Edukira joan

Viá

Wikipedia, Entziklopedia askea
Viá
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Lot
Izen ofizialaBio
Posta kodea46500
Geografia
Koordenatuak44°46′58″N 1°47′05″E / 44.7828°N 1.7847°E / 44.7828; 1.7847
Mapa
Azalera10,79 km²
Altitudea359 m, 296 m, 421 m eta 351 m
MugakideakAlbiac, Gramat, Issendolus, Lavergne, Mayrinhac-Lentour eta Saignes
Demografia
Biztanleria350 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 200 (%57,6) (%42,4) 147 alt_right
Dentsitatea32 bizt/km²
mairie-bio.fr

Viá (okzitanieraz Viá, frantsesez eta ofizialki: Bio) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 350 biztanle zituen 10,8 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Albiac, Gramat, Issendolus, Lavergne, Mayrinhac-Lentour eta Saignes.

Mapa
Bio eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
BioBio
Població amb 66 habitants (2000)Saignes (2,5 km)
Població amb 425 habitants (2000)Lavergne (2,6 km)
Població amb 81 habitants (2000)Albiac (2,8 km)
Població amb 529 habitants (2000)Issendolus (4,5 km)
Població amb 3530 habitants (2000)Gramat (4,8 km)
Població amb 497 habitants (2000)Thégra (4,8 km)
Població amb 540 habitants (2000)Aynac (5,3 km)
Població amb 237 habitants (2000)Thémines (5,9 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatuaren eta mendiko klimaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,7 °C-koa da, 15,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1128 mm-koa da, urtarrilean 11,7 euri-egun eta uztailean 6,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Lunegarde udalerrian dago, 13,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 828,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,5 °C-koa da, 2026ko ekainaren 22an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,7 °C) eta hotzena urtarrila (4,5 °C). Urteko prezipitazioa 949 mm-koa da; hilabeterik euritsuena apirila da (94 mm) eta lehorrena uztaila (57 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,2 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2003, 2011, 2018, 2020 eta 2022. Urterik beroena 2022 izan zen (13,6 °C) eta hotzena 1980 (10,2 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Viá)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.5 5.1 8.3 10.9 14.8 18.5 20.7 20.5 16.5 12.7 7.8 5.3 12.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 83 66 73 94 93 76 57 67 77 81 93 90 949
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6−0,1+1,4+1,2+1,5+1,7+1,2+1,80,0+0,3+0,5+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea2003004005006007008009001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 147 gizon, 200 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.50
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
2.50
3.40
 
80-84
 
2.50
9.52
 
75-79
 
4.50
6.12
 
70-74
 
7.00
6.12
 
65-69
 
7.00
3.40
 
60-64
 
4.50
19.05
 
55-59
 
9.50
5.44
 
50-54
 
4.50
9.52
 
45-49
 
4.50
12.24
 
40-44
 
4.50
5.44
 
35-39
 
6.00
3.40
 
30-34
 
4.50
0.00
 
25-29
 
4.50
3.40
 
20-24
 
2.50
5.44
 
15-19
 
6.50
0.00
 
10-14
 
6.50
5.44
 
5-9
 
7.50
2.04
 
0-4
 
9.50
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Bio udalerrian 348 biztanle zeuden eta 143 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,43 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 33 kide bakarrekoak ziren, 61 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 44 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[10]

348biztanle
143elkarbizitza-unitate
2,43lagun elkarbizitza-unitateko
105familia
44Bikotea seme-alabekin
61Bikotea seme-alabarik gabe etxean
33Kide bakarrekoa
5Bestelakoak
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 105 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (61). 61 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

61
44
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekin

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 206 etxebizitza zeuden. Horietatik 148 egoitza nagusi ziren, 37 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 21 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (203), eta apartamentuak gutxi ziren (2). Egoitza nagusietatik 125 beren jabearen bizilekuak ziren, 17 alokairuan zeuden, 4 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 6 doan lagata.[11]

206etxebizitza
148egoitza nagusi
203etxe
2apartamentu

Etxebizitza multzoa

148
37
21
Egoitza nagusia (148)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (37)Hutsik (21)

Etxe mota

203
Etxea (203)Apartamentua (2)

Jabetza egoera

125
17
Jabeak (125)Alokairuan (17)HLM (4)Doan lagata (6)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik41
1919-19459
1946-19708
1971-199020
1991-200531
2006-202036

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (85). 66 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 106 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 44 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 97tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela4
3 gela22
4 gela36
5 gela edo gehiago85

Berogailu mota

31
46
66
Gas sarea (2)Fuel-olioa (31)Elektrizitatea (46)Gas botila (3)Bestelakoak (66)

Aparkalekua eta ibilgailuak

106aparkalekua
44ibilgailu 1
97ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 221 biztanleetatik 175 aktibo ziren (% 79,2), horietako 163 lanean (% 73,8) eta 13 langabezian (aktiboen % 7,4).

22115-64 urteko biztanle
% 79,2aktibo
% 73,8lanean
% 7,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,9
25-54 urte% 94,0
55-64 urte% 65,0
Gizonak% 77,5
Emakumeak% 80,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 25,0
BEPC, brebeta% 11,1
CAP-BEP% 7,7
Batxilergoa% 8,8
Goi-mailako +2% 6,5
Goi-mailako +3/4% 6,7
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

46 ez-aktibotik 15 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 32,6), 18 erretiraturik zeuden (% 39,1) eta 13 bestelako ez-aktibo ziren (% 28,3).

Ez-aktiboak

% 33
% 39
% 28
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 12
% 15
% 9
% 27
% 20
% 17
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 33 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 163 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

33enplegu udalerrian
% 42,4soldatapeko
% 57,6ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.030 eurokoa zen.

26.030 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.740 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 iturgina eta 1 argiketaria.[13]

2000. urtean Bio udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 896 hektarea erabiltzen.[14]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2001ko abuztuaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,8 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Lunegarde », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Viá&oldid=11338731"(e)tik eskuratuta