Luvi dini

British Museum'da sergilenen MÖ 10. yüzyıla ait Tarhunt kabartması

Luvi dini, Anadolu'da yaşamış antik bir halk olan Luvilerin inandığı inançlar bütünüdür. Bu din hakkındaki bilgilerimizin çoğu Çorum'da bulunan açık hava tapınağı, Yazılıkaya'daki Luvi hiyerogliflerinden gelmektedir. Luviler komşuları olan Hittitlerden din konusunda oldukça etkilenmiştir, öyleki bu iki din birbirine çok benzer. Luvi dininin daha sonra Yunan gök ve şimşek tanrısı Zeus ile Luvi gök ve yağmur tanrısı Tahunt'ın benzerliğinden dolayı Yunanların, Luvilerden etkilenmiş olabildiği düşünülmektedir. Luvi dini hala araştırılan bir konudur, dinin büyük kısmı günümüze ulaşamamıştır.

Panteon

Tarhunt : Bütün Luvi tanrıların başı olan gök tanrısıdır. Hittit karşılığı Teşup'tur. İsmi ön Anadolucada fethetmek anlamına gelen tarh- fiilinden gelir. Tarhunt aynı zamanda krallığın koruyucusu olarak görülürdü. Sembolü üç uçlu yıldırım demeti, kutsal hayvanı ise boğaydı. Sakallı, bir elinde yıldırım demeti diğer elinde balta ve kafasında ise boynuzlu bir şapka ile tasvir edilirdi, bir boğanın üstünde durduğuda görülür. Mitolojide dev yılan İlluyanka ile olan savaşıyla bilinir.

Kamrušepa : Tıp, şifa ve büyü tanrıçasıdır. Telepinu mitinde, Hittit mitolojindeki doğa tanrısı olan Telepinu sinirlenip, ortadan kaybolur. O gidince ağaçlar ve çiçekler solmaya, buğday ve arpalar büyümeyi durdurmaya, ateş yanmamaya, insanlar yavrularını reddetmeye başlar ve Dünya'da bir kıtlık baş gösterir. Bunun üzerine Kamrušepa yaptığı rütüelle onun öfkesinden arınıp geri gelmesini sağlar. Kamrušepa hakkındaki en önemli mitlerden biri bu Telepinu mitidir.

Arma : Ay tanrısıdır. Tıpkı Tarhunt gibi o da kafasında boynuzlu bir şapkayla tasvir edilir, lâkin Tarhunt'un aksine, Arma'nın bir çift kanadı vardır. Arma kelimesi Hittitçe ve Luvicede ay anlamına gelir.

Tiwad : Güneş tanrısıdır. Ay tanrısı Arma ile kozmik düzeni kurar. Adalet ile ilişkilendirilir ve şifa ve büyü tanrıçası Kamrušepa ile evliydi. Bakır çağı kaynaklarında "tatis Tiwad" yani "baba Tiwad" olarakta geçer.

Karasu Kabartması

Runtiya : Av tanrısıdır. Sembolü geyikti, geyiklerle ilişkilendirilirdi. Runtiya isminin boynuz anlamına gelen bir kelimeden geldiği düşünülmektedir, fakat bu konu epey tartışmaya açıktır. Hittit karşılığı Kurunta'dır. Tiwaz ile Kamrušepa'nın oğlu olduğuda düşünülmektedir. Luvilere göre o bir koruyucu tanrıydı. Karasu Kabartması'nda geyiğe binerken tasvir edilir.

Šanta : Yeraltı dünyasıyla ilişkilendirilen, cezalandıran ve felaket getiren tanrıdır. Tarsus şehrinin koruyucusu olarak görülürdü. Greko-Roman kaynaklarında geçen Sandas/Sandos'un Šanta olabileceği düşünülmektedir. Eğer öyleyse Šanta'nın kökeni MÖ. 18. yüzyıldan MS. 1. milenyuma kadar uzanır.