Edukira joan

Mundaka

Wikipedia, Entziklopedia askea
Mundaka
 Bizkaia, Euskal Herria
Mundaka udalerria eta Izaro uhartearen
aireko ikuspegi orokorra.

Mundakako armarria

Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaBizkaia
EskualdeaBusturialdea
Izen ofiziala Mundaka
AlkateaMikel Bilbao
Posta kodea48360
INE kodea48068
Herritarramundakar
Kokapena
Koordenatuak43°24′26″N 2°41′54″W / 43.407222222222°N 2.6983333333333°W / 43.407222222222; -2.6983333333333
Mapa
Azalera4,15 km²
Garaiera3m - 337 metro
Distantzia36 km Bilbora
Demografia
Biztanleria1.816 (2025:  −12)
alt_left 911 (%50,1) (%49,9) 906 alt_right
Dentsitatea4,38 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak [1]% 67.88 + % 14.38 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]%  (2021)
Etxeko erabilera [3]% 49.09 (2021)
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.mundaka.org/

Mundaka Bizkaiko iparraldeko udalerri bat da, Busturialdea eskualdekoa. Euskal Herriko kostan dago, Bermeotik hurbil, Urdaibain eta Gernikako itsasadarrean. 2025. urtean 1.836 biztanle zituen.

Besteak beste bere ezker olatu ospetsuaren eraginez, Mundakak turismoa du ekonomia jarduera nagusia, eta udan nabarmen handitzen zaio biztanle kopurua.

Izena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mundaka izenak ez du etimologia argirik. Teoria batek zioen latineko Munda Aqua («ur garbia») duela sorburu. Teoria horren arabera, erromatarrek Gernikako itsasadarrean gora egin zuten, eta gaur egun Mundaka den lekuan kokatu ziren.

Hala ere, hipotesi horrek ez du oinarririk aspal­di‑aspal­diko erregistroetan. Izan ere, erregistro horietan Munaka izena ageri da. Halaxe, 1051n, Iñigo Lopitz Ezkerrak, Bizkaiko lehen jaunak, Donemiliaga Kukulako monasterioari Santa Maria eliza dohaintzan eman zionean, Munaka aipatu zuten agiri haietan. Halaber, Mundakako dorretxetik erreskatatutako agirietan Munaka esaten diote herriari.

Mundaka udalerriaren ikuspegi orokorra San Pedro Atxarre menditik ikusita. Atzean Bermeo, Sollube mendia eta Matxitxako lurmuturra ageri dira.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kaitik sortzen dira kaleak, hirigune zaharra osatzen dutenak. Bertan, jauntxoen garaiko aztarnak (armarridun etxeak eta Erdi Aroko dorreak) hauteman daitezke, beti itsasoari begira dauden arrantzaleen etxebizitza tradizionalekin uztartuta.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Mundaka eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Itsasadarra

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Gernikako itsasadarra» eta «Urdaibai»
Gernikako itsasadarra eta Urdaibaiko bokaleko itsaslabarrak Ogoño aldetik ikusita.

Matxitxako lurmuturretik lur lehorrerantz egiten du itsasertzak eta Kantauri itsasoan gol­ko bat eratzen da. Gol­ko horretan dago Mundaka, eta bokalea han itsasoratzen da. Gernikako itsasadarra esaten diote; izan ere, Gernikaraino iristen zen garai batean mareen eragina. 16 km ditu ibai‑bokaleak, zeharka‑meharka ibilbide luzea egiten ditu, bihurgune ikusgarriak eginez, herri hauek alboetan dituela: Forua, Kortezubi, Arteaga, Murueta eta Kanala.

Padura zabalak daude Mundakako itsasadarrean, flora eta fauna aberats eta askotarikoaren gordeleku. Migrazio-hegaztiek padura horietan babeslekua dute, urteroko joan-etorrian.

Kokalekua, klima, biotopo bereizgarriak eta habitataren berezko aberastasunak direla-eta, berezia da Mundakako ibai‑bokalea. Mendeen joanean aldatuz doa, gero eta handiagoa da, eta haren forma etengabe al­datzen da, alubioien eta itsasoko harearen metaketaren eraginez. Bestalde, jal­kitze horien ondorioz, nabigazioa gero eta zailagoa da ibai‑bokalean.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Herrigunearen ikuspegia.

Kondairaren arabera, Mundakan jaio zen Jaun Zuria, Bizkaiko lehen jauna. Frogatuta dago bikingoak Mundakan egon zirela 90. urte aldera.

Jaurerriko historiaren arabera, Mundaka Bizkaiko elizate zaharrena dugu. Hori dela eta, lehenbizikoa izatea egokitzen zitzaion Batzar Nagusietan.

1446an Butroeko Jaunak Banderizoen gerratean dorretxearen jabearekin (Rui Sancho Munakakoa, alegia) izandako gorabeheren ondorioz, bandoen arteko borrokan dorretxea suntsitu zuen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mendearen azkenaldeaz geroztik, turismoa da Mundakako ekonomia jarduera nagusia. Lehenago, arrantza zen.

Portua

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mundakako portua eta atzealdean eliza.

Moiletan itsasontzi bakan batzuk daude, artisau‑arrantzan ofizial­ki aritzen direnak. Gainera, arrantzale erretiratuen txalupa motordunak ere badaude. Datuak al­deratzeko, aipatuko dugu duela mende bat Mundakako 90 arrantzale itsasoratzen zirela 5 arrantza‑ontzitan, beste 32 biztanle aritzen zirela amuak egiten, beste 5 saskigileak zirela, eta dozena erdi bat saregile ere bazeudela.

1790ean berriz, Bilboko kontsulatuak emandako datuen arabera, bazeuden 50 tonako 59 itsasontzi, hondo laua zuten, gilarik ez, popa borobila eta bular garbia, bi masta zituzten eta belak. Merkataritza zuten bizibide, hau da, kabotajean aritzen ziren Iberiar penintsulan eta Frantzia, eta Ingalaterrak guda gal­du zuenean Mantxako kanala zeharkatzera ere ausartu ziren.

Itsasontzi haien ezaugarriak zirela eta, itsasoan larri ibil­tzen ziren, horregatik, negu osoa Arketas senai naturalean —Laida hondartzaren ondoan— ainguratuta ematen zuten. Mundakara sartzeko kanala oztopo handia izan da beti, eta gaur egun ere hala da. Metatutako hareak sarbidea eragozten du, eta uraren sakonera gero eta eskasagoa da.

Garai batean, barra hori irekita bazegoen (alegia, zeharkatzeko moduan bazegon) talaiariak bi su pizten zituen Betrokolo gainean; aitzitik, zailtasuna edo arriskua ikusiz gero, su bakarra pizten zuen, eta txalupek Bermeora edo Elantxobera joan behar izaten zuten.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 21.492 euro-koa zen[4], eta etxegune bakoitzeko 45.479 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (18.738 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 24.850 euro zen. Errenta gordina 26.236 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 22.671 eurokoa zen[5][oh 1]: gizonena 26.807 eurokoa eta emakumeena 19.081 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 28,8 txikiagoa. Bizkaia osoan, mediana 20.672 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 42.864 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 12.308 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 100.527 euro baino gehiago[6].

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera
Errenta pertsonala (2023) Bizkaiko mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
10.963
P20
2.418
13.730
P25
7.021
16.666
P30
10.211
21.953
P40
14.378
26.807
P50
19.081
33.072
P60
24.158
41.008
P70
32.239
43.064
P75
36.830
47.327
P80
41.014
58.643
P90
49.191
81.096
P95
56.675
152.675
P99
103.703
18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.
Familia-errenta (2023) Bizkaiko mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
14.604
P10
10.963
23.453
P20
17.853
27.149
P25
20.158
30.912
P30
22.710
38.461
P40
30.429
45.512
P50
39.287
51.320
P60
45.297
60.552
P70
54.080
69.166
P75
57.662
79.885
P80
65.321
102.713
P90
87.303
132.922
P95
108.715
247.120
P99
280.807
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 52 soldatak dira[7].

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[8][oh 2]. Udalerrian indizea 28,7 da, probintziakoaren (29,6; Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,4 da, probintziakoaren (2,5; Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 10.873 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 132.574 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 8,2 zen[9] (Bizkaia osoan, % 9,4; udalerriko banaketa desberdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 9.547 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 49.853 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 19,2 zen[10] (Bizkaia osoan, % 18,1).

Errentaren bilakaera
Errenta pertsonala
EuroakUrtea010.00020.00030.00040.00050.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaErrenta pertsonala: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Familia-errenta
EuroakUrtea10.00020.00030.00040.00050.00060.00070.00080.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaFamilia-errenta: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Mundaka udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 792 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 49,2; gainerako % 50,8 inaktibo zeuden (erretiratuak % 55,3, beste inaktiboak % 34,1 eta ikasleak % 10,6).[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,6 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 51,3 zen eta emakumezkoena % 47,1; langabezia-tasa, aldiz, % 8,1 eta % 7,0 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 727 zen 2023ean, 2021eko 746etik behera.[12] Emakumeek okupatuen % 49,7 osatzen dute, eta gizonek % 50,3.

727okupatu, 2023−% 2,5 2021etik
% 49,7emakumeak okupatuen artean
% 49,2jarduera-tasa, 2024
% 7,6langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 45,5
% 28,1
% 17,3
Okupatuak · % 45,5Langabeak · % 3,7Ikasleak · % 5,4Erretiratuak · % 28,1Beste inaktiboak · % 17,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Mundaka, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak732% 45,5373% 47,2359% 43,8
Langabeak60% 3,733% 4,227% 3,3
Inaktiboak818% 50,8385% 48,7433% 52,9
Guztira1.610% 100,0791% 100,0819% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 77,7), industria (% 15,4), eraikuntza (% 4,7) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 2,2).[12] Xeheago, jarduera-adarrik handiena hezkuntza da (% 16,5), ondoren manufaktura-industria (% 14,2) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 11,4) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Bizkaiko mapa
% 15,4
% 77,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 2,2Industria · % 15,4Eraikuntza · % 4,7Zerbitzuak · % 77,7
Jarduera-adar zehatzak
Hezkuntza
% 16,5
Manufaktura-industria
% 14,2
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 11,4
Merkataritza
% 9,9
Jarduera profesionalak
% 7,7
Ostalaritza
% 7,4
Administrazio publikoa
% 6,5
Eraikuntza
% 4,7
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Beste zerbitzu batzuk
% 3,9
Garraioa eta biltegiratzea
% 3,6
Informazioa eta komunikazioak
% 2,8
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,5
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 2,2
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 2,2
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,4
Etxeetako jarduerak
% 1,4
Ur-hornidura eta hondakinak
% 1,0
Higiezinen jarduerak
% 0,7
Erauzketa-industriak
% 0,1
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak dira talderik ugariena, okupatuen % 50,8; ondoren, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak daude (% 35,5), eta oinarrizko okupazioak % 8,4.[13] Bi sexuetan goi eta erdi maila dira nagusi (gizonen % 48,6 eta emakumeen % 52,9).

% 50,8
% 35,5
% 8,4
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 50,8Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 35,5Oinarrizko okupazioak · % 8,4Ez dago jasota · % 5,4
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Mundaka, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak369% 50,8178% 48,6191% 52,9
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak258% 35,5139% 38,0119% 33,0
Oinarrizko okupazioak61% 8,426% 7,135% 9,7
Ez dago jasota39% 5,423% 6,316% 4,4
Guztira727% 100,0366% 100,0361% 100,0

Okupatuen % 79,9 besteren konturako langileak dira, eta % 20,1 norberaren konturakoak.[14]

% 17,6
% 59,7
% 20,2
Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,5Norberaren kontura, langilerik gabe · % 17,6Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 59,7Besteren kontura, aldi baterakoa · % 20,2
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Mundaka, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura146% 20,183% 22,763% 17,5
Besteren kontura581% 79,9283% 77,3298% 82,5
Guztira727% 100,0366% 100,0361% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 92,7 estatuan jaio zen, eta % 7,3 atzerrian.[11] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 46,7 okupatuak dira, % 35,0 erretiratuak, % 8,4 bestelako inaktiboak, % 5,4 ikasleak eta % 4,5 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 38,3 okupatuak dira, % 31,7 bestelako inaktiboak, % 13,3 ikasleak, % 8,3 langabeak eta % 8,3 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,4 okupatuak dira, % 25,0 bestelako inaktiboak, % 22,0 erretiratuak, % 5,0 ikasleak eta % 3,6 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,8 bestelako inaktiboak dira, % 43,1 okupatuak, % 6,9 langabeak eta % 3,4 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 46,7
Okupatuak
% 38,3
% 4,5
Langabeak
% 8,3
% 5,4
Ikasleak
% 13,3
% 35,0
Erretiratuak
% 8,3
% 8,4
Beste inakt.
% 31,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 44,4
Okupatuak
% 43,1
% 3,6
Langabeak
% 6,9
% 5,0
Ikasleak
% 1,7
% 22,0
Erretiratuak
% 3,4
% 25,0
Beste inakt.
% 44,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 93,4 estatuan jaio zen, eta % 6,6 atzerrian.[13] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 49,9 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 36,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 7,3 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 60,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 30,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 4,3 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 54,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 33,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 7,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 36,0 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 32,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 28,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 49,9
Goi eta erdi maila
% 30,4
% 36,4
Langile kualifikatuak
% 60,9
% 7,3
Oinarrizko okup.
% 4,3
% 6,4
Ez dago jasota
% 4,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 54,5
Goi eta erdi maila
% 32,0
% 33,3
Langile kualifikatuak
% 28,0
% 7,7
Oinarrizko okup.
% 36,0
% 4,5
Ez dago jasota
% 4,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[15] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 62,7 zerbitzuetan ari dira, % 26,2 industrian, % 7,3 eraikuntzan eta % 3,8 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 78,3 zerbitzuetan ari dira, % 17,4 eraikuntzan eta % 4,3 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 92,0 zerbitzuetan ari dira, % 6,0 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 92,0 zerbitzuetan ari dira, % 8,0 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 3,8
Nekazaritza
% 4,3
% 26,2
Industria
% 0,0
% 7,3
Eraikuntza
% 17,4
% 62,7
Zerbitzuak
% 78,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,6
Nekazaritza
% 0,0
% 6,0
Industria
% 8,0
% 1,5
Eraikuntza
% 0,0
% 92,0
Zerbitzuak
% 92,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 72 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[16][oh 3]. Udalerriaren azalera 4,2 km² denez, NAE lurraldearen % 17,3 da[17]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 93,9 larre iraunkorrak (67,6 ha, 5 ustiategitan), % 3,5 arbolak (2,5 ha, 5 ustiategitan), % 1,8 lur goldagarria (1,3 ha, 6 ustiategitan), % 0,7 berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,53 ha, 3 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,03 ha, 2 ustiategitan)[oh 4].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
17%
83%
NAE · 72 ha (% 17,3)Gainerako azalera · 343 ha (% 82,7)
NAE, lur-erabileraren arabera
94%
Lur goldagarria · 1,3 ha (% 1,8)Larre iraunkorrak · 67,6 ha (% 93,9)Arbolak · 2,5 ha (% 3,5)Baratzeak · 0,03 ha (< % 0,1)Berotegiak · 0,53 ha (% 0,7)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 100 behi, 81 ardi eta 3 ahuntz zeuden[18].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 1.017 gidari zeuden erroldatuta: 578 gizon (% 56,8) eta 439 emakume (% 43,2)[19]. Biztanleen % 56 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 1.249 ibilgailuk osatzen zuten: 932 turismo, 125 motozikleta, 63 furgoneta, 53 kamioi eta 22 ziklomotor[19]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 513 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (451) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 12,9 urtekoa zen; turismoen % 7,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 8,4k 25 urte baino gehiago[19]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 54,5 diesel zen eta % 44,3 gasolinazko; 10 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,8; probintzian % 1,2). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 6,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 20,1k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
39%
34%
20%
0 etiketa · 14 (% 1,1)ECO · 62 (% 5,1)C etiketa · 478 (% 39,2)B etiketa · 420 (% 34,5)Etiketarik gabe · 245 (% 20,1)
Turismoak, adinaren arabera
16%
31%
37%
8%
< 4 urte · 72 (% 7,7)4–8 urte · 147 (% 15,8)8–15 urte · 290 (% 31,1)15–25 urte · 345 (% 37)≥ 25 urte · 78 (% 8,4)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mundaka gaur egungo turismo masiboaren helmugetako bat izanik, urte osoko biztanleria finkoari udan beste zortzi mila turista edo gehiago eransten zaizkio.

Biztanleriaren tamainaUrtea1400150016001700180019002000189019201950198020102040MundakaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 906 gizon, 911 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.11
 
95-99
 
0.88
0.88
 
90-94
 
1.98
1.32
 
85-89
 
3.95
3.86
 
80-84
 
4.94
5.63
 
75-79
 
6.92
7.28
 
70-74
 
6.59
8.17
 
65-69
 
8.67
6.51
 
60-64
 
7.24
8.06
 
55-59
 
8.12
9.05
 
50-54
 
7.14
8.06
 
45-49
 
8.12
7.84
 
40-44
 
7.35
4.64
 
35-39
 
3.51
4.30
 
30-34
 
3.95
3.97
 
25-29
 
3.29
4.19
 
20-24
 
3.07
5.19
 
15-19
 
3.95
4.53
 
10-14
 
5.05
3.97
 
5-9
 
3.73
2.43
 
0-4
 
1.54
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[20]
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−25−20−15−10−505101975198319911999200720152023MundakaHazkunde begetatiboa
Urtea197519761977197819791980198119821983198419851986198719881989199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Hazkunde begetatiboa 5−1539432−10−4−9−1−1−11−94−14−11−8−1−8−21−13−12−12−17−18−17−14−20−14−17−41−14−130−9−18−9−6−15−16−5−11−18−13−8−12−16−9
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[21] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
JaiotzakUrtea02468101219962000200420082012201620202024GizonezkoakEmakumezkoakJaiotzak, sexuka
Urtea199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Bizirik jaiotakoak 818811914723812192121151622161220131117137988776
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[22] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 39 udalerri berean jaioak ziren[23], probintziako batez bestekoaren (% 37,6) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 5,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 7,7 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Bizkaiko mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 39Probintzia berean · % 45,8Erkidegoan · % 2,1Beste erkidegoa · % 5,4Estatutik kanpo · % 7,7
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 85,1 Bizkaian, % 1,3 Gipuzkoan, eta % 0,9 Araban jaio ziren[24].

Jaioterria, lurralde historikoka
Bizk
EAEt
Bizkaia · % 85,1Gipuzkoa · % 1,3Araba · % 0,9EAEtik kanpo · % 12,7
Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 3,6k atzerriko nazionalitatea zuen[25]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Hego Amerika (% 37,3), Mendebaldeko Europa (% 20,9), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 13,4) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Venezuela, Kolonbia, Argentina dira.[26]

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 70Europa · % 15,7Afrika · % 11,4Asia · % 0,7Ozeania · % 2,1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
9
Venezuela
16
11
Kolonbia
12
6
Argentina
4
6
Ameriketako Estatu Batuak
3
3
Bolivia
3
4
Maroko
2
1
Erresuma Batua
4
3
Frantzia
2
2
Mexiko
3
2
Nikaragua
3
2
Kuba
2
1
Peru
3
3
Alemania
0
2
Errumania
1
3
Senegal
0
2
Aljeria
0
1
Brasil
1
2
Herbehereak
0
1
Kanada
1
1
Paraguai
1
1
Ukraina
1
1
Belgika
0
1
Italia
0
1
Txile
0
0
Txina
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 1.700 etxebizitza zeuden: 852 (% 50,1) nagusiak eta 846 (% 49,8) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[27] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 438 (% 25,8) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 119 (% 7,0) hutsik zeuden.[28] Etxebizitza nagusien % 85,7 jabetzan zegoen eta % 12,2 alokairuan.[27] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 68 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 292 plazarekin (4,29 plaza etxebizitzako).[29]

1.700etxebizitza
852nagusi
68etxebizitza turistiko (2026) Bizkaiko mapa

Etxebizitza multzoa Bizkaiko mapa (2024)

852
846
Nagusiak (852)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (846)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021) Bizkaiko mapa (2021)

1.143
438
Okupatuak (1.143)Noizbehinkakoak (438)Hutsik (119)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Bizkaiko mapa (2024)

730
104
Jabetzan (730)Alokairuan (104)Beste modu batean (18)

Guztira 852 etxegune zeuden, batez beste 2,1 egoiliarrekoak; horietatik 349 (% 41,0) pertsona bakarrekoak ziren.[27]

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Bizkaiko mapa (2024)

349
234
264
Egoiliar 1 (349)2 egoiliar (234)3-5 (264)6-9 (5)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 90,8 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 61,3 urtekoa.[27] Etxebizitzen % 4,7 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 7,2 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[27] Etxebizitzen % 54,1 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

910
474
Etxebizitza 1 (80)2 (112)3-10 (910)11-20 (474)21-40 (122)

Gela kopurua

143
262
775
305
213
1-3 gela (143)4 (262)5 (775)6 (305)7 edo gehiago (213)

Bainugela kopurua

1.193
502
Bainugela 1 (1.193)2 edo gehiago (502)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 9,6 berokuntza zentrala zuten, % 70,0 banakakoa eta % 18,3 noizean behingoa.[27] Horrez gain, % 55,4 hodien bidezko gasa zuten eta % 57,4 igogailua.

Berogailu mota

% 9,6
% 70,0
% 18,3
Zentrala (% 9,6)Banakakoa (% 70,0)Noizean behingoa (% 18,3)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 55,4
Ur bero zentrala% 15,5
Igogailua% 57,4

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 1.631 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 51,7 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 22,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 6,1.[30] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 50,1 zen 2021ean eta % 51,7 2024an; beraz, 1,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 6,4 izatetik % 6,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 49,8 ziren, eta gizonen artean % 53,7; 3,9 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 6,9 eta gizonen % 5,4 ziren.

1.631biztanle 15 urte edo +, 2024
% 51,7goi-mailako ikasketak+1,6 puntu 2021etik mapa
% 6,1lehen hezkuntza edo gutxiago−0,3 puntu 2021etik mapa
% 10,4ikasten ari dira, 2024
% 22,3
% 19,9
% 51,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 6,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 22,3Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,9Goi-mailako ikasketak · % 51,7
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Bizkaiko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 76,0 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 24,0 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 24 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 47,8 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 52,2. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,7 ziren.[30]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 0,7
Lehen hezkuntza
% 5,5
DBH eta antzekoak
% 22,3
Batxilergoa
% 9,5
Erdi-mailako LH
% 10,4
Goi-mailako LH
% 12,4
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 16,1
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 16,1
Masterrak eta espezialitateak
% 5,6
Doktoretzak
% 1,5
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Mundaka, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak843% 51,7431% 53,7412% 49,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa324% 19,9159% 19,8165% 19,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)364% 22,3170% 21,2194% 23,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago100% 6,143% 5,457% 6,9
Guztira1.631% 100,0803% 100,0828% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Mundaka, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 50,1% 21,1% 22,4% 6,41.627
2022% 50,8% 21,3% 21,9% 6,01.637
2023% 50,8% 20,8% 22,4% 6,01.628
2024% 51,7% 19,9% 22,3% 6,11.631

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,4 ikasten ari zen (170 pertsona).[31] Ikasten ari zirenetatik, % 44,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 27,6 batxilergoan, % 19,4 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 5,3 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 45,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 42,7; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 18,0 eta emakumeen % 21,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 91,3 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 58,2 eta 25–29 urtekoen % 17,5; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 3,1 baino ez.[32] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 48,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 50,0.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 91,3
20–24 urte
% 58,2
25–29 urte
% 17,5
30–34 urte
% 6,3
35–39 urte
% 5,2
40–44 urte
% 10,6
45–49 urte
% 5,7
50–54 urte
% 4,8
55 urte edo +
% 0,7
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 3,5
Goi-mailako ikasketak
% 44,1
Erdi-mailako LH
% 19,4
Batxilergoa
% 27,6
DBH eta antzekoak
% 5,3
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 92,4 estatuan jaio zen, eta % 7,6 atzerrian.[30] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 53,8 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 4,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 51,7 eta % 13,3, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 49,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 6,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 56,3 eta % 17,2, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 53,8
Goi-mailakoak
% 51,7
% 19,0
Batx. / erdi LH
% 30,0
% 22,5
DBH
% 5,0
% 4,7
Lehen H. edo gutx.
% 13,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 49,2
Goi-mailakoak
% 56,3
% 20,2
Batx. / erdi LH
% 17,2
% 24,6
DBH
% 9,4
% 6,0
Lehen H. edo gutx.
% 17,2
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,3 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 12,1.[31] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 45,2 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 33,3 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mundakako udaletxea.

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Mundakako alkatea Euzko Alderdi Jeltzaleko Unai Rementeria izendatu zuten. 2013an Bizkaiko presidentzia diputatu bihurtu zen eta alkatetzan Aitor Egurrolak alderdikideak ordezkatu zuen.

2015eko udal hauteskundeetan Euzko Alderdi Jeltzaleko hautaigaitzak irabazi zuen, ondorioz, Aitor Egurrolak jarraitu zuen alkatetzan.

Mundakako udalbatza
Alderdia 2015eko maiatzaren 24 2011ko maiatzaren 22
Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV)
6 / 9
654 (% 56,57)
6 / 9
756 (% 60,63)
EH Bildu*
3 / 9
435 (% 37,63)
3 / 9
451 (% 36,17)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
0 / 9
18 (% 1,56)
0 / 9
21 (% 1,68)
Alderdi Popularra (PP)
0 / 9
6 (% 0,52)
0 / 9
8 (% 0,64)
* 2011n Bildu koalizioa aurkeztu zen.
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
AlkateaAgintaldiaAlderdia
Unai Rementeria Maiz2007- 2013EAJ
Aitor Egurrola Mendiolea2013- 2019EAJ

Azpiegiturak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garraiobideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mundakako Ramon Andonegi[33] hiztunaren pasartea. Euskal Herriko Ahotsak[34][35] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Mundakako euskara, beste zenbait herritakoarekin batera, Busturialdeko euskaran[36] [37] dago sailkatuta. Euskara hori, berriz, bizkaieraren aldaera bat da, tartekoa[38] hain zuzen.

Surfa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Billabong Pro Mundaka»

Mundakako ezker olatuaren eraginez, Mundaka eta Mundakako itsasadarra ospetsuak dira Europan eta mundu zabalean, oso egokia baita kirol berri samar batean jarduteko: surfean, alegia. Mundakaren orografia, haizearengatik eta olatu zehatz eta iraunkorrengatik, surfa egiteko munduko lekurik onenetako bat da. Atzerriko surflariak etorri ohi dira, eta haietako batzuk bertako kanpinean bizpahiru hilabete egiten dituzte. Mundakako uretan nazioarteko surf lehiaketak egiten dira. Halaber, beste ur‑kirol batzuk ere gora egin dute: windsurfak, bela tradizionalak eta abarrek.

Jaiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mundakako aratusteak eta atorrak.
  • Otsailaren 26a, Mundakako aratusteak: Uda parte guztian jai‑giroa badago ere, mundakarrak aratusteak edo inauteriak ospatzen dituzte. Asko eta asko dira kirruz mozorrotu eta Gondra eta Egileor herrikideek konposatutako doinuak jotzen dituztenak.
  • Ekainaren 24a, San Joan jaiak: Suak nonahi.
  • Ekainaren 29a, San Pedro: San Pedro arrantzalea gogoan, hainbat eta hainbat portutan bezala.
  • Uztailaren 22a, Madalen Eguna: gazteek Izaro uhartera txangoa egiten dute, arratsal­de erdian herritarrek, aspaldiko tirabirak ahaztuta, alai hartzen dute Bermeoko itsasontzien segizioa, agintariak buruan direla.
  • Abuztuaren 15a, Andre Mariaren eguna: parrokiako jai nagusia. Jaieguna, udatiarren partaidetza aktiboa.
  • Abuztuaren 26a, Euskal Jaia.
  • Azaroaren 25a, Santa Katalina: baselizan meza. Arrantzaleak ez dira itsasora joaten. Garai bateko tradizioa zen bisigua jatea, arrantzaleek oparitua. Azkenal­dian, ordea, arrantza‑eskasia dela-eta, profesionalek ere erosi egin behar, bisigua jango badute.

Bestelako ekitaldiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Ekaina: (azken astean, San Pedro jaiekin batera) Gazte zahar mendi taldeak antolatutako mendi irteera.
  • Urria: Billabong Pro Mundaka. ASP World Tour Munduko Surf Txapelketaren proba.
  • Azaroa: Gazte zahar mendi taldeak antolatutako mendi irteera.

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mundakako Santa Katalina baseliza eta Ogoño lurmuturra.

Kale nagusi tipikoetan ez bezala, zeruertza garbi ikusten da Txorrokopuntan, portuan, eta Talaia parkean (elizaren eta haren albo‑paretan frontisa duen pilotalekuaren ondoan dagoen parkean, alegia). Itsaslabarraren ertzean Santa Maria eliza dago, XVI. mendekoa. Garai hartako ganga nerbiodunak ditu, aitzitik, al­dareak modernoak dira, baita 1896an eraikitako dorre neogotiko zorrotza ere.

Mundakak badu, ezkutu samarrean, hondartza txiki bat, Hondartzape deritzona. Han dago Murgoa lurmuturra.

Talaia parke zainduaren izkina bat, izenak adierazi bezala, itsasoari eta portu zaharrari begira dago. Bihotzeko portu zaharra, igerileku irekia eta doakoa ur garbietan pulunpatzea gustuko dutenentzat. Mundakako Arraun Taldeak hortxe dauka egoitza, bai eta «Sociedad Fraternidad Mundaquesa» el­karteak ere. 1856an sortu zuten herriko itsas merkatariek el­karte hori, eguneroko aisial­diaz el­karrekin gozatzeko, eta bertakoek Kasinoa esaten diote. Kasinoaren eraikinak harmailadi bikoitza du kanpoal­dean, eta egurrezko begiratoki irtena, zuriz margotua, erregimentu bat azpian hartzeko moduko hegal ausarta duena. Begiratoki horretatik ikusten zituzten agintariek eta el­kartekideek Sanpedroetako lau nobilladak, garai batean hain ospetsuak zirenak.

Udaletxea XIX. mendeko eraikin handi bat da. Arkupeak ditu, karel zulodunez egindako bal­koi bitxien azpian, eta erlojua eta kariloia erdiko dorretxoan. Kapitulu-gela ederra da, beheko sua eta guzti, Carrarako marmolaz egina. Gelaren aurrealdean Juan Bautista Longaren eta Florentino Larrinagaren bustoak daude; izan ere, Mundakako gizon ospetsu horiek ordaindu zuten herriak hain premiazkoa zuen udaletxea, 1812an ingelesen «Surbillant» fragataren kanoikadek suntsitu baitzuen lehengo eraikina.

Kaleetan zehar ibiliz gero, nabaria da hirigunea osatzen duten arkitektura estiloen nahasketa. Dozena erdi bat etxek armarria dute; eta, armarrietan, hainbat hitz: Gametxo, Zubia, Uriarte, Bakera, Simitur. Azken etxe hori euskal barroko neurritsuari dagokio, eta haren aurrean amaiera‑gurutzea edo kontzepzio‑gurutzadura dago.

Mundakar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
  2. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  3. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Bizkaia.tab.
  5. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
  6. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Bizkaia.tab.
  7. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Bizkaia.tab.
  8. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  9. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
  10. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
  11. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Bizkaia.tab (Wikimedia Commons).
  17. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q786126.
  18. ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
  19. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Bizkaia.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
  21. ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
  22. ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  23. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Bizkaia.tab.
  24. ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  25. ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  26. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Bizkaia.tab.
  27. 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
  28. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  29. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  30. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  31. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  32. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  33. ↑ «Andonegi Ormaetxe, Ramon - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-07-16).
  34. ↑ «Erdaraz egiteko arazoak - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-07-16).
  35. ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-07-16).
  36. ↑ «Busturialdekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-07-16).
  37. ↑ «Mundaka - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-07-16).
  38. ↑ «Tartekoa (M) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-07-16).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Mundaka&oldid=11783139"(e)tik eskuratuta