Edukira joan

Quimperlé

Quimperlé
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Bretainia
Departamendua Finistère
AlkateaMichaël Quernez (en) Itzuli
Izen ofizialaQuimperlé
Posta kodea29300
Geografia
Koordenatuak47°52′22″N 3°32′59″W / 47.8728°N 3.5497°W / 47.8728; -3.5497
Mapa
Azalera31,73 km²
Altitudea35 m, 2 m, 83 m eta 56 m
MugakideakGuidel, Baye, Clohars-Carnoët, Mellac, Moëlan-sur-Mer, Rédené eta Tréméven
Demografia
Biztanleria12.469 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 6.448 (%51,8) (%48,2) 6.001 alt_right
Dentsitatea393 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakGeilenkirchen
quimperle.bzh

Quimperlé (bretainieraz: Kemperle) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da, Bro Kernev lurralde historikoan dagoena.

Lorient eta Quimper arteko errepidean kokaturik dago, Isoe eta Ellé ibaiek bat egin eta Laïta ibaia eratzen den gunean.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Guidel, Baye, Clohars-Carnoët, Mellac, Moëlan-sur-Mer, Rédené eta Tréméven.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Bretainiako klima-sailkapenaren arabera « Littoral doux » zonan dago[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2a zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,8 °C-koa da, 11,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 973 mm-koa da, urtarrilean 14,8 euri-egun eta uztailean 7,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Quéven udalerrian dago, 14,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 943,3 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 37,6 °C-koa da, 2022ko uztailaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,1 °C-koa da, 1963ko urtarrilaren 20an lortua[oh 1][5].

BiztanleriaUrtea40006000800010.00012.00014.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 6.001 gizon, 6.448 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.13
 
95+
 
0.82
1.00
 
90-94
 
2.17
1.73
 
85-89
 
4.17
1.98
 
80-84
 
2.68
3.92
 
75-79
 
4.37
4.52
 
70-74
 
6.41
6.32
 
65-69
 
6.64
6.53
 
60-64
 
6.73
6.35
 
55-59
 
6.45
6.93
 
50-54
 
6.48
8.02
 
45-49
 
6.65
6.47
 
40-44
 
7.01
6.68
 
35-39
 
4.68
6.13
 
30-34
 
4.95
4.85
 
25-29
 
4.51
5.57
 
20-24
 
3.66
5.78
 
15-19
 
5.30
6.22
 
10-14
 
6.98
6.37
 
5-9
 
5.13
4.52
 
0-4
 
4.19
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Quimperlé udalerrian 12.040 biztanle zeuden eta 6.135 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,96 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 45,3), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[8]

12.040biztanle
6.135elkarbizitza-unitate
1,96lagun elkarbizitza-unitateko
3.309familia
Udalerria
% 20
% 24
% 10
% 45
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 3.309 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (1.457). Guraso bakarreko 599 familietatik 470etan ama zen guraso bakarra. 1.654 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 762k seme-alaba bakarra zuten etxean, 677k bi, eta 216k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.253 bikoteetatik 148tan (% 11,8) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[8]

1.457
1.253
599
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean1.654
Seme-alaba bat762
Bi seme-alaba677
Hiru seme-alaba169
Lau edo gehiago47

15 urte edo gehiago zituzten 10.486 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 13,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 42,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 65,9). 80 urte edo gehiagoko 925 biztanleetatik 716 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 209 kolektibitateren batean.[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 13
25-39% 24
40-54% 20
55-64% 31
65-79% 37
80 +% 42
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 62
40-54% 66
55-64% 61
65-79% 56
80 +% 42

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 36,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,9 izatezko bikotean eta % 7,4 PACS bidez lotuta). % 29,7 ezkongabeak ziren, % 8,5 alargunak eta % 8,3 dibortziatuak.[8]

Ezkonduta% 36,2
Ezkongabea% 29,7
Izatezko bikotean% 9,9
Alarguna% 8,5
Dibortziatuta% 8,3
PACS bidez lotuta% 7,4

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 34,4), eskulangileak (% 17,9), erdi-mailako lanbideak (% 17,6), enplegatuak (% 14,3). Talde nagusia (erretiratuak, % 34,4) Finistère departamenduko batez bestekoaren (% 35,9) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[8]

Udalerria
% 18
% 14
% 18
% 34
Finistère
% 10
% 15
% 14
% 14
% 36
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 6.725 etxebizitza zeuden. Horietatik 6.133 egoitza nagusi ziren, 198 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 394 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (4.571), eta apartamentuak gutxi ziren (2.094). Egoitza nagusietatik 3.898 beren jabearen bizilekuak ziren, 2.103 alokairuan zeuden, 686 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 132 doan lagata.[9]

6.725etxebizitza
6.133egoitza nagusi
4.571etxe
2.094apartamentu

Etxebizitza multzoa

6.133
Egoitza nagusia (6.133)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (198)Hutsik (394)

Etxe mota

4.571
2.094
Etxea (4.571)Apartamentua (2.094)

Jabetza egoera

3.898
2.103
686
Jabeak (3.898)Alokairuan (2.103)HLM (686)Doan lagata (132)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (1.881).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik494
1919-1945474
1946-19701.491
1971-19901.881
1991-2005813
2006-2020930

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (2.743). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (2.353 etxebizitzatan). 4.242 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 3.169 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.211tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela177
2 gela733
3 gela1.017
4 gela1.464
5 gela edo gehiago2.743

Berogailu mota

2.353
681
2.274
797
Gas sarea (2.353)Fuel-olioa (681)Elektrizitatea (2.274)Gas botila (28)Bestelakoak (797)

Aparkalekua eta ibilgailuak

4.242aparkalekua
3.169ibilgailu 1
2.211ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 7.571 biztanleetatik 5.804 aktibo ziren (% 76,7), horietako 5.155 lanean (% 68,1) eta 649 langabezian (aktiboen % 11,2).

7.57115-64 urteko biztanle
% 76,7aktibo
% 68,1lanean
% 11,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 49,3
25-54 urte% 91,8
55-64 urte% 57,1
Gizonak% 80,1
Emakumeak% 73,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 23,8
BEPC, brebeta% 10,8
CAP-BEP% 14,0
Batxilergoa% 12,0
Goi-mailako +2% 7,3
Goi-mailako +3/4% 5,3
Goi-mailako +5% 8,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

1.767 ez-aktibotik 646 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 36,6), 532 erretiraturik zeuden (% 30,1) eta 590 bestelako ez-aktibo ziren (% 33,4).

Ez-aktiboak

% 37
% 30
% 33
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 12
% 30
% 26
% 26
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 8.631 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 5.155 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

8.631enplegu udalerrian
% 89,5soldatapeko
% 10,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.180 eurokoa zen, eta biztanleen % 13 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

25.180 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.210 €
% 13,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 11,4

Neanderthalen garaiko aztarnak aurkitu izan dira eta hainbat trikuharri ere badaude inguruan.

V mendearen hasieran Villa Anaurot izeneko asentamentu batian zen baina normandiarrek 868 urtean suntsitu zuten.

XII mendean Gurutze Santuaren abadetxea eraiki zen eta honen inguruan hazi zen Quimperlé. Al-Idrisi geografo arabiarrak honela deskribatu zuen "Kimberlik" 1154 urtean: "ongi kokaturiko hiri bat, txikia eta animatua, merkatu aktibo eta industria ugari dituena". Azkar aberastu zen eta XIII mendean Joan I.a Bretainiako dukeak harresiz inguratu zuen beheko hiria (alde historikoa). XIV mendean San Migel eliza eraiki zen muino batean.

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. Estazioko erregistroak 1952ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Lorient-Lann Bihoue », fiche climatologique. .
  6. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]