1914

1914

Eeuwen:	19e eeuw · 20e eeuw · 21e eeuw
Decennia:	1900-1909 · 1910-1919 · 1920-1929
Jaren:	<< · < · 1913 · 1914 · 1915 · > · >>
Maanden:	jan · feb · mrt · apr · mei · jun jul · aug · sep · okt · nov · dec
Jaartelling in verschillende culturen

Ab urbe condita:		2667 MMDCLXVII
Armeense jaartelling:		1363 – 1364 ԹՎ ՌՅԿԳ – ՌՅԿԴ
Chinese jaartelling:		4610 – 4611 庚丑 – 辛寅
Christelijke jaartelling:		1914 MCMXIV
Ethiopische jaartelling:		1906 – 1907
Hebreeuwse jaartelling:		5674 – 5675
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1969 – 1970
- Shaka Samvat		1836 – 1837
- Kali yuga		5015 – 5016
Iraanse jaartelling:		1292 – 1293 ۱۲۹۲ – ۱۲۹۳
Islamitische jaartelling:		1332 – 1333 ١٣٣٣ – ١٣٣٢
Maçonnieke jaartelling:		5913 – 5914
1914 naar onderwerp
Lijst van landen
Overleden
Atlantisch orkaanseizoen
Auto's
Film
Sport (categorie)
Juliaanse kalender van 1914
Gregoriaanse kalender van 1914

1914 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling. Het jaar is bekend vanwege de uitbraak van de Eerste Wereldoorlog.

Gebeurtenissen

januari

1 - De eerste regelmatige luchtlijn ter wereld wordt in Florida tussen Saint Petersburg en Tampa in bedrijf genomen en uitgevoerd met een vliegboot. Op de eerste vlucht zit naast de piloot de eerste betalende passagier in de luchtvaart: Abram Pheil, oud-burgemeester van St. Petersburg (Florida).
1 - Invoering van een standaard profiel van vrije ruimte voor Europa dat tijdens de Bernse conventie is vastgesteld met een maximale hoogte van 4280 mm.
1 - Zaandam wordt de eerste Nederlandse gemeente met een socialistische burgemeester. De regering benoemt het Kamerlid Kornelis ter Laan in het rode bolwerk.
1 - Rotterdam koopt het dorp Hoek van Holland van de gemeente 's-Gravenzande. Het zal er riolering en straatverlichting aanleggen.
8 - (Verenigd Koninkrijk) - In een Londens ziekenhuis wordt voor het eerst radium gebruikt bij de behandeling van kanker.
16 - (Rusland) - Na een verbanning van acht jaar wegens revolutionaire activiteiten krijgt Maksim Gorki gratie.
21 - De Britse, uit Fleetwood afkomstige, trawler FD 141 Doris, op weg van Fleetwood naar de visgronden ten westen van Schotland raakt voor de kust van Skye in een zware storm en vergaat. Alle tien opvarenden komen om het leven.

februari

8 - De Duitser Karl Ingold vestigt met zijn dubbeldekker een wereldrecord vliegduur: 16 uur en 20 minuten.
9 - Charlie Chaplin introduceert zijn typetje The Tramp in de stomme film Mabel's Strange Predicament.
14 - Southampton - De RMS Britannic wordt te water gelaten met 48.158 brt, nog iets groter dan de Titanic (46 328 brt), in de vaart genomen.

maart

10 - (Italië) - Met het aftreden van de liberale minister-president Giovanni Giolitti eindigt de hervormingsperiode die begon in 1903. Deze leidde onder meer tot grote economische en industriële vooruitgang.
10 - Een dag nadat in Londen Emeline Pankhurst weer eens is gearresteerd, vernielt de Canadese suffragette Mary Richardson in de National Gallery het schilderij Venus voor de spiegel van Velázquez.
16 - De Oostenrijkse minister-president Karl von Stürgkh ontbindt het parlement, de Rijksraad, en regeert verder per decreet.
18 - In Oudenrijn opent het eerste homeopathische ziekenhuis in een gloednieuw gebouw, gelegen te midden van bossen en weilanden.
25 - De sociaaldemocraat Floor Wibaut wordt gekozen tot wethouder volkshuisvesting van Amsterdam.
28 - Eerste Belgische radio-uitzending.
31 - Ferdinand von Zeppelin bewijst met een nieuw wereld-hoogterecord van 3065 meter het prestatievermogen van zijn luchtschepen.

april

14 - De jeugdige Mexicaanse piloot Gustavo Salinas stijgt met een vliegtuig op om enige zelfgemaakte bommen te laten vallen op het oorlogsschip Cañonero Guerrero in de Golf van Californië. Daar dit schip uiteraard geen luchtafweer heeft, wordt het gedwongen zich terug te trekken. Het is de eerste luchtaanval in de geschiedenis.
15 - De grootste drijvende kraan ter wereld, met een hefvermogen van 250 ton, komt in Wilhelmshaven in bedrijf.
15 - (Duitsland) - Hermann Hesse publiceert zijn roman Rosshalde.
16 - Charlie Chaplin maakt zijn eerste avondvullende film (Tillies mislukte romance) bij Mack Sennett.
20 - De staking van mijnwerkers in Colorado leidt tot het Bloedbad van Ludlow waar in totaal 25 mensen bij omkomen. President Wilson stuurt federale troepen naar de staat.
21 - (Mexico) - Eenheden van de Amerikaanse marine bezetten de havenstad Veracruz. Op de achtergrond speelt de Amerikaanse interesse in de exploitatie van de Mexicaanse olievelden een rol.
april - De vredespartijen, radicalen en socialisten winnen de verkiezingen in Frankrijk.

mei

2 - (VS) - De Amerikaan Edward Beeson verbetert in Berkeley het wereldrecord hoogspringen met een sprong over 2,02 meter.
19 - De wet Poullet introduceert de leerplicht voor alle kinderen tussen 6 en 12 jaar in België en stipuleert dat de leeftijdsgrens zal verhoogd worden tot 13 en vervolgens 14 jaar. Tevens wordt het Medisch Schooltoezicht opgericht, om de kritiek tegen te gaan dat een (verplichte) concentratie van kinderen tot ongezonde situaties zal leiden.
29 - Het Canadese passagiersschip s.s. Empress of Ireland zinkt na aanvaring in de Saint Laurens Seaway. 1024 opvarenden komen om het leven.
Henk Sneevliet richt de Indische Sociaal-Democratische Vereeniging op.

juni

2 - In Londen presenteert de natuurkundige Archibald Low zijn eerste televisietoestel. Het brengt 1500 beelden per minuut over.
3 - In België fuseert de vakbondskrant Volkstribuun met De Werker tot de Volksgazet.
11 - 23 Inname van Zacatecas in Mexico: De troepen van Pancho Villa weten de stad Zacatecas in te nemen op het federale leger van de dictator generaal Victoriano Huerta, wat het begin van het einde betekent voor diens régime.
15 - In Durrës (Albanië) sneuvelt de Nederlandse majoor Lodewijk Thomson, de leider van een Nederlandse vredesmissie in het jonge koninkrijk Albanië.
18 - (Frankrijk) - In Parijs verbetert de Zwitser Oscar Egg het werelduurrecord wielrennen. In een uur legt hij een afstand van 44,247 km af.
23 - (Frankrijk) - Op de zestiende zitting van het IOC in Parijs wordt de Olympische vlag met de vijf ringen voor het eerst officieel gehesen.
25 - De grens over Timor tussen het Nederlandse en het Portugese deel wordt bij arbitrage vastgesteld door de Zwitserse ambassadeur in Parijs.
28 - (Sarajevo) - Moordaanslag op aartshertog Frans Ferdinand van Oostenrijk-Este, de troonopvolger van Oostenrijk-Hongarije en aartshertogin Sophie door de Servische nationalist Gavrilo Princip. Beiden komen om het leven. Dit vormde de directe aanleiding tot het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.
29 - (Oostenrijk-Hongarije) - De Oostenrijkse stafchef Conrad von Hötzendorf bepleit oorlog tegen Servië.

juli

4 - Het herenenkelspel op Wimbledon wordt gewonnen door de Australiër Norman Brooks, het damesenkelspel wordt gewonnen door Dorothea Lambert-Chambers.
5 - Kroonraad in Berlijn; verlening van de zogenaamde "Blanco cheque": Duitsland zal Oostenrijk-Hongarije steunen in elke actie die het tegen Servië neemt.
15 - In de Berner Alpen wordt de 14,6 km lange Lötschbergspoortunnel geopend.
16 - De Franse bokser Georges Carpentier verslaat in Londen de wereldkampioen zwaargewicht 'Gunboat' Smith in de zesde ronde.
23 - Oostenrijk-Hongarije overhandigt een ultimatum aan Servië. Het land krijgt 48 uur om te voldoen aan een aantal onmogelijke Oostenrijkse eisen. Een oorlog lijkt onvermijdelijk. (Juli-ultimatum)
24 - Rusland besluit tot premobilisatie in de vier militaire districten grenzend aan Oostenrijk-Hongarije.
25 - Servië accepteert het grootste deel van het ultimatum, maar wijst enkele essentiële punten af. Oostenrijk-Hongarije antwoordt met gedeeltelijke mobilisatie.
26 - De Noorse Zeemanskerk in Rotterdam wordt ingewijd door bisschop Erichsen uit Bergen.
28 - Oostenrijk-Hongarije verklaart de oorlog aan Servië. Hiermee begint de Eerste Wereldoorlog.
28 - De eerste steenkool komt naar boven uit de Steenkoolmijn van Winterslag.
29 - Troepen van Oostenrijk-Hongarije bombarderen Belgrado.
30 - Rusland mobiliseert ter bescherming van hun bondgenoot Servië.
31 - Koningin Wilhelmina der Nederlanden tekent het besluit tot mobilisatie: "Alle miliciens en landweermannen met spoed opkomen". Generaal Snijders wordt benoemd tot opperbevelhebber.
31 - Duitsland eist van Frankrijk een neutraliteitsverklaring.
31 - Oostenrijk-Hongarije mobiliseert geheel.
31 - (België) - Om 19.00 uur besluit de Belgische regering tot algemene mobilisatie.
31 - (Frankrijk) - De socialistische leider Jean Jaurès, een van de populairste pacifisten van Europa, wordt in Parijs vermoord door een nationalist.
31 - Het Verenigd Koninkrijk vraagt Frankrijk en Duitsland of zij beloven de Belgische neutraliteit niet te schenden. Frankrijk reageert positief, Duitsland reageert niet.

augustus

1 - Per ultimatum eist Duitsland dat Rusland zijn mobilisatie ongedaan maakt.
1 - 12.00 uur; Rusland geeft geen gehoor aan het Duitse ultimatum. Frankrijk verwerpt noch aanvaardt de Duitse eis tot neutraliteit.
1 - 16.00 uur; Frankrijk mobiliseert.
1 - 17.00 uur; Duitse oorlogsverklaring aan Rusland.
1 - 19.00 uur; Duitsland kondigt algemene mobilisatie af.
1 - Duitsland valt