Kielce

Kielce

miasto na prawach powiatu
ul. Sienkiewicza, Pałac Biskupów Krakowskich, Bazylika katedralna, plac Artystów, pomnik Homo Homini, Kadzielnia
Herb Flaga
Państwo	Polska
Województwo	świętokrzyskie
Aglomeracja	kielecka
Prawa miejskie	przed 1259
Prezydent	Agata Wojda
Powierzchnia	109,65 km²
Wysokość	od 260 do 408 m n.p.m.
Populacja (05.01.2026) • liczba ludności • gęstość	174 999 1646 os./km²
Strefa numeracyjna	41
Kod pocztowy	25-001 do 25-900
Tablice rejestracyjne	TK
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego Kielce
Położenie na mapie Polski Kielce
50°52′18″N 20°37′53″E
TERC (TERYT)	2661011
SIMC	0945930
Urząd miejski Rynek 1 25-303 Kielce
Strona internetowa
BIP

Kielce – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich, nad rzeką Silnicą, historycznie w Małopolsce. Centralny ośrodek aglomeracji kieleckiej, stanowi regionalne centrum gospodarcze, naukowe, kulturalne oraz wystawienniczo-targowe. W mieście mieszka 174 999 osób.

Kielce uzyskały lokację miejską przed 1259 rokiem. W ostatniej ćwierci XVI wieku położone były w powiecie chęcińskim województwa sandomierskiego, były własnością biskupstwa krakowskiego.

W latach 1841–1844 i 1867–1917 stolica guberni kieleckiej, natomiast w latach 1919–1939 i 1945–1998 stolica województwa kieleckiego.

Położenie

Kielce położone są w Górach Świętokrzyskich. W obrębie miasta ulokowane są pasma Kadzielniańskie i Dymińskie. Kielce przecina niewielka rzeka Silnica, będąca lewostronnym dopływem Bobrzy. Na terenie miasta znajduje się szereg rezerwatów przyrody ożywionej i nieożywionej, m.in. Kadzielnia, Karczówka, Ślichowice, Wietrznia, Biesak-Białogon. Ponadto granice administracyjne miasta obejmują sporą część Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego. Historycznie i kulturowo Kielce leżą w Małopolsce, w ziemi sandomierskiej. Charakterystyczną mową tego regionu jest tzw. gwara kielecka, którą posługują się mieszkańcy południowej i środkowej części regionu. Miasto charakteryzuje się znaczną różnicą poziomów – od 260 (dolina Silnicy) do 408 m n.p.m. (wzniesienie Telegraf).

Historia

Etymologia

Kościół św. Wojciecha

Legenda wiąże powstanie Kielc z Mieszkiem, synem Bolesława Szczodrego. Przed ponad 900 laty w miejscu, gdzie dziś leży stolica województwa świętokrzyskiego, były nieprzebyte, pełne zwierzyny lasy, które przyciągały myśliwych. Polował tu także Mieszko. Kiedy w pogoni za zwierzyną zgubił swoich kompanów, wyjechał na nieznaną polanę i strudzony zasnął w trawie. Przyśniło mu się, że został napadnięty przez zbójców, a ci usiłują wlać mu do ust truciznę. Gdy zaczął już tracić siły, nagle objawił mu się św. Wojciech, uniósł pastorał i na ziemi nakreślił kręty szlak, który przemienił się w strumień wody. Mieszko obudził się, nieopodal ujrzał źródło. Woda w nim była smaczna, przejrzysta, taka jak we śnie. Poczuł przypływ nowych sił i szybko odnalazł swój orszak. Odjeżdżając z polany Mieszko zauważył ogromne, białe kły nieznanego zwierzęcia, być może dzika. Zapowiedział, że wybuduje tu gród z kościołem. Niedługo potem zbudowano w sercu puszczy osadę. Na polanie postawiono kościół pw. św. Wojciecha, a strumień, z którego woda przywróciła księciu siły, mianowano Silnicą. Osadę nazwano zaś Kiełce – na pamiątkę znalezionych tajemniczych kłów. Nazwa z biegiem czasu przekształciła się w Kielce.

Najbardziej prawdopodobna etymologiczna teoria wywodzi nazwę miasta od staropolskiego rzeczownika kielce (liczba mnoga od kielec) oznaczającego "kiełki roślinne" i odnosi się do bagnistego terenu na którym rosła ("kiełkowała") niskopienna wierzbina.

Obóz wojsk rosyjskich pod Kielcami w czasie powstania styczniowego w 1863 roku

Kielecki rynek na początku XX w.

Józef Piłsudski ze swoim sztabem w Kielcach w 1914

Ratusz (2012 r.)

Kalendarium

• 1171 – powstanie kolegiaty pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny
• 1364 – nadanie Kielcom prawa magdeburskiego
• 1496 – kardynał Fryderyk Jagiellończyk nadał Kielcom herb
• 1655 – zniszczenie miasta podczas potopu szwedzkiego
• 1661 – pobyt w Kielcach króla Jana II Kazimierza i jego dworu
• 1662 – okupacja miasta przez zbuntowane oddziały (ok. 12 tysięcy żołnierzy) Związku Święconego
• 27 lipca 1789 – przejście miasta na własność Rzeczypospolitej
• 1795 – w wyniku III rozbioru Polski Kielce znalazły się przejściowo w zaborze austriackim
• 24 maja 1800 – groźny pożar strawił niemal wszystkie domy mieszkalne w centrum, spalił się także ratusz
• 1809 – włączenie miasta do Księstwa Warszawskiego
• 1815 – włączenie Kielc do Królestwa Polskiego będącego w składzie Imperium Rosyjskiego (zabór rosyjski)
• 1816 – powstanie w Kielcach, z inicjatywy ks. Stanisława Staszica, pierwszej polskiej publicznej wyższej uczelni technicznej – Szkoły Akademiczno-Górniczej, z czasem przemienioną na rosyjską uczelnię przez zaborcę rosyjskiego
• 1818 – przeniesienie do Kielc stolicy województwa krakowskiego
• 1841 – utworzenie przez zaborcę rosyjskiego guberni kieleckiej ze stolicą w Kielcach
• 1844 – wykrycie spisku i aresztowanie ks. Piotra Ściegiennego przygotowującego powstanie przeciwko administracji rosyjskiej
• 1 stycznia 1845 – likwidacja guberni kieleckiej i włączenie jej w granice guberni radomskiej, Kielce przestały być miastem gubernialnym (ponownie były nim od 1867 roku)
• 1867 – przejęcie Kielc przez Rosję i ponowne utworzenie guberni kieleckiej ze stolicą w Kielcach, tym razem wydzielonej z części guberni radomskiej

• 

  Teatr im. Stefana Żeromskiego

1870 – powstanie „Gazety Kieleckiej”

• 1885 – budowa linii kolejowej, przebiegającej przez Kielce z Dęblina (wówczas Iwangorodu) do Dąbrowy Górniczej
• 3 lutego 1905 – strajk szkolny uczniów gimnazjum męskiego i uczennic gimnazjum żeńskiego
• 3 lipca 1905 – doszło do krwawych starć Organizacji Bojowej PPS z rosyjskim wojskiem i policją. Ranne zostały cztery osoby, w tym dwie pochodzenia żydowskiego
• 2 września 1906 – w parku miejskim odsłonięto pomnik Stanisława Staszica, powstały z inicjatywy prezydenta Kielc Władysława Garbińskiego
• 13 października 1906 – ukazał się pierwszy numer tygodnika postępowo-demokratycznego „Echa Kieleckie”, redagowanego przez Leona Rygiera i jego żonę Zofię Nałkowską
• 12 sierpnia 1914 – I batalion (w składzie: Pierwsza Kompania Kadrowa, druga i trzecia kompania) wkroczył do Kielc.
• 30 sierpnia 1914 – Kapelan 1 Pułku Legionów Polskich Kosma Lenczowski, przed katedrą odprawił mszę polową, w której nie mogli uczestniczyć kieleccy księża diecezjalni powołujący się na zakaz biskupa Augustyna Łosińskiego.
• 5 września 1914 – zaprzysiężenie w Kielcach I Pułku Legionów Polskich pod dowództwem Józefa Piłsudskiego
• 11 listopada 1918 – pogrom antyżydowski, w wyniku którego zginęły 4 osoby a 250 zostało rannych. Tłum wdziera się do budynku Teatru Miejskiego gdzie dochodzi do linczowania osób przybyłych na zebranie organizacji syjonistycznych mających zamiar podjąć uchwałę wyrażającą radość z odrodzenie państwa polskiego, Kielce częścią niepodległej Polski.
• 2 sierpnia 1919 – utworzenie województwa kieleckiego ze stolicą w Kielcach
• 4 i 5 września 1939 – bombardowanie miasta przez lotnictwo niemieckie, początek okupacji niemieckiej
• 5 kwietnia 1941 – utworzenie przez okupantów niemieckich getta
• 20–24 sierpnia 1942 – zagłada Żydów kieleckich – trzy masowe transporty do obozu zagłady w Treblince.
• 24 lutego 1943 – sekcja oddziału Gwardii Ludowej im. Ziemi Kieleckiej pod dowództwem Jerzego Piwowarka ps. „Jurek” obrzuca granatami kawiarnię niemiecką przy ul. Sienkiewicza. Ginie pięciu hitlerowców.
• 12 stycznia 1945 – początek ofensywy styczniowej i bitwy o Kielce
• 15 stycznia 1945 – zdobycie miasta przez oddziały: 3 Armii Gwardyjskiej, 13 Armii, 4 Armii Pancernej i 25 samodzielnego korpusu pancernego z 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej.
• 5 sierpnia 1945 – rozbicie więzienia na ul. Zamkowej i uwolnienie kilkuset więźniów, przez zgrupowanie oddziałów poakowskich pod dow. kpt. „Szarego”.
• 4 lipca 1946 – pogrom Żydów zwany pogromem kieleckim.
• 1974 – przekształcenie Kielecko-Radomskiej Wyższej Szkoły Inżynieryjnej (powstałej w 1965 roku) w Politechnikę Świętokrzyską.
• 20 lipca 1984 – oddanie do użytku nowego dworca autobusowego.
• 1991 – w ramach IV podróży apostolskiej do Polski, papież Jan Paweł II odwiedził Kielce.
• 14 września 1996 – premiera Hejnału Miasta Kielce autorstwa Karola Anbilda – wybitnego muzyka, długoletniego dyrygenta Filharmonii Kieleckiej.
• 1 stycznia 1999 – Kielce zostały stolicą województwa świętokrzyskiego.
• 2000 – Wyższą Szkołę Pedagogiczną (powstałą w 1973 roku) przekształcono w Akademię Świętokrzyską.
• 2006 – wysadzenie skoczni narciarskiej znajdującej się na Pierścienicy.
• 2008 – Akademię Świętokrzyską przekształcono w Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach, który po 3 latach przekształcono w Uniwersytet Jana Kochanowskiego (UJK).
• 12 czerwca 2016 – referendum w sprawie odwołania prezydenta miasta Kielce Wojciecha Lubawskiego (ostatecznie zbyt mała frekwencja).
• 21 lutego 2019 – uchwała Rady Miasta Kielce doprowadza do zmiany herbu miasta i ustanowienia flagi miasta.
• 7 czerwca 2021 – uroczyste rozpoczęcie prac nad budową Kampusu Laboratoryjnego Głównego Urzędu Miar, które zakończono w grudniu 2023 roku.
• 4 października 2024 – ogłoszenie zmiany lokalizacji dowództwa planowanej 8 Dywizji Piechoty Armii Krajowej z Nowego Miasta nad Pilicą na Kielce.

Demografia

Według stanu na dzień 31 grudnia 2024 roku w Kielcach mieszka 180 537 osób.

Na koniec czerwca 2021 roku stopa bezrobocia wyniosła 5,5%.

Według danych z końca czerwca 2021 roku przeciętny dochód na mieszkańca wynosił 4798,67 zł brutto.

• Wykres liczby ludności Kielc na przestrzeni ostatnich 4 stuleci:

Największą populację Kielce odnotowały w 1991 roku – według danych GUS 215 005 mieszkańców

• Piramida wieku mieszkańców Kielc w 2014 roku.

Dzielnice i osiedla Kielc

Dzielnice i osiedla Kielc

Kielce nie posiadają jednolitego, usankcjonowanego ustawą podziału administracyjnego, stąd nie można jednoznacznie określić granic poszczególnych części miasta. Według rejestru TERYT w skład miasta wchodzą:

Nazwa	Identyfikator	Nazwa	Identyfikator	Nazwa	Identyfikator
Baranówek	0945947	Kleckie	0946183	Radostowa	0946421
Barwinek	0945953	Koszarka	0946190	Schaby	0946438
Białogon	0945960	Koszary	0946208	Sieje	0946444
Biesaki	0945976	Kozi Lasek	0946214	Słowik-Willa	0946450
Bocianek	0945982	Krzetle	0946220	Stadion	0946467
Bór	0945999	Leśniówka	0946237	Stanisławów	0946473
Bukówka	0946007	Łan	0946243	Stara Góra	0946480
Cedro-Mazur	0946013	Łazy	0946250	Stara Wieś	1038140
Cegielnia	0946020	Malików	0946266	Szatan	0946496
Chrusty	0946036	Markowizna	0946272	Szydłówek	0946504
Czarnów	0946042	Nałęczów	0946289	Ślichowice	0946510
Czarnów Rządowy	0946065	Nastole	0946295	Wąsosz	0946527
Czarnów-Osiedle	0946059	Niewachlów Drugi	0946303	Wietrznia	0946533
Dobromyśl	0946071	Niewachlów Pierwszy	0946310	Zagórze	0946540
Dodatki	0946088	Nowy Folwark	0946326	Zagórze Dworskie	0946556
Domaszewice Wikaryjskie	0946094	Ogród-Kolonia	0946332	Zagórze Górne	0946562
Dyminy-Wieś	0946102	Ostra Górka	0946349	Zagórze-Zastawie	0946579
Głęboczka	0946119	Pakosz	0946355	Zakaplica	0946585
Górka	0946125	Piaski	0946361	Zalesie	0946591
Gruchawka	0946131	Pietraszki	0946378	Zalesie Drugie	0946600
Herby	0946148	Pocieszka	0946384	Zalesie Pierwsze	0946616
Kadzielnia	0946154	Pod Telegrafem	0946390	Zalesie-Słowik	0946622
Karczówka	0946160	Posłowice	0946409	Zaporębie	0946639
Kawetczyzna	0946177	Psie Górki	0946415	Zaszosie	0946645

Często zdarza się jednak, że w mowie potocznej używane są nazwy niezawarte w spisie (m.in. Centrum, Dąbrowa, KSM, Osiedle Na Stoku, Osiedle Podkarczówka, Osiedle Świętokrzyskie, Podhale czy Wielkopole) lub pod inną nazwą (m.in. Biesaki jako Biesak, Domaszewice Wikaryjskie jako Domaszowice (Wikaryjskie) czy Krzetle jako Skrzetle).

Od 2018 roku wielokrotnie pojawiły się propozycje podzielenia miasta na jednostki pomocnicze pod różnymi nazwami (m.in. osiedla lub dzielnice), jednak żadna z prób nie zakończyła się powodzeniem.

Administracja publiczna i wymiar sprawiedliwości

Urząd Wojewódzki

Sąd Okręgowy

Kielce są siedzibą władz powiatu kieleckiego oraz samorządowego województwa świętokrzyskiego.

W Kielcach urzęduje wojewoda świętokrzyski oraz organy administracji niezespolonej takie jak: naczelnik urzędu celno-skarbowego, dyrektor okręgowego urzędu górniczego, naczelnik obwodowego urzędu miar, dyrektor izby administracji skarbowej, naczelnicy pierwszego i drugiego urzędu skarbowego, dyrektor urzędu kontroli skarbowej, dyrektor urzędu statystycznego, szef wojskowego centrum rekrutacji. Mieści się tu również oddział Urzędu Dozoru Technicznego, delegatura Najwyższej Izby Kontroli, Izba Administracji Skarbowej, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna, Wojewódzki Inspektorat Weterynarii, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Państwowe Gospodarstwo Wodne „Wody Polskie” – Zarząd Zlewni, Świętokrzyski oddział Narodowego Funduszu Zdrowia, Oddział Narodowego Banku Polskiego, Świętokrzyska Izba Lekarska, Okręgowa Izba Aptekarska, Delegatura Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

W Kielcach znajduje się sąd okręgowy (jednostką nadrzędną jest dla niego sąd apelacyjny w Krakowie) zlokalizowany w dwóch budynkach:

• Seminaryjska 12a (wydziały I-IV, VIII oraz IX),
• Wróblewskiego 4 (wydziały V i VII).

Sąd Okręgowy w Kielcach jest jedynym tego typu sądem w województwie świętokrzyskim i obejmuje on obszar właściwości 12 sądów rejonowych zlokalizowanych na terenie województwa.

Ponadto, w Kielcach istnieje sąd rejonowy wraz z jednostką powołaną do rozpoznawania spraw gospodarczych i upadłościowych. 1 lipca 2005 roku przy ul. Prostej rozpoczął działalność wojewódzki sąd administracyjny. Funkcjonuje prokuratura okręgowa (przy ulicy Mickiewicza) i dwie prokuratury rejonowe: Kielce-Wschód i Kielce-Zachód (obie znajdują się przy ulicy Peryferyjnej, gdzie zostały przeniesione w 2026 roku z ulicy Sandomierskiej). W dzielnicy Piaski, przy ulicy Zagnańskiej znajduje się areszt śledczy.

W latach 2021–2023 miała miejsca budowa I etapu nowego Kampusu Laboratoryjnego Głównego Urzędu Miar w Kielcach, natomiast samo zezwolenie na użytkowanie uzyskano na początku 2024 roku.

Zabytki

Zabytki na terenie Kielc

Mapa centrum Kielc z 2006 roku

Pałac Biskupów Krakowskich

Bazylika katedralna Wniebowzięcia NMP

Pałac Tomasza Zielińskiego

Gmach Towarzystwa Wzajemnego Kredytu – obecnie BGŻ

Lapidarium z macew na cmentarzu żydowskim

Rynek w Kielcach nocą

Kościół Świętego Krzyża

Dawna synagoga

W Kielcach zabytki skupione są głównie wokół centralnej części miasta. Są to m.in.:

• Pałac Biskupów Krakowskich, wzniesiony w latach 1637–1641 przez Tomasza Poncino z inicjatywy biskupa Jakuba Zadzika. Przykład polskiej rezydencji z epoki dynastii Wazów. Pomimo licznych przekształceń dokonywanych w XIX w. przez rosyjskiego zaborcę, pałac zachował pierwotną bryłę, dekorację elewacji oraz oryginalny wystrój większości wnętrz. Od 1971 roku mieści się tu Muzeum Świętokrzyskie, natomiast od 1975 Muzeum Narodowe na tyłach którego znajduje się Ogród Włoski.
• Bazylika katedralna Wniebowzięcia NMP, wzniesiona w 1171 przez biskupa krakowskiego Gedeona, wielokrotnie przebudowywana w XVI, XVII i XIX wieku uzyskała wygląd wczesnobarokowej trójnawowej bazyliki.
• Kościół św. Wojciecha, powstał w miejscu najstarszej świątyni w Kielcach; jej początki sięgają X w; obecne zabudowania pochodzą z 1763 roku. Na placu przed kościołem zachowano fragment muru, przed którym hitlerowcy publicznie rozstrzelali w 1943 roku zakładników – żołnierzy Armii Krajowej.
• Kościół Trójcy Świętej, wybudowany w latach 1640–1644. Wyposażenie świątyni pochodzi głównie z XVIII wieku – barokowe i późnobarokowe ołtarze, ambona, trzykondygnacyjny chór oraz późnorenesansowa dekoracja stiukowa zdobiąca sklepienie kolebkowe z lunetami.
• Pałacyk Zielińskiego, w latach 1847–1858 był własnością Tomasza Zielińskiego, wielkiego orędownika kultury. Obecnie znajduje się tu Dom Środowisk Twórczych.
• Kościół i klasztor na wzgórzu Karczówka, zbudowany w latach 1624–1631, pierwotnie zasiedlony przez zakon bernardynów (rozwiązany przez władze carskie w 1864 roku). Od 1957 roku gospodarzami obiektu są pallotyni.
• Kościół garnizonowy, dawna cerkiew, wzniesiona w latach 1902–1904, wzorowana na soborze Izaakowskim w Petersburgu. W okresie międzywojennym świątynię odremontowano i przystosowano do liturgii rzymskokatolickiej, przeznaczając ją na kościół garnizonowy pw. Matki Boskiej Królowej Polski. Wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z 1926 roku.
• Kościół ewangelicko-augsburski pw. Świętej Trójcy – jedna z nielicznych świątyń ekumenicznych w Polsce. Wybudowany w stylu klasycystycznym w 1837 roku. Posiada jednonawowy korpus i wieżę od strony północnej. Użytkowany przez wyznawców Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, Kościoła Polskokatolickiego i Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej.
• Dworek Laszczyków, modrzewiowy dworek z 1788 roku, kryty łamanym gontem, z bielonymi ścianami i portykiem kolumnowym. Obecnie siedziba Muzeum Wsi Kieleckiej.
• Rynek, jego lokalizacja została wyznaczona jeszcze w średniowieczu. Zabudowa pochodzi głównie z XVIII i XIX w. Na skwerku przy Rynku znajduje się figura św. Tekli z 1765 roku.
• Ulica Henryka Sienkiewicza, wytyczona w latach 20. XIX w. jako ulica Konstantego, później ulica Pocztowa. Główna ulica miasta, wyłączona z ruchu kołowego. Znajduje się tu szereg zabytkowych budowli, m.in. hotele Wersal i Bristol, Teatr im. Stefana Żeromskiego, a także będący przykładem architektury secesyjnej budynek Banku Gospodarki Żywnościowej.
• Synagoga – wybudowana w 1902 roku.
• Cmentarz Stary, założony ok. 1800 roku, początkowo przeznaczony zarówno dla katolików, jak i dla ewangelików, prawosławnych i unitów. Znajdują się tu cenne nagrobki żeliwne i kamienne oraz kaplice z początku XIX w.
• Park miejski im. Stanisława Staszica, założony w 1830 roku na terenie istniejącego ogrodu z XVIII w.
• Dworek Karscha, wzniesiony w I połowie XIX wieku przez rodzinę Stumpfów. W latach 1888–1890 miał w tym dworze swoją pracownię słynny malarz – Jan Styka.
• Kościół Świętego Krzyża, budowany od 1904 roku z przerwami, prace zakończyły się po 1945 roku, parafia powstała 13 czerwca 1913 roku.
• Wojewódzki Dom Kultury, budowany w latach 1933–1935 jako Dom Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego im. Marszałka Józefa Piłsudskiego.
• Plac Wolności zaprojektowany pod koniec XIX wieku, w przeszłości funkcjonował jako plac targowy.

Oprócz Śródmieścia, zabytki zlokalizowane są na Białogonie, Bukówce, Dąbrowie, Karczówce, Pakoszu i Zagórzu. Należą do nich:

• Kaplica NMP Matki Kościoła na kieleckiej Dąbrowie wzniesiona w 1866 roku.
• Cmentarz żydowski założony w 1868 roku.
• zespół dawnych koszar 4. Pułku Piechoty Legionów „Bukówka” po zachodniej stronie ul. Wojska Polskiego na Bukówce.
• zespół kościoła parafialnego pw. Przemienienia Pańskiego zlokalizowany na Białogonie.
• zespół dawnych zakładów i osiedla przemysłowego na Białogonie.
• Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kielcach znajdujący się na Zagórzu.
• klasztor na Karczówce.

Turystyka

Ulica Sienkiewicza

Panorama miasta z Pierścienicy, na pierwszym planie wyciąg narciarski i nieistniejąca już skocznia

Kielce są punktem początkowym:

• czerwonego szlaku turystycznego prowadzącego do Chęcin,
• czarnego szlaku rowerowego prowadzącego do Cedzyny,
• czerwonego szlaku rowerowego prowadzącego do Podzamcza Piekoszowskiego.

Na terenie miasta znajdują się:

• czerwony szlak miejski w Kielcach,
• niebieski szlak spacerowy Kielce, ul. Zamkowa – Stadion Leśny,
• zielony szlak spacerowy Kielce Słowik – rezerwat Biesak-Białogon,
• zielony szlak spacerowy Kielce, ul. Zamkowa – Bukówka,
• żółty szlak spacerowy wokół Kielc,
• czarny szlak turystyczny Kielce, ul. Szczepaniaka – Pierścienica,
• ścieżka rowerowa prowadząca przez centrum (od ul. Jesionowej, poprzez ul. Sienkiewicza aż na Stadion Leśny),
• czerwona ścieżka rowerowa prowadząca na Stadion Leśny (bardzo trudna),
• niebieska ścieżka rowerowa prowadząca na Stadion Leśny (nieco łatwiejsza),
• czerwona ścieżka rowerowa prowadząca na Telegraf (bardzo trudna),
• niebieska ścieżka rowerowa prowadząca na Telegraf (bardzo trudna).

Przez Kielce przechodzi niebieski szlak turystyczny z Chęcin do Łagowa.

Na terenie dawnego kamieniołomu na Kadzielni znajduje się podziemna trasa turystyczna mająca ok. 140 metrów.

Ważną instytucją turystyczną jest Geonatura Kielce.

Pomniki i tablice pamiątkowe

W Kielcach znajduje się ponad 250 pomników i tablic, nie licząc tych, które tworzą Aleję Sław.

Przyroda

Rezerwaty przyrody w Kielcach

Rezerwat przyrody Kadzielnia

Rezerwat przyrody Ślichowice

Rezerwat przyrody Biesak-Białogon

Rezerwat przyrody Karczówka

Rezerwat przyrody Wietrznia

W granicach administracyjnych Kielc znajduje się część Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego, Kielecki Obszar Chronionego Krajobrazu, a także 5 rezerwatów przyrody:

• Rezerwat przyrody Kadzielnia;
• Rezerwat przyrody Biesak-Białogon;
• Rezerwat przyrody Karczówka;
• Rezerwat przyrody Ślichowice im. Jana Czarnockiego;
• Rezerwat przyrody Wietrznia im. Zbigniewa Rubinowskiego.

W Kielcach znajduje się 16 parków i skwerów, do których zalicza się m.in. istniejący od co najmniej 1804 roku Park Miejski, który w 1972 roku został wpisany do rejestru zabytków. Popularnym jest również Las Komunalny, zwany potocznie Stadionem Leśnym, który jest największym zagospodarowanym obszarem zieleni w mieście (67ha).

Według badań przeprowadzonych w 2021 roku przez Obserwatorium Polityki Miejskiej IRMiR Kielce były 3. miastem w grupie polskich miast powyżej 100 tysięcy mieszkańców pod względem udziału terenów zielonych w powierzchni miasta (66,8%).

Bezpieczeństwo publiczne

W Kielcach znajduje się centrum powiadamiania ratunkowego, które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999.

Policja i Straż Miejska

W Kielcach znajduje się Miejska i Wojewódzka Komenda Policji, 4 Komisariaty Policji oraz Komenda Straży Miejskiej.

Straż Pożarna

Jednostka Ratownictwa Gaśniczego (JRG) nr 1 położona przy ul. Sandomierskiej, po lewej Miejska i Wojewódzka Komenda Państwowej Straży Pożarnej

W Kielcach znajduje się Wojewódzka i Miejska Komenda Państwowej Straży Pożarnej zlokalizowane przy ul. Sandomierskiej. Na terenie miasta funkcjonują 3 Jednostki Ratowniczo Gaśnicze:

• przy ul. Sandomierskiej;
• przy ul. Robotniczej;
• przy ul. Grunwaldzkiej.

Ponadto, na Niewachlowie II znajduje się Ochotnicza Straż Pożarna.

Opieka zdrowotna

Wjazd do Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego od ul. Grunwaldzkiej

Kielce posiadają pięć publicznych szpitali:

• Wojewódzki Szpital Zespolony w Kielcach;
• Świętokrzyskie Centrum Psychiatrii w Morawicy k. Kielc (wraz z oddziałem przy kieleckiej ul. Kusocińskiego);
• Szpital MSWiA w Kielcach;
• Świętokrzyskie Centrum Onkologii w Kielcach;
• Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Czerwonej Górze k. Kielc.

W mieście znajdują się też dwie prywatne kliniki lekarskie:

• Szpital Kielecki;
• Świętokrzyskie Centrum Matki i Noworodka w Kielcach.

Gospodarka

Targi Kielce

Podstawą rozwoju gospodarczego miasta była – począwszy od XV wieku – eksploatacja i przetwórstwo surowców mineralnych: rud żelaza, miedzi i ołowiu oraz marmurów i piaskowców. Po 1945 nastąpił rozwój przemysłu metalowego i maszynowego, powstały Zakłady Urządzeń Chemicznych Armatury Przemysłowej „Chemar” oraz Fabryka Łożysk Tocznych „Iskra”. Dziś rozwija się tu m.in. przemysł budowlany, materiałów budowlanych, elektromaszynowy, a także spożywczy i przetwórczy. W Kielcach swoje siedziby mają m.in. Cersanit, Barlinek, Opoczno, Echo Investment, North Fish, Kolporter, Formaster S.A. Znajdują się tu także zakłady produkcyjne WSP Społem (producent Majonezu Kieleckiego), Kerry Polska, Vive Textile Recycling Sp zoo, Womar, Iskra, Chemar, DS Smith oraz SHL (znana głównie z produkcji motocykli starszej generacji). Targi Kielce są obecnie (2024) wiceliderem rynku targowego w Polsce. W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Kielce.

Od 2006 roku istnieje Kielecki Park Technologiczny, który przyciąga wiele innowacyjnych start-upów i inwestorów. W 2024 roku utworzony został Kielecki Park Przemysłowy w ramach SSE „Starachowice” zlokalizowany w miejscu dawnego Browaru Belgia.

Handel

Handel w Kielcach

Galeria Echo

Galeria Korona

Galeria Planty

W I dekadzie i na początku II dekady XXI wieku w Kielcach powstały trzy duże galerie handlowe: Pasaż Świętokrzyski (2005–2006), Galeria Echo (2001–2002, rozbudowana w latach 2009–2011) oraz Galeria Korona (2010–2012). Oprócz tego po 2000 roku powstały galeria w miejscu targowiska przy ul. Planty oraz parki handlowe przy ulicy Radomskiej, przy skrzyżowaniu ulic Krakowskiej, Fabrycznej i Na Ługach oraz przy ulicy Ściegiennego. Wyremontowany został także główny deptak miasta – ulica Sienkiewicza – na którym znajduje się kilka domów handlowych oraz wiele mniejszych sklepów, butików i lokali usługowych. Oprócz centrów handlowych, w mieście funkcjonują 2 targowiska miejskie – w narożniku ulic Seminaryjskiej i Tarnowskiej (tzw. bazary) oraz przy ulicy Piekoszowskiej (w latach 2007–2023 przy ulicy Mielczarskiego), a także kilka mniejszych targowisk położonych przy niektórych osiedlach mieszkaniowych.

Transport

Drogowy

Transport drogowy na terenie Kielc

Drogi ekspresowe (na niebiesko), krajowe (na czerwono) i wojewódzkie (na żółto) na terenie Kielc i sąsiednich gmin

Zachodnia Obwodnica Kielc

Widok na węzeł Kielce-Bocianek z kładki nad ulicą Świętokrzyską

Północna część ul. Źródłowej (DK73) widziana z kładki

Widok na początek ulicy Armii Krajowej (DW762) z wiaduktu w ciągu ulicy Krakowskiej

Sieć drogowa na terenie miasta składa się z dróg ekspresowych, dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych, gminnych i wewnętrznych. Wszystkimi drogami publicznymi (poza drogami klasy S) zarządza Miejski Zarząd Dróg w Kielcach, którego dyrektorem jest Karol Nowakowski. Kielce stanowią węzeł komunikacyjny, przez miasto przebiegają trzy drogi międzynarodowe i krajowe:

• 7 S7 Gdańsk – Elbląg – Warszawa – Radom – Kielce (zachodnia obwodnica miasta) – Kraków – Chyżne;
• 73 Wiśniówka – Kielce (w ciągu ulic: Radomska – al. Solidarności – Źródłowa – Tarnowska – al. ks. J. Popiełuszki – ks. P. Ściegiennego) – Busko-Zdrój – Tarnów – Pilzno – Jasło;
• 74 S74 Wieluń – Piotrków Trybunalski – Sulejów – Kielce (w ciągu ulic: Łódzka – Jesionowa – Świętokrzyska) – Opatów – Szczebrzeszyn – Zamość – granica polsko-ukraińska (przejście graniczne w Zosinie).

Na terenie miasta znajduje się 5 dróg wojewódzkich:

• droga wojewódzka nr 745 Kielce (Dąbrowa) – Masłów Pierwszy – Radlin;
• droga wojewódzka nr 761 Kielce (Białogon) – Piekoszów;
• droga wojewódzka nr 762 Kielce (Dąbrowa) – Chęciny – Małogoszcz;
• droga wojewódzka nr 764 Kielce – Raków – Staszów – Połaniec – Tuszów Narodowy;
• droga wojewódzka nr 786 Kielce – Ruda Strawczyńska – Łopuszno – Włoszczowa – Koniecpol – Święta Anna – Częstochowa.

Łączna długość sieci drogowo-ulicznej na terenie miasta wynosi 410,73 km i obejmuje:

• drogi krajowe przebiegające przez 9 ulic o łącznej długości 22,39 km;
• drogi wojewódzkie przebiegające przez 18 ulic o łącznej długości 29,27 km;
• drogi powiatowe, w skład których wchodzi 115 ulic o łącznej długości 108,7 km;
• drogi gminne obejmujące 474 ulice o łącznej długości 233,5 km;
• drogi wewnętrzne, położone na gruntach będących własnością gminy Kielce, w skład których wchodzi 69 ulic o łącznej długości 19,6 km (położone są głównie na terenie osiedli mieszkaniowych).

Nawierzchnię twardą ulepszoną (bitumiczną, betonową, z kostki prefabrykowanej) posiada 220,6 km dróg (57,5% wszystkich dróg) – drogi krajowe i wojewódzkie oraz część dróg powiatowych i gminnych. Nawierzchnię twardą nieulepszoną (tłuczniową, żużlową itp.) posiada 32,4 km dróg (8,4% wszystkich dróg). Nawierzchnię gruntową posiada 131 km dróg. (34,1% wszystkich dróg). Na terenie miasta funkcjonuje około 60 ulic nie zakwalifikowanych do żadnej z powyższych kategorii.

W Rankingu Miast Przyjaznych Kierowcom 2024, przygotowanym przez Oponeo.pl i Yanosik, Kielce zajęły 8. miejsce, spadając o dwie pozycje w porównaniu z rokiem poprzednim. Miasto wyróżnia się korzystnymi warunkami w strefie płatnego parkowania – niskimi opłatami, szerokim wyborem abonamentów oraz krótkimi godzinami obowiązywania opłat (tylko w dni robocze od 9:00 do 17:00). Bezpieczeństwo na drogach również jest mocną stroną Kielc, z relatywnie niską liczbą kolizji. Do słabszych stron zalicza się jednak niska średnia prędkość jazdy (26 km/h w centrum, 38 km/h poza centrum) oraz brak oferty wynajmu aut na minuty. Miasto również słabo wypada pod względem infrastruktury dla samochodów elektrycznych.

Kolejowy

Schemat tras pociągów IC, TLK, REGIO ze stacji Kielce Główne (2023)

Dworzec Kielce Główne w trakcie przebudowy

Przystanek kolejowy Kielce Piaski (2015)

Transport kolejowy jest obecny w Kielcach od 1885 roku, kiedy to ukończono budowę linii łączącej Iwanogród (Dęblin) z Dąbrową Górniczą, przebiegającej przez obecne centrum miasta. Obecnie Kielce stanowią skrzyżowanie linii kolejowych łączących Warszawę, Kraków i Częstochowę:

• linia kolejowa nr 8 Warszawa – Warka – Radom – Skarżysko-Kamienna – Kielce – Kraków;
• linia kolejowa nr 61 Kielce – Małogoszcz – Włoszczowa – Częstochowa – Lubliniec – Fosowskie (kolej lubliniecko-kielecka).

W granicach administracyjnych miasta znajdują się stacje kolejowe: dworzec kolejowy Kielce Główne, Kielce Białogon i Kielce Herbskie, a także przystanki: Kielce Ślichowice (stanowiący część stacji Kielce Herbskie), Kielce Słowik oraz Kielce Piaski z leżącym tuż obok posterunkiem odgałęźnym Piaski. Przez teren miasta przebiegają także dwie łącznice kolejowe:

• łącznica kolejowa nr 567 Piaski – Kielce Herbskie;
• łącznica kolejowa nr 568 Sitkówka Nowiny – Szczukowice.

W planach jest budowa nowej linii kolejowej tzw. „szprychy nr 7" do Centralnego Portu Komunikacyjnego, która swój bieg będzie miała od Nowego Sącza przez Tarnów, Busko-Zdrój, Kielce, Opoczno do CPK. Planowana jest również budowa dwóch nowych przystanków kolejowych: pod wiaduktem w ciągu ul. Kornela Morawieckiego oraz na wysokości os. Podkarczówka, a także przesunięcie stacji Kielce Białogon w kierunku wschodnim.

Dojazd do stacji Kielce Główne możliwy jest z niektórych większych miast w Polsce. Bezpośredni dojazd mają mieszkańcy m.in. Gdańska, Lublina, Warszawy, Częstochowy, Katowic, Koszalina, Krakowa, Wrocławia, Olsztyna, Gdyni, Opola, Białegostoku czy Łodzi.

Lotniczy

Cywilne lotnisko sportowe Kielce-Masłów, posiadające drogę startową o długości 1155 m, może przyjmować samoloty do 20 pasażerów. Rozmowy pomiędzy władzami województwa a prywatną firmą lotniczą na temat uruchomienia regularnych połączeń zakończyły się fiaskiem.

W 2006 r. zapadła decyzja o lokalizacji nowego portu lotniczego na terenach Obic i Grabowca w gminach Morawica i Chmielnik. W 2012 wykonano pierwsze prace budowlane, polegające na przebudowie napowietrznej linii elektroenergetycznej. Jednakże z końcem 2013 wygasła wydana przez Urząd Lotnictwa Cywilnego promesa zezwalająca na założenie lotniska cywilnego w Obicach. Kilka miesięcy wcześniej Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska uchyliła decyzję środowiskową. Do maja 2014 roku na planowaną inwestycję przeznaczono ponad 31 mln zł. Po przejęciu władzy przez nowego prezydenta Kielc, zaniechano plany budowy portu lotniczego. Obecnie istnieją zamiary przekształcenia terenów, na których port miał powstać, w przestrzeń inwestycyjną.

Najbliższe międzynarodowe lotniska znajdują się w Radomiu-Sadkowie, Krakowie-Balicach, Katowicach-Pyrzowicach, Warszawie-Okęciu, Łodzi-Lublinku, Rzeszowie-Jasionce oraz Lublinie-Świdniku.

W 2011 roku oddano do użytku sanitarne lądowisko przy ul. Grunwaldzkiej, które zostało tymczasowo zlikwidowane na czas budowy nowego bloku operacyjnego. Po zakończeniu prac lądowisko będzie znajdować się na dachu budynku. Ponadto, w 2018 roku na dachu Szpitala Kieleckiego przy ul. Kościuszki.

Publiczny transport zbiorowy

Główny wjazd do zajezdni przy ul. Jagiellońskiej, która jest również siedzibą MPK

Komunikacji miejska w Kielcach funkcjonuje od 22 lipca 1951 roku, gdy powstał Wydział, a następnie Zakład Komunikacji Miejskiej w ramach Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w Kielcach. W 2007 roku ówczesny Miejski Zakład Komunikacyjny stał się spółką pracowniczą i zmienił nazwę na Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji.

W 2003 roku, w formie zakładu budżetowego gminy Kielce, powstał Zarząd Transportu Miejskiego z siedzibą przy ul. Głowackiego 4. Pod koniec 2024 roku doszło do zmiany siedziby na Plac Niepodległości 1 (budynek dworcowy stacji Kielce Główne). Organ zarządza i nadzoruje komunikację miejską w imieniu miasta Kielce (tworzy rozkłady, nakłada kary na przewoźnika itp.). Dyrektorem ZTM jest Barbara Damian. Przewoźnikami są: Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji z siedzibą i bazą przy ul. Jagiellońskiej 92 oraz BP Tour oddział Kielce posiadający bazę przy ul. Ściegiennego 264.

W latach 2004–2009 liczba pasażerów kieleckiej komunikacji miejskiej spadła z 33,9 mln do 30,3 mln. W następnych czterech latach zaczęła rosnąć, osiągając w 2013 poziom 35,1 mln osób. Dalszy wzrost został zahamowany pandemią koronawirusa, po której liczba pasażerów sukcesywnie rosła osiągając w roku 2023 co najmniej 38 mln, a w 2024 prawie 39 mln.

Główny powód wzrostu do 2013 roku stanowiły: zakup 40 autobusów i utworzenie 13 nowych linii komunikacyjnych, zakup Systemu Informacji Pasażerskiej oraz wprowadzenie systemu Kieleckiej Karty Miejskiej, natomiast po pandemii m.in. zmiany taryfowe umożliwiających wykorzystywanie biletu jednorazowego jako biletu godzinnego, a także utworzenie biletów semestralnych dla uczniów i studentów oraz wprowadzenie zniżek dla osób rozliczających się z podatków na terenie miasta. Od 1 lutego 2018 roku na liniach 34, 46, 50, 51 i 54 kursują autobusy hybrydowe (oznaczane numerami seryjnymi 5xxx dla pojazdów zwykłych i 6xxx dla przegubowych). 15 czerwca 2025 zaczął funkcjonować wspólny bilet ZTM i Polregio.

Do 31 sierpnia 2023 roku jedynym przewoźnikiem w Kielcach było MPK, natomiast od 1 września drugim przewoźnikiem zostało BP Tour.

Obecnie kursuje 55 linii autobusowych, wśród których są dwie linie nocne (N1 i N2), dwie linie „cmentarne” uruchamiane w weekendy (F i Z), linie sezonowe 16 i T, dwie linie bezpłatne kursujące w centrum miasta (0W i 0Z) oraz linia 104 uruchamiana w trakcie roku akademickiego. Ponadto, uruchamiane są specjalne linie na różne wydarzenia, m.in. na mecze Korony Kielce (S1-S3) i Industrii Kielce (H1, H2).

Kilkukrotnie, w latach 30. i 80. XX wieku oraz na początku XXI wieku, planowano budowę linii tramwajowej w Kielcach.

Komunikacja międzymiastowa

Dworzec autobusowy

Dworzec autobusowy w Kielcach przed przebudową...

...w trakcie...

...i po przebudowie

Historia komunikacji autokarowej w Kielcach sięga 1945, kiedy to powołano Okręgową Bazę PKS. Już w 1946 organizowane były regularne kursy do Krakowa, Warszawy, Jeleniej Góry, Cieplic oraz do ościennych miejscowości. 20 lipca 1984 roku oddano do użytku Dworzec PKS w Kielcach, wówczas jeden z najnowocześniejszych tego typu obiektów w Europie. Jego nietypowa architektura oraz nowatorskie rozwiązania komunikacyjne kwalifikują go do grona najciekawszych atrakcji miasta. Po roku 1990 kielecki PKS został przemianowany na Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej SA w Kielcach i przez 20 lat prowadził regularną komunikację pasażerską dalekobieżną i międzynarodową. W listopadzie 2010 roku Ministerstwo Skarbu Państwa podjęło decyzję o postawieniu spółki w stan likwidacji ze względu na złą kondycję finansową. Obecnie Dworzec należy do gminy Kielce. Władze miasta rozpoczęły gruntowną rewitalizację obiektu, która trwała dwa lata (2018–2020). Miejsce to stało się centrum komunikacyjnym Kielc, m.in. dla większości linii autobusowych organizowanych przez ZTM Kielce i łączących miasto z ościennymi gminami. Dworzec otwarto ostatecznie pod koniec sierpnia 2020 roku, natomiast 1 września tegoż roku przyjechały pierwsze busy.

Przewoźnicy prywatni

W Kielcach intensywnie rozwijają się indywidualne usługi przewozowe. Usługi taksówkarskie oferuje 12 korporacji. Kursy dalekobieżne obsługiwane są przez minibusy należące w większości do Świętokrzyskiego Zrzeszenia Transportu Prywatnego. Przedsiębiorstwo dysponuje dworcem busowym zlokalizowanym przy ul. Żelaznej 18.

Rower Miejski

Widok na stację rowerów „Kadzielnia”, w tle VI LO w Kielcach

Kielecki Rower Miejski ruszył po raz pierwszy 18 października 2022 roku. Do dyspozycji oddano wówczas 250 rowerów (w tym 210 tradycyjnych, 5 tandemów, 25 rowerów elektrycznych oraz 10 rowerów elektrycznych cargo) rozmieszczonych na 59 stacjach.

Oświata i nauka

Uniwersytet Jana Kochanowskiego

Rektorat i Instytut Historii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego

Instytut Chemii UJK

Instytut Edukacji Muzycznej UJK

Instytut Sztuk Pięknych UJK

Centrum Przedsiębiorczości i Biznesu

Centrum Języków Obcych

Centrum Edukacji Artystycznej

Wydział Pedagogiczny i Artystyczny UJK

Wydział Matematyczno-Przyrodniczy UJK

Wydział Zarządzania i Administracji UJK

Collegium Medicum UJK

Akademiki UJK

Kampus Uniwersytecki UJK widziany od strony południowo-wschodniej

Kielce są ośrodkiem naukowym w którym znajduje się dziewięć szkół wyższych:

• Uniwersytet Jana Kochanowskiego,
• Politechnika Świętokrzyska,
• Świętokrzyska Szkoła Wyższa,
• Wyższa Szkoła Administracji Publicznej,
• Akademia Nauk Stosowanych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach,
• Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji,
• Wyższe Seminarium Duchowne w Kielcach,
• Staropolska Akademia Nauk Stosowanych (d. Staropolska Szkoła Wyższa),
• Społeczna Akademia Nauk.

Ponadto, w Kielcach znajduje się 16 publicznych szkół ponadpodstawowych i 28 podstawowych, a także wiele prywatnych placówek oświatowych.

Kultura

Teatr Żeromskiego przed przebudową

Kieleckie Centrum Kultury

Dom kultury „Zameczek”

Biblioteka Uniwersytecka w Kielcach

Kielce są zdecydowanie centrum kulturalnym regionu, to tutaj odbywa się większość koncertów i imprez kulturalnych.

Festiwale

Cykliczne wydarzenia kulturalne, odbywające się na terenie Kielc.

• Festiwale muzyczne
  • Harcerski Festiwal Kultury Młodzieży Szkolnej „Kielce”
  • Anima Mundi – Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej i Sakralnej
  • Hasarapasa – festiwal muzyki i sztuki alternatywnej
  • Memorial to Miles – festiwal muzyki jazzowej
  • Świętokrzyskie Dni Muzyki
  • Firmament – festiwal muzyki elektronicznej
• Festiwale filmowe i teatralne
  • NURT
  • Plebiscyt publiczności 'O Dziką Różę'
• inne
  • Kielecki Festiwal Tańca
  • OFF Fashion
  • Sabat Czarownic

Instytucje kulturalne działające na terenie Kielc

• Kina
  • Helios, znajdujące się w budynku Galerii Echo, zbudowanej pod koniec listopada 2002 u zbiegu ulicy Świętokrzyskiej i alei Solidarności. Składa się z 7 sal kinowych liczących łącznie 1446 miejsc;
  • Moskwa, przy ulicy Staszica, liczące 396 miejsc;
  • Studyjne, w budynku kina Moskwa, liczące 55 miejsc;
  • Kino Fenomen (w latach 2008–2013 Kino WDK), w budynku Wojewódzkiego Domu Kultury w Kielcach, liczące 500 miejsc;
  • Multikino w Galerii Korona Kielce znajdujące się przy ulicy Warszawskiej, które składa się z 9 sal i 1471 miejsc.
• Teatry
  • Teatr im. Stefana Żeromskiego, istnieje od 1945, zlokalizowany jest w zabytkowej kamienicy z drugiej połowy XIX w., dawnej siedzibie Hotelu Polskiego (na czas remontu, trwającego od lutego 2021 roku do sierpnia 2024 roku tymczasowo zlokalizowany w Wojewódzkim Domu Kultury). Odbywa się tu kilka premier rocznie, każdy sezon kończy się plebiscytem o „Dziką Różę”.
    • Teatr Lalki i Aktora „Kubuś”, utworzony w 1955, od końca sierpnia 2024 w nowej siedzibie na Wzgórzu Zamkowym.
    • Kielecki Teatr Tańca, założony w 1995 przez Elżbietę Szlufik-Pańtak.
    • Teatr Ecce Homo – kielecki teatr poruszający się głównie w formule performance.
    • Teatr S.T.R.E.F.A – kielecki teatr offowy, powstały 21 marca 2008 roku z inicjatywy Łukasza Piotra Strzelczyka, Daniela Karpety oraz pasjonatów teatru, jako niezależny alternatywny teatr.
    • Teatr Panika przy IV LO założony w 1997, występujący m.in. na deskach Teatru im. Stefana Żeromskiego, jest kontynuatorem Teatru bez Kurtyny działającego przy Sawickiej w latach 80. XX wieku.
    • Teatr „PEGAZ”, działa od 1997 roku w Kieleckim Centrum Kultury. Założycielem, reżyserem i autorem wszystkich sztuk wystawianych na deskach Małej Sceny KCK jest Andrzej Skorupski.
• Filharmonia
  • Filharmonia Świętokrzyska im. Oskara Kolberga, o tradycjach sięgających lat 20. XX w., z siedzibą w wybudowanym w latach 2009–2011 budynku przy ul. Żeromskiego.
• Chóry
  • Chór Kameralny Fermata
  • Chór Akademicki Politechniki Świętokrzyskiej
  • Chór Instytutu Edukacji Muzycznej Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach
  • Chór II Liceum Ogólnokształcące im. Jana Śniadeckiego w Kielcach
• Centra kultury
  • Kieleckie Centrum Kultury, działające od 1992, mieszczące się w budynku zbudowanym na wzór Teatru Muzycznego w Gdyni
  • Wojewódzki Dom Kultury, mieszczący się w gmachu wzniesiony w 1935 jako Dom Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego im. J. Piłsudskiego
  • Młodzieżowy Dom Kultury w Kielcach, ul. Kozia
  • Dom Kultury „Zameczek”, ul. Słowackiego
  • Ośrodek kultury „Ziemowit” (filia DK Zameczek)
  • Ośrodek kultury „Białogon” (filia DK Zameczek)
  • Dom Środowisk Twórczych, mieszczący się w zabytkowym Pałacyku Tomasza Zielińskiego, ul. Zamkowa
  • „Baza Zbożowa”, galeria młodych artystów, ul. Zbożowa
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Kielcach im. Witolda Gombrowicza, posiadająca cenny zbiór starodruków oraz liczący ponad 470 tys. tomów księgozbiór
  • Miejska Biblioteka Publiczna w Kielcach
  • Biblioteka Uniwersytecka Uniwersytetu Jana Kochanowskiego z otwartą w 2013 roku nową siedzibą na Kampusie UJK
  • Studenckie Centrum Kultury Politechniki Świętokrzyskiej

Muzea

Muzea w Kielcach