Bolivia

Negara Berbilang Bangsa Bolivia Estado Plurinacional de Bolivia
Bendera Jata
Cogan kata: La unión es la fuerza "Perpaduan ialah kekuatan"
Lagu kebangsaan: Bolivianos, el hado propicio "Rakyat Bolivia, takdir yang mujur"
Lokasi Bolivia di Amerika Selatan
Ibu negara perlembagaan	Sucre
Pusat pemerintahan	La Paz
Bandar terbesar	Santa Cruz de la Sierra
Bahasa rasmi	Bahasa Sepanyol dan 36 bahasa peribumi
Pemerintah	Republik berpresiden kesatuan dengan autonomi
• Presiden	Rodrigo Paz Pereira
• Naib Presiden	Edmand Lara Montaño
Badan perundangan	Perhimpunan Perundangan Plurinasional Bolivia
• Dewan pertuanan	Senat
• Dewan rakyat	Dewan Perwakilan
Kemerdekaan
• Diisytiharkan daripada Sepanyol	6 Ogos 1825
• Perlembagaan semasa	7 Februari 2009
Keluasan
• Jumlah	1,098,581 km2 (424,164 bt2)
Populasi
• Bancian penduduk tahun 2024	11365333
• Kepadatan	10.3/km2 (26.7/sq mi)
KDNK (PPP)	2024
• Jumlah	$159.85 bilion
• Per kapita	$12,877.6
KDNK (nominal)	2024
• Jumlah	$54.88 bilion
• Per kapita	$4,421.2
Gini (2024)	40.9 sederhana
HDI (2023)	0.733 tinggi (108)
Mata wang	Boliviano (BOB)
Zon waktu	UTC−4 (BOT)
Kod panggilan	+591
Kod ISO 3166	BO
DPT internet	.bo

Bolivia (Jawi: بوليۏيا; Sepanyol: Bolivia), secara rasmi Estado Plurinacional de Bolivia, ialah sebuah negara tanpa pantai di bahagian barat-tengah Amerika Selatan. Negara ini bersempadan dengan Brazil di utara dan timur, Paraguay dan Argentina di selatan, serta Chile dan Peru di barat. Sucre ialah ibu negara menurut perlembagaan dan pusat utama badan kehakiman, manakala La Paz menjadi pusat pemerintahan serta tempat badan eksekutif dan perundangan negara beroperasi. Dengan keluasan 1,098,581 km², Bolivia merupakan antara negara yang terbesar di Amerika Selatan. Banci Penduduk dan Perumahan 2024 merekodkan 11,365,333 penduduk.

Wilayah Bolivia merangkumi tiga kawasan fizikal utama, iaitu pergunungan Banjaran Andes dan Altiplano di barat, lembah dan lereng sub-Andes di bahagian tengah serta tanah rendah yang luas di utara dan timur. Sungai di negara ini mengalir ke tiga sistem utama, iaitu Lembangan Amazon, lembangan pedalaman Altiplano dan Lembangan Río de la Plata. Perlembagaan mengiktiraf bahasa Sepanyol bersama 36 bahasa peribumi sebagai bahasa rasmi, mencerminkan kepelbagaian masyarakat termasuk kelompok Quechua, Aymara, Guaraní dan pelbagai masyarakat peribumi di kawasan tanah rendah.

Wilayah Bolivia masa kini pernah menjadi pusat kebudayaan Tiwanaku dan kemudiannya sebahagian daripada Empayar Inca sebelum ditakluki Sepanyol pada abad ke-16. Perlombongan perak di Potosí menjadikan kawasan yang dikenali sebagai Peru Hulu salah satu pusat terpenting dalam ekonomi kolonial Sepanyol. Bolivia mengisytiharkan kemerdekaan pada 6 Ogos 1825 dan mengambil namanya daripada Simón Bolívar. Sepanjang abad ke-19 dan ke-20, negara ini mengalami peperangan wilayah, revolusi, pemerintahan tentera dan perubahan sosial yang besar. Revolusi Kebangsaan 1952 membawa hak mengundi sejagat, pembaharuan tanah dan nasionalisasi perusahaan perlombongan utama, sementara pemerintahan demokratik dipulihkan pada 1982.

Perlembagaan 2009 mentakrifkan Bolivia sebagai sebuah negara kesatuan yang bersifat sosial, demokratik, antara budaya dan mempunyai autonomi, serta menggunakan nama rasmi semasanya. Rodrigo Paz Pereira menjadi presiden pada 8 November 2025 selepas memenangi pusingan kedua pilihan raya umum 2025. Ekonomi Bolivia berasaskan gabungan sektor perkhidmatan, pertanian dan sumber asli; negara ini mempunyai sumber gas asli serta mineral seperti timah, perak, zink dan litium. Bolivia ialah anggota Komuniti Andes dan menjadi negara pihak penuh Mercosur pada 2024.

Nama

Simón Bolívar, tokoh yang menjadi asal nama Bolivia.

Nama Bolivia berasal daripada nama Simón Bolívar, salah seorang pemimpin utama perjuangan kemerdekaan wilayah jajahan Sepanyol di Amerika Selatan. Selepas kemerdekaan diisytiharkan pada 6 Ogos 1825, negara baharu itu pada mulanya menggunakan nama República Bolívar. Nama tersebut diubah kepada República de Bolivia pada 3 Oktober 1825.

Perlembagaan yang diluluskan pada 2009 menetapkan nama rasmi Estado Plurinacional de Bolivia. Perubahan tersebut berkait dengan susunan perlembagaan baharu yang mengiktiraf kepelbagaian bangsa dan masyarakat peribumi serta bentuk autonomi wilayah dan peribumi dalam negara.

Sejarah

Rencana utama: Sejarah Bolivia

Zaman pra-Columbus dan penjajahan Sepanyol

Runtuhan Tiwanaku, salah satu pusat politik dan keagamaan penting di Altiplano sebelum zaman Inca.

Kawasan sekitar Tasik Titicaca dan Altiplano telah menjadi pusat petempatan manusia sejak zaman pra-Columbus. Antara kebudayaan terpenting ialah Tiwanaku, yang berkembang menjadi sebuah pusat politik dan keagamaan utama di wilayah Andes tengah. Selepas kemerosotan Tiwanaku, beberapa pemerintahan berbahasa Aymara muncul di Altiplano. Pada abad ke-15, sebahagian besar wilayah Bolivia masa kini dimasukkan ke dalam Empayar Inca.

Penaklukan Sepanyol bermula pada abad ke-16. Wilayah tersebut kemudian dikenali sebagai Charcas atau Peru Hulu dan ditadbir dalam sistem kolonial Sepanyol. Penemuan sumber perak yang besar di Cerro Rico, Potosí, pada abad ke-16 mengubah Potosí menjadi salah satu pusat perlombongan terpenting dalam Empayar Sepanyol. Pengeluaran perak bergantung secara besar-besaran pada tenaga buruh peribumi, termasuk sistem buruh wajib yang dikenali sebagai mita.

Charcas pada asalnya berada di bawah Kewizuraian Peru dan kemudiannya diletakkan di bawah Kewizuraian Río de la Plata apabila wilayah itu diwujudkan pada 1776. Ketegangan sosial dan ekonomi menyumbang kepada beberapa pemberontakan peribumi pada akhir abad ke-18. Gerakan menentang pemerintahan kolonial kemudian berkembang pada awal abad ke-19, termasuk pemberontakan di Chuquisaca dan La Paz pada 1809.

Kemerdekaan dan republik abad ke-19

Perjuangan kemerdekaan di Peru Hulu berlangsung dalam konteks Perang Kemerdekaan Amerika Sepanyol. Selepas kekalahan kuasa diraja Sepanyol di rantau tersebut, sebuah perhimpunan di Chuquisaca mengisytiharkan kemerdekaan pada 6 Ogos 1825. Negara baharu itu dinamakan untuk menghormati Simón Bolívar, manakala Antonio José de Sucre memainkan peranan penting dalam pembentukan institusi awal republik.

Politik republik pada dekad-dekad awal dicirikan oleh pergantian pemerintah dan persaingan antara tokoh tentera serta kelompok wilayah. Di bawah Andrés de Santa Cruz, Bolivia dan Peru membentuk Konfederasi Peru-Bolivia pada 1836. Gabungan tersebut berakhir pada 1839 selepas kekalahannya dalam peperangan menentang Chile dan penentang Peru.

Dalam Perang Pasifik yang bermula pada 1879, Bolivia dan Peru berperang menentang Chile. Bolivia kehilangan wilayah pesisirnya di Lautan Pasifik dan seterusnya menjadi negara tanpa pantai. Perjanjian 1904 mengesahkan kedaulatan Chile terhadap bekas wilayah pesisir Bolivia sambil menetapkan hak transit komersial tertentu bagi Bolivia.

Abad ke-20

Perselisihan sempadan dengan Paraguay mengenai wilayah Chaco mencetuskan Perang Chaco pada 1932. Selepas peperangan berakhir pada 1935, Bolivia kehilangan sebahagian besar wilayah yang dipertikaikan kepada Paraguay. Kesan peperangan melemahkan susunan politik tradisional dan menyumbang kepada kemunculan gerakan reformis serta nasionalis.

Pada 1952, Gerakan Revolusi Nasionalis (MNR) mengetuai Revolusi Kebangsaan. Kerajaan baharu memperkenalkan hak mengundi sejagat, melaksanakan pembaharuan tanah dan menasionalisasikan lombong timah utama. Perubahan tersebut mengubah hubungan sosial dan politik negara, terutama kedudukan petani serta pekerja lombong.

Tentera mengambil alih pemerintahan pada 1964. Dalam tempoh berikutnya, Bolivia mengalami beberapa pemerintahan tentera dan rampasan kuasa. Pemerintahan awam berperlembagaan dipulihkan pada 1982. Kerajaan demokratik yang baharu berdepan hiperinflasi dan krisis ekonomi yang serius, sebelum dasar penstabilan ekonomi diperkenalkan pada pertengahan 1980-an.

Perkembangan sejak 2000

Ketegangan mengenai dasar ekonomi, pengurusan sumber asli dan perwakilan politik meningkat pada awal abad ke-21. Evo Morales, pemimpin Gerakan untuk Sosialisme (MAS), memenangi pilihan raya presiden 2005 dan mula memegang jawatan pada Januari 2006. Pemerintahannya memperluas peranan negara dalam sektor sumber asli dan menggalakkan suatu proses perlembagaan baharu. Perlembagaan baharu diluluskan melalui referendum dan mula berkuat kuasa pada 7 Februari 2009.

Pertikaian mengenai pilihan raya 2019 mencetuskan krisis politik yang menyebabkan Morales meletakkan jawatan dan kerajaan sementara dibentuk. Luis Arce, juga daripada MAS, memenangi pilihan raya pada 2020. Pada 26 Jun 2024, anggota tentera yang diketuai Jeneral Juan José Zúñiga memasuki kawasan Plaza Murillo di La Paz dalam satu tindakan yang digambarkan oleh kerajaan sebagai percubaan rampasan kuasa; tentera berundur pada hari yang sama dan Arce kekal sebagai presiden.

Dalam pusingan kedua pilihan raya presiden pada Oktober 2025, pasangan Parti Demokratik Kristian (PDC), Rodrigo Paz Pereira dan Edmand Lara Montaño, memperoleh 3,579,534 undi sah atau 54.96%, berbanding 45.04% bagi pasangan yang diketuai Jorge Quiroga. Paz mula memegang jawatan presiden pada 8 November 2025.

Geografi

Salar de Uyuni di kawasan Altiplano barat daya Bolivia.

Bolivia mempunyai keluasan 1,098,581 km² dan terletak di bahagian tengah-barat Amerika Selatan. Negara ini bersempadan dengan Brazil di utara dan timur, Paraguay di tenggara, Argentina di selatan, Chile di barat daya dan Peru di barat. Ketiadaan pesisir laut sejak akhir Perang Pasifik mempengaruhi jaringan pengangkutan dan hubungan perdagangan luar Bolivia.

Bentuk muka bumi, iklim dan saliran

Secara umum, wilayah Bolivia boleh dibahagikan kepada tiga kawasan geografi. Kawasan Andes di barat merangkumi kira-kira 28% wilayah negara dan sebahagian besarnya terletak melebihi 3,000 meter dari aras laut. Kawasan ini merangkumi dua banjaran Andes utama yang mengapit Altiplano, suatu dataran tinggi yang turut mengandungi Tasik Titicaca dan Salar de Uyuni.

Zon sub-Andes merangkumi sekitar 13% wilayah dan menjadi kawasan peralihan antara Andes dengan tanah rendah timur. Kawasan ini merangkumi lembah yang mempunyai ketinggian dan iklim berbeza, termasuk Yungas. Baki kira-kira 59% wilayah terdiri daripada dataran rendah utara dan timur yang meliputi bahagian Amazon, Chiquitanía dan Chaco.

Perbezaan ketinggian menghasilkan variasi iklim yang besar. Kawasan Altiplano pada umumnya lebih sejuk dan kering, lembah tengah mempunyai iklim yang lebih sederhana, manakala tanah rendah timur dan utara lebih panas dengan corak hujan tropika atau subtropika.

Sistem sungai Bolivia tergolong dalam tiga lembangan utama. Sungai di utara dan timur seperti Beni, Mamoré dan Iténez mengalir ke sistem Amazon. Lembangan pedalaman Altiplano merangkumi Tasik Titicaca, Sungai Desaguadero, Tasik Poopó dan dataran garam Coipasa serta Uyuni. Di tenggara, sungai seperti Pilcomayo dan Paraguay merupakan sebahagian daripada sistem Río de la Plata.

Alam sekitar

Kepelbagaian ketinggian dan iklim menjadikan Bolivia mempunyai pelbagai ekosistem, daripada kawasan puna Andes dan tanah lembap Altiplano hingga hutan Amazon, hutan kering Chiquitano dan kawasan Chaco. Taman Negara Noel Kempff Mercado merupakan satu-satunya tapak Warisan Dunia semula jadi Bolivia. Secara keseluruhan, negara ini mempunyai tujuh hartanah dalam Senarai Tapak Warisan Dunia UNESCO, enam daripadanya tapak budaya dan satu tapak semula jadi.

Cabaran alam sekitar termasuk penebangan hutan, kemerosotan tanah dan pencemaran yang berkaitan dengan beberapa kegiatan perlombongan. Bolivia juga terdedah kepada kejadian iklim seperti kemarau, banjir dan kebakaran hutan berskala besar. Bank Dunia mengenal pasti daya tahan terhadap bencana berkaitan iklim sebagai salah satu cabaran pembangunan negara.

Politik dan pemerintahan

La Paz, pusat pemerintahan Bolivia, dengan Illimani di latar belakang.

Sistem perlembagaan dan institusi

Bangunan Perhimpunan Perundangan Plurinasional Bolivia di La Paz.

Perlembagaan 2009 mentakrifkan Bolivia sebagai sebuah negara kesatuan yang bersifat sosial, demokratik, antara budaya, berbilang bangsa dan mempunyai autonomi. Kuasa negara dibahagikan kepada empat organ, iaitu perundangan, eksekutif, kehakiman dan pilihan raya.

Perkara 6 Perlembagaan menetapkan Sucre sebagai ibu negara Bolivia. Walau bagaimanapun, La Paz merupakan pusat pemerintahan, tempat pejabat utama presiden dan kementerian serta Perhimpunan Perundangan Plurinasional beroperasi. Institusi kehakiman tertinggi utama berpusat di Sucre.

Kuasa eksekutif diketuai oleh presiden bersama naib presiden. Badan perundangan negara, Perhimpunan Perundangan Plurinasional Bolivia, terdiri daripada dua dewan. Selepas pilihan raya 2025, Senat mempunyai 36 anggota, empat bagi setiap jabatan, manakala Dewan Perwakilan mempunyai 130 anggota, termasuk kerusi plurinominal, kawasan satu ahli dan kawasan khas peribumi.

Sistem autonomi perlembagaan merangkumi autonomi jabatan, perbandaran, wilayah dan autonomi peribumi asal petani. Bentuk ini bertujuan mengagihkan sebahagian bidang kuasa politik dan pentadbiran daripada kerajaan pusat kepada entiti wilayah.

Pilihan raya dan politik semasa

Presiden semasa, Rodrigo Paz Pereira, memenangi pilihan raya 2025 sebagai calon PDC bersama Edmand Lara Montaño. Dalam pusingan kedua, pasangan tersebut memperoleh 54.96% undi sah, manakala pasangan Jorge Quiroga memperoleh 45.04%. Paz mula memegang jawatan pada 8 November 2025.

Pilihan raya 2025 turut menentukan komposisi badan perundangan bagi tempoh perlembagaan 2025–2030. Sebanyak 130 wakil dan 36 senator dipilih, selain sembilan wakil Bolivia ke badan parlimen supranasional.

Hubungan luar

Bolivia ialah salah satu daripada empat anggota semasa Komuniti Andes, bersama Colombia, Ecuador dan Peru. Pada 7 Ogos 2024, Bolivia memperoleh status penuh sebagai negara pihak Mercosur selepas proses penyertaan yang bermula beberapa tahun sebelumnya.

Akses ke Lautan Pasifik merupakan isu yang berpanjangan dalam hubungan Bolivia dengan Chile. Bolivia membawa pertikaiannya mengenai kewajipan Chile untuk berunding tentang akses berdaulat ke laut kepada Mahkamah Keadilan Antarabangsa. Dalam penghakiman pada 1 Oktober 2018, mahkamah memutuskan bahawa Chile tidak mempunyai kewajipan undang-undang untuk berunding mengenai akses berdaulat tersebut, sambil menyatakan bahawa keputusan itu tidak menghalang kedua-dua negara daripada meneruskan dialog mengenai isu berkenaan.

Pembahagian pentadbiran

Peta sembilan jabatan Bolivia.

Bolivia dibahagikan kepada sembilan jabatan. Setiap jabatan mempunyai kerajaan autonominya sendiri dalam kerangka Perlembagaan 2009. Data penduduk dalam jadual berikut ialah hasil akhir Banci Penduduk dan Perumahan 2024 yang diterbitkan INE, manakala angka keluasan berasaskan data rasmi yang dihimpunkan oleh Unidad de Análisis de Políticas Sociales y Económicas (UDAPE) daripada INE. Kepadatan penduduk dikira daripada jumlah penduduk banci dan keluasan, kemudian dibundarkan kepada satu tempat perpuluhan.

Sembilan jabatan Bolivia

Jabatan	Ibu kota	Keluasan (km²)	Penduduk (Banci 2024)	Kepadatan penduduk (orang/km²)
Chuquisaca	Sucre	51,524	606,027	11.8
La Paz	La Paz	133,985	3,030,917	22.6
Cochabamba	Cochabamba	55,631	2,016,357	36.2
Oruro	Oruro	53,588	571,471	10.7
Potosí	Potosí	118,218	861,292	7.3
Tarija	Tarija	37,623	534,210	14.2
Santa Cruz	Santa Cruz de la Sierra	370,621	3,122,605	8.4
Beni	Trinidad	213,564	488,260	2.3
Pando	Cobija	63,827	134,194	2.1
Bolivia		1,098,581	11,365,333	10.3

Tiga jabatan yang paling ramai penduduk, Santa Cruz, La Paz dan Cochabamba, merangkumi hampir 72% daripada keseluruhan penduduk yang dibanci pada 2024.

Ekonomi

Imej satelit Salar de Uyuni; kolam penyejatan untuk pengeluaran litium kelihatan di bahagian atas kiri.

Bolivia diklasifikasikan oleh Bank Dunia sebagai sebuah ekonomi berpendapatan sederhana rendah. Negara ini kaya dengan sumber asli, termasuk gas asli serta deposit timah, perak, zink dan litium, selain kawasan pertanian dan hutan yang luas. Eksport utama merangkumi gas asli, mineral, kacang soya, kacang Brazil dan daging.

Pada 2024, keluaran dalam negara kasar (KDNK) nominal Bolivia bernilai kira-kira AS$54.88 bilion, manakala KDNK nominal per kapita ialah AS$4,421.2. KDNK berdasarkan pariti kuasa beli pula berjumlah kira-kira AS$159.85 bilion dalam dolar antarabangsa semasa, dengan KDNK PPP per kapita sekitar AS$12,877.6.

Sektor sumber asli telah memainkan peranan penting dalam kewangan awam dan perdagangan luar sejak sekian lama. Lonjakan harga komoditi pada awal abad ke-21 menyokong pertumbuhan dan perbelanjaan awam, tetapi selepas kitaran komoditi berakhir sekitar 2014, kerajaan mengekalkan aktiviti ekonomi melalui perbelanjaan awam dan kredit domestik yang lebih tinggi. Menurut Bank Dunia, keadaan ini disertai peningkatan hutang awam dan pengurangan rizab antarabangsa serta simpanan fiskal.

Pengeluaran gas asli yang merosot, tekanan terhadap rizab antarabangsa dan pergantungan kepada hasil komoditi merupakan antara cabaran struktur ekonomi. Kerajaan dan syarikat negara juga berusaha mengembangkan industri litium, terutama berhubung sumber yang terdapat di kawasan salar seperti Salar de Uyuni. Pada masa yang sama, pertanian, perdagangan dan sektor perkhidmatan merupakan sumber pekerjaan penting bagi penduduk.

Ketidaksamaan pendapatan, seperti diukur oleh indeks Gini Bank Dunia, ialah 40.9 pada 2024, berbanding 42.1 pada 2023. Indeks Pembangunan Manusia Bolivia pula mencapai 0.733 bagi 2023, meletakkannya di tangga ke-108 daripada 193 negara dan wilayah serta dalam kategori pembangunan manusia tinggi menurut UNDP.

Infrastruktur

Pengangkutan

Terminal utama Lapangan Terbang Antarabangsa El Alto.

Kedudukan Bolivia sebagai negara tanpa pantai menjadikan rangkaian darat dan akses transit melalui negara jiran penting bagi perdagangan antarabangsa. Rangkaian jalan raya utama menghubungkan La Paz, Oruro, Cochabamba dan Santa Cruz de la Sierra. Jalan di barat menyediakan hubungan ke Peru, Chile dan Argentina, manakala rangkaian timur menghubungkan Bolivia dengan Brazil dan Argentina.

Sistem kereta api Bolivia terdiri daripada dua rangkaian utama yang secara sejarah tidak bersambung secara langsung, iaitu rangkaian barat dan rangkaian timur. Rangkaian barat menghubungkan kawasan Altiplano dengan sempadan Chile dan Argentina, manakala rangkaian timur tertumpu di Santa Cruz dan menyediakan sambungan ke Brazil serta Argentina.

Lapangan terbang antarabangsa utama ialah Lapangan Terbang Antarabangsa El Alto, yang menyediakan perkhidmatan kepada kawasan metropolitan La Paz, Lapangan Terbang Antarabangsa Viru Viru di Santa Cruz dan Lapangan Terbang Antarabangsa Jorge Wilstermann di Cochabamba.

Perkhidmatan asas dan komunikasi

Banci 2024 menunjukkan peningkatan besar dalam akses kepada kemudahan asas berbanding banci terdahulu. Sebanyak 92.2% kediaman persendirian berpenghuni mempunyai bekalan elektrik, manakala 87.2% penduduk yang tinggal di kediaman persendirian berpenghuni mempunyai akses kepada sumber air yang ditambah baik. Akses kepada sistem sanitasi yang ditambah baik mencapai 63.6%.

Bagi teknologi komunikasi, 90.8% isi rumah mempunyai perkhidmatan telefon tetap dan/atau telefon bimbit pada 2024. Bahagian isi rumah yang mempunyai perkhidmatan internet mencapai 76.3%, meningkat dengan ketara daripada 9.6% pada banci 2012. Di kawasan luar bandar, bahagian isi rumah dengan internet meningkat daripada 0.7% pada 2012 kepada 53.9% pada 2024.

Demografi

Penduduk dan pembandaran

Banci Penduduk dan Perumahan 2024 merekodkan 11,365,333 penduduk, terdiri daripada 5,682,498 lelaki dan 5,682,835 wanita. Sebanyak 7,846,708 orang atau 69.0% tinggal di kawasan bandar, sementara 3,518,625 orang atau 31.0% tinggal di kawasan luar bandar. Bahagian penduduk bandar telah meningkat daripada 62.4% pada 2001 dan 67.5% pada 2012.

Struktur umur juga berubah. Penduduk berumur 0 hingga 14 tahun membentuk 27.0% penduduk pada 2024, berbanding 38.7% pada 2001. Kumpulan umur 15 hingga 64 tahun meningkat daripada 56.4% kepada 65.6%, manakala penduduk berumur 65 tahun ke atas meningkat daripada 5.0% kepada 7.4%. Perubahan tersebut menunjukkan proses peralihan demografi dengan bahagian kanak-kanak yang mengecil dan bahagian penduduk usia bekerja serta warga tua yang meningkat.

Bahasa dan masyarakat peribumi

Perkara 5 Perlembagaan mengiktiraf bahasa Sepanyol dan 36 bahasa masyarakat peribumi sebagai bahasa rasmi negara. Bahasa yang disenaraikan termasuk Aymara, Quechua, Guaraní, Bésiro, Araona, Baure, Canichana, Cavineño, Cayubaba, Chácobo, Ese Ejja, Guarayu, Itonama, Leco, Machajuyai-Kallawaya, Machineri, Maropa, Mojeño-Trinitario, Mojeño-Ignaciano, Moré, Mosetén, Movima, Pacawara, Puquina, Sirionó, Tacana, Tapiete, Toromona, Uru-Chipaya, Weenhayek, Yaminawa, Yuki, Yuracaré dan Zamuco.

Banci 2024 menggunakan konsep pengenalan diri dengan sesuatu Nación o Pueblo Indígena Originario Campesino y Afroboliviano (NPIOCyA), dan bukan pembahagian penduduk kepada kategori ras yang eksklusif. Sebanyak 38.7% penduduk mengenal pasti diri dengan sekurang-kurangnya satu kelompok tersebut. Quechua dan Aymara masing-masing menerima lebih daripada sejuta pengisytiharan pengenalan diri, manakala Guaraní dan Chiquitano masing-masing melebihi 100,000.

Agama

Perlembagaan menjamin kebebasan beragama dan kebebasan kepercayaan serta kerohanian. Negara juga ditetapkan sebagai bebas daripada mana-mana agama tertentu. Agama Kristian, khususnya tradisi Katolik yang berkembang pada zaman penjajahan Sepanyol, mempunyai pengaruh sejarah yang ketara terhadap perayaan, seni bina dan amalan kebudayaan, tetapi tradisi keagamaan Kristian turut berinteraksi dengan kepercayaan dan upacara peribumi. Gabungan tradisi ini dapat dilihat, antara lain, dalam Karnival Oruro.

Pendidikan

Hasil Banci 2024 menunjukkan kadar kehadiran pendidikan sebanyak 84.4% pada peringkat awal, 98.1% pada peringkat rendah dan 93.3% pada peringkat menengah. Kesemua kadar tersebut lebih tinggi berbanding Banci 2001.

Bagi penduduk berumur 19 tahun ke atas, purata tempoh persekolahan pada 2024 ialah 10.6 tahun. Purata di kawasan bandar ialah 11.7 tahun berbanding 7.9 tahun di kawasan luar bandar. Dalam kumpulan umur yang sama, 34.2% wanita dan 32.5% lelaki telah mencapai pendidikan tinggi.

Budaya

Persembahan Diablada semasa Karnival Oruro.

Kebudayaan Bolivia dibentuk oleh tradisi masyarakat Andes dan tanah rendah serta pengaruh Sepanyol yang berkembang sejak zaman penjajahan. Kepelbagaian ini tercermin dalam bahasa, muzik, tarian, tekstil, upacara keagamaan dan perayaan tempatan. Perlembagaan turut mengiktiraf simbol yang mencerminkan warisan berbilang bangsa negara, termasuk bendera tiga warna Bolivia dan Wiphala, selain bunga kantuta dan patujú sebagai simbol negara.

Karnival Oruro merupakan salah satu perayaan budaya Bolivia yang paling terkenal. Perayaan tersebut berkembang daripada pertemuan tradisi upacara masyarakat Andes dengan unsur Kristian yang diperkenalkan semasa zaman penjajahan. Antara persembahan utamanya ialah Diablada, tarian bertopeng yang menjadi ciri penting perayaan. Karnival Oruro telah dimasukkan ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tak Ketara Kemanusiaan UNESCO pada 2008, selepas sebelumnya diisytiharkan sebagai Karya Agung Warisan Lisan dan Tak Ketara Kemanusiaan pada 2001.

Warisan seni bina dan arkeologi Bolivia turut diiktiraf di peringkat antarabangsa. Enam tapak budaya negara berada dalam Senarai Warisan Dunia UNESCO, iaitu Bandar Potosí, Misi Jesuit Chiquitos, Bandar Bersejarah Sucre, Fuerte de Samaipata, Tiwanaku dan bahagian Bolivia dalam sistem jalan Andes Qhapaq Ñan. Taman Negara Noel Kempff Mercado merupakan tapak semula jadi negara yang disenaraikan UNESCO.