Dakuten

Dakuten (Japans: 濁点, [dakɯ̥teɴ]^?, Hepburn: dakuten; Nederlands: Stemhebbendheidsteken) is een Japans diakritsch teken: ◌゙ dat wordt gebruikt in combinatie met kana (hiragana en katakana) om de stemhebbendheid van een medeklinker in een mora uit te drukken, bijvoorbeeld wanneer deze rendaku heeft ondergaan.

Etymologie

Het woord dakuten (kanji: 濁点; hiragana: [だくてん]; katakana: [ダクテン]; bestaande uit 4 morae: da-ku-te-n) is de rōmaji-transliteratie in het hepburnsysteem. De samenstelling bestaat uit twee zelfstandige naamwoorden. Het is een kango-lexeem.

Het eerste deel van de samenstelling is de kanji 濁 [daku] "stemhebbend" in de on-lezing.^[1]
Het tweede deel van de samenstelling is de kanji 点 [ten] "teken" eveneens in de on-lezing.^[2]

De term dakuten kan worden vertaald naar het Nederlands als: Stemhebbendheidsteken.^[3]

Het diakritisch teken

Een dakuten lijkt enigszins op een dubbel aanhalingsteken, het wordt gecombineerd met de syllabaria: hiragana en katakana. De dakuten wordt geplaatst rechtsboven op een kana-karakter. Hierdoor veranderen de stemloze medeklinkers /k/, /s/, /t/, en /h/ naar respectievelijk de stemhebbende medeklinkers /g/, /z/, /d/, en /b/.^[4]

Voorbeeld

Dakuten-voorbeelden
Stemloos zonder dakuten		Stemhebbend met dakuten
Hiragana	Katakana	Hiragana	Katakana
か	カ	が	ガ
[ka]		[ga]
し	シ	じ	ジ
[shi]		[ji]
つ	ツ	づ	ヅ
[tsu]		[zu]
へ	ヘ	べ	ベ
[he]		[be]

Kana met dakuten

Gojūon met dakuten

Ter illustratie staat hieronder de Gojūon-tabel waarbij eveneens dakuten zijn opgenomen. Yōon kunnen eveneens worden gecombineerd met dakuten.

Gojūon met (han)dakuten
				Gyō											(han)dakuten
				·	/k/	/s/	/t/	/n/	/h/	/m/	/j/	/r/	/w/	/ɴ/	/g/	/z/	/d/	/b/	/p/
	A	Hiragana		あ	か	さ	た	な	は	ま	や	ら	わ	ん	が	ざ	だ	ば	ぱ
		Katakana		ア	カ	サ	タ	ナ	ハ	マ	ヤ	ラ	ワ	ン	ガ	ザ	ダ	バ	パ
		Rōmaji	H	a	ka	sa	ta	na	ha	ma	ya	ra	wa	n	ga	za	da	ba	pa
		Rōmaji	K	a	ka	sa	ta	na	ha	ma	ya	ra	wa	n	ga	za	da	ba	pa
		IPA		[a]	[ka]	[sa]	[ta]	[na]	[ha]	[ma]	[ja]	[ra]	[wa]	[ɴ]	[ga]	[za]	[da]	[ba]	[pa]
	I	Hiragana		い	き	し	ち	に	ひ	み	X	り	ゐ		ぎ	じ	ぢ	び	ぴ
		Katakana		イ	キ	シ	チ	ニ	ヒ	ミ		リ	ヰ		ギ	ジ	ヂ	ビ	ピ
		Rōmaji	H	i	ki	shi	chi	ni	hi	mi		ri	wi		gi	ji	ji	bi	pi
		Rōmaji	K	i	ki	si	ti	ni	hi	mi		ri	i		gi	zi	zi	bi	pi
		IPA		[i]	[kʲi]	[ɕi]	[tɕi]	[ɲi]	[çi]	[mʲi]		[ɾʲi]	[i]		[ɡʲi]	[ʑi]	[ʑi]	[bʲi]	[pʲi]
	U	Hiragana		う	く	す	つ	ぬ	ふ	む	ゆ	る	X		ぐ	ず	づ	ぶ	ぷ
		Katakana		ウ	ク	ス	ツ	ヌ	フ	ム	ユ	ル			グ	ズ	ヅ	ブ	プ
Dan
		Rōmaji	H	u	ku	su	tsu	nu	fu	mu	yu	ru			gu	zu	zu	bu	pu
		Rōmaji	K	u	ku	su	tu	nu	hu	mu	yu	ru			gu	zu	zu	bu	pu
		IPA		[ɯ]	[kɯ]	[sɯ]	[t͡sɯ]	[nɯ]	[ɸɯ]	[mɯ]	[jɯ]	[ɾɯ]			[gɯ]	[zɯ]	[zɯ]	[bɯ]	[pɯ]
	E	Hiragana		え	け	せ	て	ね	へ	め	X	れ	ゑ		げ	ぜ	で	べ	ぺ
		Katakana		エ	ケ	セ	テ	ネ	ヘ	メ		レ	ヱ		ゲ	ゼ	デ	ベ	ペ
		Rōmaji	H	e	ke	se	te	ne	he	me		re	we		ge	ze	de	be	pe
		Rōmaji	K	e	ke	se	te	ne	he	me		re	e		ge	ze	de	be	pe
		IPA		[e]	[ke]	[se]	[te]	[ne]	[he]	[me]		[re]	[we]		[ge]	[ze]	[de]	[be]	[pe]
	O	Hiragana		お	こ	そ	と	の	ほ	も	よ	ろ	を		ご	ぞ	ど	ぼ	ぽ
		Katakana		オ	コ	ソ	ト	ノ	ホ	モ	ヨ	ロ	ヲ		ゴ	ゾ	ド	ボ	ポ
		Rōmaji	H	o	ko	so	to	no	ho	mo	yo	ro	wo		go	zo	do	bo	po
		Rōmaji	K	o	ko	so	to	no	ho	mo	yo	ro	o		go	zo	do	bo	po
		IPA		[o]	[ko]	[so]	[to]	[no]	[ho]	[mo]	[jo]	[ro]	[wo]		[go]	[zo]	[do]	[bo]	[po]
Kana zijn niet langer meer in gebruik. Rōmaji in blauw geven aan waar Hepburn en Kunrei-shiki van elkaar verschillen. X geeft aan dat er geen kana bestaat voor die uitspraak. ゛ - Dakuten geeft de stemhebbendheid van een kana aan. ゜ - Handakuten geeft de plofklank van een kana aan.

Yōon met dakuten

Ter illustratie staat hieronder de yōon-tabel waarbij eveneens dakuten zijn opgenomen.

拗音 (yōon) *Gebogen klank*
				Gyō
				Digrafen - Yōon							Digrafen - Yōon met (han)dakuten
				/ki/	/si/	/ti/	/ni/	/hi/	/mi/	/ri/	/gi/	/ji/	/ji/	/bi/	/pi/
	ya	Hiragana		きゃ	しゃ	ちゃ	にゃ	ひゃ	みゃ	りゃ	ぎゃ	じゃ	ぢゃ	びゃ	ぴゃ
		Katakana		キャ	シャ	チャ	ニャ	ヒャ	ミャ	リャ	ギャ	ジャ	ヂャ	ビャ	ピャ
		Rōmaji	H	kya	sha	cha	nya	hya	mya	rya	gya	ja	ja	bya	pya
		Rōmaji	K	kya	sya	tya	nya	hya	mya	rya	gya	zya	zya	bya	pya
		IPA		[kʲa]	[ɕa]	[t͡ɕa]	[ɲa]	[ça]	[mʲa]	[ɾʲa]	[ɡʲa]	[(d)ʑa]	[(d)ʑa]	[bʲa]	[pʲa]
	yu	Hiragana		きゅ	しゅ	ちゅ	にゅ	ひゅ	みゅ	りゅ	ぎゅ	じゅ	ぢゅ	びゅ	ぴゅ
		Katakana		キュ	シュ	チュ	ニュ	ヒュ	ミュ	リュ	ギュ	ジュ	ヂュ	ビュ	ピュ
Dan		Rōmaji	H	kyu	shu	chu	nyu	hyu	myu	ryu	gyu	ju	ju	byu	pyu
		Rōmaji	K	kyu	syu	tyu	nyu	hyu	myu	ryu	gyu	zyu	zyu	byu	pyu
		IPA		[kʲɯ]	[ɕɯ]	[t͡ɕɯ]	[ɲɯ]	[çɯ]	[mʲɯ]	[ɾʲɯ]	[ɡʲɯ]	[(d)ʑɯ]	[(d)ʑɯ]	[bʲɯ]	[pʲɯ]
	yo	Hiragana		きょ	しょ	ちょ	にょ	ひょ	みょ	りょ	ぎょ	じょ	ぢょ	びょ	ぴょ
		Katakana		キョ	ショ	チョ	ニョ	ヒョ	ミョ	リョ	ギョ	ジョ	ヂョ	ビョ	ピョ
		Rōmaji	H	kyo	sho	cho	nyo	hyo	myo	ryo	gyo	jo	jo	byo	pyo
		Rōmaji	K	kyo	syo	tyo	nyo	hyo	myo	ryo	gyo	zyo	zyo	byo	pyo
		IPA		[kʲo]	[ɕo]	[t͡ɕo]	[ɲo]	[ço]	[mʲo]	[ɾʲo]	[ɡʲo]	[(d)ʑo]	[(d)ʑo]	[bʲo]	[pʲo]
Kana zijn niet langer meer in gebruik. Rōmaji in blauw geven aan waar Hepburn en Kunrei-shiki van elkaar verschillen. ゛ - Dakuten geeft de stemhebbendheid van een kana aan. ゜ - Handakuten geeft de plofklank van een kana aan.

Unicode

Dakuten worden geordend in Unicode als volgt:

U+3099 ゙ COMBINING KATAKANA-HIRAGANA VOICED SOUND MARK
U+309B ゛ KATAKANA-HIRAGANA VOICED SOUND MARK
U+FF9E ﾞ HALFWIDTH KATAKANA VOICED SOUND MARK

In Unicode zijn er voor bijna alle kana kant-en-klare dakuten. Daarom wordt het dakuten-teken meestal niet als los combinatie-teken gebruikt bij volbrede Japanse karakters. Bij halfbrede kana ligt dat anders. Daar bestaan geen vooraf samengestelde tekens, waardoor de dakuten apart moet worden toegevoegd. Hoewel de dakuten lijkt op een aanhalingsteken, levert dat geen verwarring op. Japanse teksten gebruiken namelijk andere Japanse hoekhaakjes, namelijk: 「」.

Zie ook

Externe links

(en) Tokini - Beginner to Itermediate Japanese - Dakuten - Een uitgebreid overzicht over onder andere dakuten.

Bronnen, noten en/of referenties

↑ (en) Jisho - 濁 jisho.org, geraadpleegd: 11-02-2026
↑ (en) Jisho - 点 jisho.org, geraadpleegd: 11-02-2026
↑ (en) Jisho - 濁点 jisho.org, geraadpleegd: 11-02-2026
↑ (en) Beginner to Intermediate Japanese - Dakuten, Han-Dauten, and Sokuon - Dakuten tokiniandy.com, geraadpleegd: 11-02-2026

[1] (en) Jisho - 濁 jisho.org, geraadpleegd: 11-02-2026

[2] (en) Jisho - 点 jisho.org, geraadpleegd: 11-02-2026

[3] (en) Jisho - 濁点 jisho.org, geraadpleegd: 11-02-2026

[4] (en) Beginner to Intermediate Japanese - Dakuten, Han-Dauten, and Sokuon - Dakuten tokiniandy.com, geraadpleegd: 11-02-2026

[1]

[2]

[3]

[4]

	Hiragana met dakuten
	a	i	u	e	o
G	が ga [ɡa]	ぎ gi [ɡʲi]	ぐ gu [ɡɯ]	げ ge [ɡe]	ご go [ɡo]
Z	ざ za [(d)za]	じ ji [ʑi]	ず zu [zɯ]	ぜ ze [ze]	ぞ zo [zo]
D	だ da [da]	ぢ ji [ʑi]	づ zu [zɯ]	で de [de]	ど do [do]
B	ば ba [ba]	び bi [bʲi]	ぶ bu [bɯ]	べ be [be]	ぼ bo [bo]
V			ゔ vu [vɯ]

	Katakana met dakuten
	a	i	u	e	o
G	ガ ga [ɡa]	ギ gi [ɡʲi]	グ gu [ɡɯ]	ゲ ge [ɡe]	ゴ go [ɡo]
Z	ザ za [za]	ジ ji [ʑi]	ズ zu [zɯ]	ゼ ze [ze]	ゾ zo [zo]
D	ダ da [da]	ヂ ji [ʑi]	ヅ zu [zɯ]	デ de [de]	ド do [do]
B	バ ba [ba]	ビ bi [bʲi]	ブ bu [bɯ]	ベ be [be]	ボ bo [bo]
V			ヴ vu [vɯ]

Taalfamilie:	Japonische talen/Japans-Riukiuaans talen
Japans schrift:	Man'yōgana · Kanji (Chinese karakters) · Kokuji · Kana (= Gojūon + Yōon = Hiragana, Furigana, Katakana, Chōonpu, Kleine kana: Sutegana, Sokuon, Diakrieten, Dakuten en Handakuten)
Kanjilijsten	Jōyōkanji · Jinmeiyōkanji · Hyōgaikanji
Cijfersystemen:	Japanse cijfers · Arabisch-Indische cijfers
Transcriptie:	Rōmaji (= Kunrei-shiki, Hepburnsysteem, Yale (romanisatie))
Woordenschat:	Wago · Kango · Gairaigo
Lezingen	On- en Kun-lezing · Ateji · Jukujikun · Gikun · Nanori