air mengumumkan pesanan rasmi untuk 20 buah pesawat A350F, menandakan kali pertama dalam sejarah syarikat itu mengendalikan pesawat selain daripada buatan Boeing.[96][97]

Sebuah prototaip Airbus A350F (nombor siri: MSN700) berlepas dari Lapangan Terbang Toulouse–Blagnac pada 29 September 2026 pada 10:30 pagi (CEST) untuk penerbangan sulungnya.[98][99] Pesawat tersebut juga telah mendarat pada 2:41 petang CEST.[100][101]

Perbandingan varian

[sunting | sunting sumber]

Berikut ialah senarai perbezaan utama antara varian A350.

Nota

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ Pemasangan akhir di Perancis
  2. ↑ di kawasan kurier
  3. ↑ -900: 172.40 m3
  4. ↑ 208.20 m3
  5. 1 2 Kapasiti bahan api -900ULR: 166.5 m3 (44,000 US gal),[113] jarak 18,000 km (9,700 nmi),[114] jarak ACJ350: 20,000 km (10,800 nmi)[16]
  6. 1 2 penumpang tidak ditentukan
  7. ↑ 109 tan
  8. ↑ 111 tan muatan berbayar maks.

Operator

[sunting | sunting sumber]
A350-900 Cathay Pacific, pengendali A350 ketiga terbesar selepas Singapore Airlines dan Qatar Airways

Terdapat 674 pesawat A350 dalam perkhidmatan dengan 38 pengendali dan 62 pelanggan setakat September 2025. Lima pengendali terbesar ialah Singapore Airlines (65), Qatar Airways (59), Cathay Pacific (48), Air France (39) dan Delta Air Lines (38).[1][117]

Tempahan dan penghantaran

[sunting | sunting sumber]

Pencapaian 1,000 tempahan telah dicapai oleh keluarga pesawat A350 pada Jun 2023 dan oleh ahli keluarga pesawat A350-900 tepat dua tahun kemudian, pada Jun 2025. A350 mempunyai 1,445 tempahan firma daripada 62 pelanggan, di mana Turkish Airlines adalah yang terbesar dengan 110 tempahan, dan 675 pesawat telah dihantar setakat September 2025.[1]

Tempahan dan penghantaran mengikut jenis (ringkasan)[1]
JenisTempahanPenghantaranBacklog
A350-900 1019574445
A350-1000 361101260
A350F 65–65
keluarga A350 1,445675770

Insiden dan kemalangan

[sunting | sunting sumber]

A350 telah mengalami satu kemalangan kemusnahan keseluruhan (hull-loss) setakat Julai 2026. Walaupun tiada kemalangan jiwa dalam kalangan penumpang dan anak kapal A350, terdapat lima kematian yang melibatkan sebuah lagi pesawat lain di darat.[118][119]

  • Pada 2 Januari 2024, Penerbangan 516 Japan Airlines, sebuah pesawat A350-900 yang dalam penerbangan dari Lapangan Terbang New Chitose di Hokkaido ke Lapangan Terbang Haneda di Tokyo, telah bertembung selepas mendarat dengan sebuah pesawat De Havilland Canada Dash 8 yang dikendalikan oleh Pengawal Pantai Jepun. Pesawat A350 tersebut terbakar dan musnah sepenuhnya, namun kesemua 367 penumpang dan 12 anak kapal berjaya dipindahkan dengan selamat melalui gelongsor kecemasan. Sebanyak 17 kecederaan dilaporkan dan tiada kematian berlaku di dalam pesawat Japan Airlines. Lima daripada enam anak kapal di dalam pesawat Pengawal Pantai terkorban; satu-satunya mangsa yang terselamat ialah kapten pesawat tersebut yang mengalami kecederaan parah.[120][121] Pesawat Pengawal Pantai Jepun itu sedang membawa bekalan bantuan sebagai sebahagian daripada usaha kemanusiaan susulan gempa bumi Noto yang berlaku pada hari sebelumnya.[122] Siasatan mendapati bahawa Penerbangan 516 Japan Airlines telah diberikan pelepasan untuk mendarat, manakala pesawat Pengawal Pantai pula tidak mempunyai kebenaran untuk berada di atas landasan tersebut.[123][124][125][126]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 3 4 "Airbus O&D". Airbus S.A.S. 30 September 2025. Dicapai pada 8 October 2025.
  2. ↑ "German Airbus A350 XWB Production commences" (Siaran akhbar). Airbus S.A.S. 31 August 2010. Diarkibkan daripada yang asal pada 3 October 2012. Dicapai pada 23 May 2011.
  3. 1 2 Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "15_Jan_2015_EIS"
  4. 1 2 "Airbus Airbus A350 makes maiden test flight". BBC. 14 Jun 2013.
  5. 1 2 3 4 Gunston 2009, halaman 253
  6. ↑ "A350 Receives Authorisation To Offer(ATO)" (Siaran akhbar). Airbus. 10 December 2004. Diarkibkan daripada yang asal pada 17 December 2019. Dicapai pada 17 December 2019.
  7. ↑ "Airbus declares A350 maiden flight a success". Financial Times. 14 Jun 2013.
  8. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "AvWeek15nov2019"
  9. ↑ "Rolls Royce Deutschland Trent XWB TCDS" (PDF). EASA - European Aviation Safety Agency. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 16 June 2019.
  10. ↑ Max Kingsley-Jones (29 April 2010). "R-R prepares to ground-test Trent XWB ahead of A380 trials next year". Flight International. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 August 2017. Dicapai pada 5 March 2017.
  11. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "eads_pr_20061201"
  12. ↑ "PARIS: A350-1000 delayed to 2017 as Rolls raises XWB thrust". Flightglobal. 19 June 2011. Diarkibkan daripada yang asal pada 10 February 2016. Dicapai pada 10 February 2016.
  13. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "BBC_-1000_2012_delay"
  14. ↑ "Airbus advances towards first flight of A350 twinjet". Flight International. 23 October 2012. Diarkibkan daripada yang asal pada 6 October 2014. Dicapai pada 7 December 2012.
  15. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "FG140917"
  16. 1 2 3 "ACJ350 Technical data". Airbus. Diarkibkan daripada yang asal pada 19 January 2017.
  17. 1 2 "Airbus A350-900ULR enables Singapore Airlines to reopen Singapore-New York". Leehamnews. 13 October 2015. Diarkibkan daripada yang asal pada 9 August 2018. Dicapai pada 9 June 2018.
  18. ↑ "A350-900 specs". Airbus. Diarkibkan daripada yang asal pada 25 June 2018. Dicapai pada 25 June 2018.
  19. ↑ Leahy, John (19 June 2007). "Commercial Update" (PDF). Airbus. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 28 May 2008.
  20. ↑ "The Market for Large Commercial Jet Transports 2011–2020" (PDF). Forecast International. July 2011. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 29 September 2011. Dicapai pada 26 July 2009.
  21. ↑ "Extended range A350-900R adopts −1000 six-wheel-gear". Flight International. 27 March 2007. Diarkibkan daripada yang asal pada 20 November 2015. Dicapai pada 21 October 2015.
  22. ↑ "Philippine Airlines finalises order for the A350 XWB". airbus (dalam bahasa Inggeris AS). Diarkibkan daripada yang asal pada 4 May 2016. Dicapai pada 5 May 2016.
  23. ↑ "Philippine Airlines' international expansion continues with 5 new destinations, A350-900 HGW order". CAPA Centre for Aviation. 20 November 2015. Diarkibkan daripada yang asal pada 8 January 2016. Dicapai pada 20 November 2015.
  24. ↑ "MNL-JFK". Great Circle Mapper. Diarkibkan daripada yang asal pada 25 November 2015. Dicapai pada 24 November 2015.
  25. ↑ "Airbus increases A350-900 range to 8,100nm". Leeham News. 30 March 2016. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 March 2016. Dicapai pada 30 March 2016.
  26. ↑ Flottau, Jens (14 November 2017). "Emirates Dismisses A380plus Concept As Negotiations Continue". Aviation Week. Diarkibkan daripada yang asal pada 10 October 2018. Dicapai pada 14 November 2017.
  27. ↑ Kaminski Morrow, David (14 November 2017). "Emirates' faith in 787-10 closes window to A350". Flightglobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 14 November 2017. Dicapai pada 14 November 2017.
  28. ↑ Aircraft Value News (14 May 2018). "A350-900 Lease Rentals Hold Steady". Diarkibkan daripada yang asal pada 14 May 2018. Dicapai pada 14 May 2018.
  29. ↑ Aircraft Value News (10 December 2018). "Values Strong As Engines Continue to Turn". Diarkibkan daripada yang asal pada 10 December 2018. Dicapai pada 10 December 2018.
  30. ↑ "A350 weight variants" (PDF).
  31. ↑ Kaminski-Morrow, David (10 May 2017). "A350-900ULR range figure not a revision: Airbus". Flight Global. Diarkibkan daripada yang asal pada 10 May 2017. Dicapai pada 10 May 2017.
  32. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "A350_2023file"
  33. ↑ "Bjorn's Corner: Increasing an aircraft's range". Leehamnews. 16 October 2015. Diarkibkan daripada yang asal pada 9 August 2018. Dicapai pada 9 June 2018.
  34. ↑ Polek, Gregory (28 February 2018). "First Airbus A350-900ULR Rolls Out in Toulouse". AIN Online. Diarkibkan daripada yang asal pada 3 April 2018. Dicapai pada 3 April 2018.
  35. ↑ Kaminski-Morrow, David (28 February 2018). "Airbus rolls out first A350-900ULR". Flightglobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 28 February 2018. Dicapai pada 28 February 2018.
  36. ↑ Kaminski-Morrow, David (23 April 2018). "First A350-900ULR starts flight-test campaign". Flightglobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 23 April 2018. Dicapai pada 23 April 2018.
  37. ↑ "Ultra Long Range A350 XWB goes the distance | Airbus". www.airbus.com (dalam bahasa Inggeris). 28 October 2021. Dicapai pada 13 January 2025.
  38. ↑ Freed, Jamie (6 April 2017). "Airbus, Boeing close in on Qantas' ultra-long haul dream". Reuters. Diarkibkan daripada yang asal pada 24 June 2017. Dicapai pada 2 July 2017.
  39. ↑ "Singapore Airlines: non-stop USA flights with long-range A350". Australian Business Traveller. 13 October 2015. Diarkibkan daripada yang asal pada 12 June 2018. Dicapai pada 9 June 2018.
  40. ↑ Flynn, David (10 November 2017). "Singapore Airlines coy on long-range Airbus A350 business class". Australian Business Traveller. Diarkibkan daripada yang asal pada 3 April 2018. Dicapai pada 3 April 2018.
  41. ↑ Noble, Luz Wendy (24 September 2018). "SIA receives first Airbus A350-900ULR to fly world's longest flight". Singapore Business Review. Singapore: Charlton Media Group. Diarkibkan daripada yang asal pada 24 September 2018. Dicapai pada 24 September 2018.
  42. ↑ "Singapore Airlines Launches World's Longest Flight" (Siaran akhbar). Singapore: Singapore Airlines Group. 12 October 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 12 October 2018. Dicapai pada 27 May 2021.
  43. ↑ "Singapore Airlines (SQ) #22". FlightAware. 11 October 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 12 October 2018. Dicapai pada 14 October 2018.
  44. ↑ @FATIIIAviation (12 October 2018). "#SQ22 landed at EWR moments ago,..." (Twit) – melalui Twitter.
  45. ↑ Cornwell, Alexander (10 November 2015). "Dubai Airshow: Gulf carriers likely buyers of Airbus A350-900 ultra-long range". Gulf News. Dubai: Al Nisr Publishing. Diarkibkan daripada yang asal pada 12 June 2018. Dicapai pada 9 June 2018.
  46. ↑ "Qatar Airways not interested in ultra-long range A350-900ULR". Reuters. 21 February 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 3 April 2018. Dicapai pada 3 April 2018 – melalui Australian Business Traveler.
  47. ↑ "A350-900ULR Values Will Not Suffer Same Fate as A340-500". Aircraft Value News. 29 October 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 October 2018. Dicapai pada 17 January 2020.
  48. ↑ "German government places firm order for three ACJ350 XWB". Aerotime. 20 May 2019. Diarkibkan daripada yang asal pada 1 March 2020. Dicapai pada 1 March 2020.
  49. ↑ "Airbus To Offer A350-900 Regional This Year". Aviation Week. 29 July 2013. Diarkibkan daripada yang asal pada 20 November 2015. Dicapai pada 20 November 2015.
  50. ↑ "A350 Regional Version Offered at Lower Thrust". Aviation Week. 18 November 2013. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2016. Dicapai pada 30 December 2016.
  51. ↑ "Etihad Orders A350 Regional Variant As Part of Fleet Renewal". Aviation Week. 17 November 2013. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2016. Dicapai pada 30 December 2016.
  52. ↑ "Singapore launches lower-weight 'regional' A350". FlightGlobal. 22 July 2013. Diarkibkan daripada yang asal pada 31 December 2016. Dicapai pada 30 December 2016.
  53. ↑ "Singapore Airlines' First A350-900 Medium Haul Aircraft Arrives in Adelaide" (Siaran akhbar). Singapore Airlines. 18 December 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 27 May 2021. Dicapai pada 27 May 2021.
  54. ↑ "AirbusA350-900 (359) / Aircraft and seats". Japan Airlines. Dicapai pada 2 September 2019.[pautan mati]
  55. 1 2 3 4 5 6 Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "TCDS"
  56. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "Airport Characteristics"
  57. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "Airbus-Family-Figures"
  58. ↑ "2016 Airbus annual press conference - John Leahy adjusted". Airbus. February 2016. Diarkibkan daripada yang asal pada 9 March 2016.
  59. ↑ Hepher, Tim (3 July 2013). "Elbows fly in Airbus and Boeing battle over mini-jumbos". Reuters. Diarkibkan daripada yang asal pada 16 August 2017. Dicapai pada 2 July 2017.
  60. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "1611pres"
  61. ↑ "Airbus readies A350-1000 for delivery, dismisses Boeing 777-9". Leeham. 20 February 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 4 April 2023. Dicapai pada 21 February 2018.
  62. ↑ Kingsley-Jones, Max (23 April 2010). "Airbus opts for larger wing on A350-1000 through trailing edge extension". Flightglobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 10 February 2016. Dicapai pada 10 February 2016.
  63. ↑ "Airbus Commercial Update" (PDF). Airbus. 22 January 2015. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 18 November 2016. Dicapai pada 11 January 2016.
  64. ↑ Flottau, Jens (28 October 2013). "Airbus Targets Late Summer 2014 For A350 Certification". Aviation Week. Diarkibkan daripada yang asal pada 12 February 2018. Dicapai pada 17 January 2020.
  65. ↑ Kaminski Morrow, David (21 November 2017). "A350-1000 features automated rapid-descent capability". Flightglobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 21 November 2017. Dicapai pada 21 November 2017.
  66. ↑ Flottau, Jens (21 November 2017). "Airbus Receives A350-1000 Type Certificate". Aviation Week Network. Diarkibkan daripada yang asal pada 28 September 2018. Dicapai pada 17 January 2020.
  67. ↑ Kaminski Morrow, David (2 January 2018). "EASA certifies higher-weight A350-1000". Flightglobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 January 2018. Dicapai pada 2 January 2018.
  68. ↑ Flottau, Jens (14 June 2018). "Airbus extends range of A350-1000". Aviation Week Network. Diarkibkan daripada yang asal pada 20 January 2019. Dicapai pada 17 January 2020.
  69. ↑ Kingsley-Jones, Max (17 July 2018). "Airbus proposes longer-range A350-1000 to Qatar". Flightglobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 18 July 2018. Dicapai pada 20 July 2018.
  70. ↑ Kaminski-Morrow, David (29 November 2019). "A350-1000 maximum seating rises to 480". Flightglobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 November 2019. Dicapai pada 30 November 2019.
  71. ↑ "French bee takes delivery of its first A350-1000" (Siaran akhbar). Toulouse: Airbus. 17 December 2021. Diarkibkan daripada yang asal pada 17 December 2021. Dicapai pada 17 December 2021.
  72. 1 2 Kaminski-Morrow, David (25 October 2023). "EASA indicates A350-1000 take-off weight hiked to 322t". FlightGlobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 2024-02-04. Airbus has hiked the maximum take-off weight for the A350-1000 by 3t, to a total of 322t, regulatory documents indicate.
  73. ↑ "A350 weight variants" (PDF).
  74. ↑ Kaminski-Morrow, David (12 December 2019). "Qantas tentatively picks A350-1000 for Project Sunrise". Flightglobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 13 December 2019. Dicapai pada 13 December 2019.
  75. ↑ Flynn, David (3 June 2018). "Airbus Mulls Ultra-Long Range A350-1000ULR For Non-Stop Qantas Flights". Executive Traveller. Diarkibkan daripada yang asal pada 21 August 2019. Dicapai pada 21 August 2019.
  76. ↑ Kaminski-Morrow, David (18 October 2019). "Airbus proposing 319t A350-1000 for Project Sunrise". Flightglobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 19 October 2019. Dicapai pada 21 October 2019.
  77. ↑ "Qantas group announces major aircraft order to shape its future" (Siaran akhbar). Sydney: Qantas. 2 May 2022. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 May 2022. Dicapai pada 2 May 2022.
  78. ↑ Harper, Lewis (2024-06-04). "Qantas confirms certification of extra fuel tank for 'Project Sunrise' A350-1000". Flight Global (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2024-06-07.
  79. ↑ "QANTAS' FIRST PROJECT SUNRISE AIRCRAFT TAKES SHAPE IN TOULOUSE". Qantas Newsroom. 2025-11-07. Dicapai pada 2025-11-08.
  80. ↑ Ittimani, Luca (2026-07-24). "Qantas tests new ultra long-range Airbus in 17,000km direct flight from France to Melbourne". The Guardian (dalam bahasa Inggeris British). ISSN 0261-3077. Dicapai pada 2026-07-25.
  81. ↑ Coppinger, Rob (7 November 2007). "Airbus A350F matches Boeing MD-11 cargo volume says European airframe manufacturer". FlightGlobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 21 January 2021. Dicapai pada 1 March 2020.
  82. ↑ Kauffman, Charles (26 February 2020). "Airbus nears launch of A350 freighter program". Cargo Facts. Diarkibkan daripada yang asal pada 16 March 2021. Dicapai pada 1 March 2020.
  83. ↑ Hepher, Tim (12 March 2021). "Airbus targets Boeing's freight fortress with potential A350 cargo jet – sources". Reuters. Diarkibkan daripada yang asal pada 7 April 2021. Dicapai pada 6 April 2021.
  84. ↑ Kaminski-Morrow, David (29 July 2021). "Airbus board approves A350 freighter development". FlightGlobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 July 2021. Dicapai pada 29 July 2021.
  85. ↑ Kaminski-Morrow, David (29 July 2021). "Airbus to base new A350 freighter 'predominantly' on -1000 variant". FlightGlobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 21 August 2021. Dicapai pada 29 July 2021.
  86. ↑ "A350 Airport Characteristics". Airbus. December 2024. Dicapai pada 4 February 2025.
  87. ↑ Perry, Dominic (February 20, 2024). "Airbus advances development of newly-designated A350-1000F". FlightGlobal. Dicapai pada 10 February 2025.
  88. 1 2 Hamilton, Scott; Fehrm, Bjorn (11 November 2021). "Airbus details A350F specifications". Leeham News. Diarkibkan daripada yang asal pada 7 June 2023. Dicapai pada 12 November 2021.
  89. 1 2 Kaminski-Morrow, David (3 May 2023). "Airbus A350 freighter entry-into-service slips to 2026". Flight Global. Diarkibkan daripada yang asal pada 27 May 2023. Dicapai pada 4 May 2023.
  90. ↑ "A350F Facts and Figures" (PDF). Toulouse: Airbus. March 2022. Diarkibkan (PDF) daripada yang asal pada 26 March 2023. Dicapai pada 2 February 2023.
  91. ↑ Kaminski-Morrow, David (15 November 2021). "Air Lease becomes A350F launch customer as part of broader large Airbus order". Diarkibkan daripada yang asal pada 30 May 2023. Dicapai pada 15 November 2021.
  92. 1 2 Jeffrey, Rebecca (August 12, 2025). "CMA CGM replaces Air Lease as A350F launch customer". Air Cargo News. Dicapai pada August 13, 2025.
  93. ↑ Chen, Chuanren (16 February 2022). "SIA Finalizes A350F Order As Etihad Signs For Freighter". Aviation Week Network. Washington: Informa Markets. Diarkibkan daripada yang asal pada 4 April 2023. Dicapai pada 20 February 2022.
  94. ↑ Kaminski-Morrow, David (20 February 2025). "Airbus pushes back entry-into-service of A350 freighter". Flight Global (dalam bahasa Inggeris).
  95. ↑ New A350F launch customer revealed Airliner World October 2025 page 18
  96. ↑ "Airbus unveils largest A350F customer - Air Cargo Week" (dalam bahasa Inggeris British). 2026-03-17. Dicapai pada 2026-03-18.
  97. ↑ Kulisch, Eric (2026-03-16). "Atlas Air switches to Airbus, orders 20 A350 cargo jets". Freightwaves. Dicapai pada 2026-03-18.
  98. ↑ "Live: Airbus A350F Takes Off On Maiden Test Flight" (dalam bahasa Inggeris). 29 September 2026. Dicapai pada 29 September 2026.
  99. ↑ "Airbus Completes A350F First Flight: What This Means" (dalam bahasa Inggeris British). 29 September 2026. Dicapai pada 29 September 2026.
  100. ↑ "Airbus A350F TAKES IT FIRST FLIGHT" (dalam bahasa Inggeris). 29 September 2026. Dicapai pada 29 September 2026.
  101. ↑ "First Airbus A350F takes off!" (dalam bahasa Inggeris). 29 September 2026. Dicapai pada 29 September 2026.
  102. 1 2 Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "A350_facts_figures"
  103. ↑ "A350F Facts and Figures" (PDF). Toulouse: Airbus. March 2022. Diarkibkan (PDF) daripada yang asal pada 26 March 2023. Dicapai pada 2 February 2023.
  104. ↑ "A350 XWB / Technology". Airbus. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 November 2013.
  105. ↑ Gerzanics, Mike (6 July 2018). "Flight Test: Airbus A350-1000 takes growth in its stride". FlightGlobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 7 July 2019. Dicapai pada 6 July 2018.
  106. ↑ Kaminski-Morrow, David (25 October 2023). "EASA indicates A350-1000 take-off weight hiked to 322t". FlightGlobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 2024-02-04. Airbus has hiked the maximum take-off weight for the A350-1000 by 3t, to a total of 322t, regulatory documents indicate.
  107. ↑ Quest, Richard (2026-06-18). Airbus Commercial Aircraft CEO Lars Wagner on building a specialized plane for Project Sunrise (Video) (dalam bahasa English). Dicapai pada 2026-06-19 – melalui YouTube.{{cite AV media}}: CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: url-status (link)
  108. 1 2 Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "AvWeekPilotReport3"
  109. ↑ Kaminski-Morrow, David (15 June 2023). "Airbus hikes payload specification for A350 freighter". FlightGlobal. Diarkibkan daripada yang asal pada 15 June 2023. Dicapai pada 15 June 2023.
  110. ↑ Wuerfel, Tim (6 July 2018). "Aviation Week Flies Airbus' Biggest Twin-Engine—A350-1000". Aviation Week & Space Technology. Diarkibkan daripada yang asal pada 8 July 2018. Dicapai pada 6 July 2018.
  111. ↑ Kingsley-Jones, Max (10 June 2008). "A350 weight growth will result in 1% fuel penalty: Airbus". Flight International. Diarkibkan daripada yang asal pada 31 January 2009. Dicapai pada 24 May 2011.
  112. ↑ Norris, Guy (5 February 2018). "Airbus Debuts A350-1000 at Singapore Airshow". Aviation Week Network. Diarkibkan daripada yang asal pada 5 February 2018. Dicapai pada 5 February 2018.
  113. ↑ "Airbus A350-900 Specifications". Airbus. 17 December 2022. Diarkibkan daripada yang asal pada 19 December 2022. Dicapai pada 17 December 2022.
  114. ↑ Kaminski-Morrow, David (10 May 2017). "A350-900ULR range figure not a revision: Airbus". Flight Global. Diarkibkan daripada yang asal pada 10 May 2017. Dicapai pada 10 May 2017.
  115. ↑ "A350 FAMILY: SHAPING THE FUTURE OF AIR TRAVEL" (PDF). airbus.com. June 2022. Diarkibkan (PDF) daripada yang asal pada 20 January 2024. Dicapai pada 9 January 2024.
  116. ↑ Kaminski-Morrow, David (2023-10-27). "Airbus details range expectations from latest A350-1000 weight increase". Flight Global. Dicapai pada 2024-08-16.
  117. ↑ @Airbus (12 December 2019). "That's now 115+ million passengers who have enjoyed the perks of a flight on board the #A350! Have you flown one?" (Twit) – melalui Twitter.
  118. ↑ "Airbus A350 Safety Index". Diarkibkan daripada yang asal pada 2 October 2023. Dicapai pada 17 March 2024.
  119. ↑ Rich, Motoko; Ueno, Hisako; Soto, Kaly; Bubola, Emma (2 January 2024). "A 'Miracle': Plane Erupts in Flames Landing in Tokyo, but All Aboard Survive". The New York Times. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 January 2024. Dicapai pada 2 January 2024.
  120. ↑ "A Japan Airlines A350 has landed in fire at Tokyo Haneda Airport". 2 January 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 11 January 2024. Dicapai pada 2 January 2024.
  121. ↑ "Japan Airlines plane on fire after possible crash with Coast Guard aircraft". Reuters. 2 January 2024. Dicapai pada 2 January 2024.
  122. ↑ "5 crew on Coast Guard plane dead after collision with JAL jet, say Tokyo police". NHK World Japan. 2 January 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 January 2024. Dicapai pada 2 January 2024.
  123. ↑ "Japan Airlines: Coastguard plane not cleared for take-off, transcripts show" (dalam bahasa Inggeris British). 2024-01-03. Diarkibkan daripada yang asal pada 25 April 2024. Dicapai pada 2024-04-25.
  124. ↑ "DOC 8643 – Aircraft Type Designators". icao.int. Diarkibkan daripada yang asal pada 10 July 2017. Dicapai pada 10 July 2015.
  125. ↑ "JAL plane on fire at Haneda Airport after colliding with Japan Coast Guard plane". NHK WORLD (dalam bahasa Inggeris). Diarkibkan daripada yang asal pada 3 January 2024. Dicapai pada 2 January 2024.
  126. ↑ Rich, Motoko; Ueno, Hisako; Soto, Kaly; dan Bubola, Emma (2 January 2024). "Plane Explodes in Flames While Landing at Airport in Tokyo". The New York Times. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 January 2024. Dicapai pada 2 January 2024.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Airbus_A350&oldid=6971257#A350-900"