Vai al contenuto

Germania

À prupositu di Wikipedia
(Reindirizzamentu da Ghjermania)
Republica Federale di Germania
Bundesrepublik Deutschland
Mottu: Einigkeit und Recht und Freiheit
(Unità è ghjustizia è libertà)

Lingue ufficiali tedescu
Capitale Berlinu  (3.431.700 ab. / 2008)
Pulitica
Forma di guvernu Republica federale
Presidente Frank-Walter Steinmeier
Cancellieru federale Friedrich Merz
Indipendenza 18 di ghjennaghju, 1871
Entrata in l'ONU 18 di settembre, 1973
Entrata in l'UE 25 di marzu 1957. Membru fundatore
Superficia
Tutale 357.022,90 km²
Acque 2,18 %
Pupulazione
Tutale 82.438.000 ab.
Densità 231 ab./km²
Geografia
Cuntinente Europa
Fusu orariu UTC +1
Ecunumia
Muneta Euru
PIL (PPA)  (2005) 2.521.699 milioni di $  (5°)
PIL procapite (PPA)  (2005) 30.579 $  (17°)
ISU  (2004) 0,932 (altu)  (21°)
Energia 0,67  kW/ab.
Varie
Duminiu internet .de
Indicativu telefonicu +49
Siglu autom. D
Innu Das Lied der Deutschen (Il Canto dei Tedeschi); hè cantata la terza strofa, chì comencia incù le parolle Einigkeit und Recht und Freiheit (Unità, drittu è libertà).
Festa naziunale 3 uttrovi

A Germania (ufficialmente Republica Federale di Germania o Alimagna, hè un paese d'Europa cintrale. Hè una republica parlamentaria federale cumposta da 16 stati federati, chjamati Länder. A capitale è a cità più pupulata hè Berlinu. Cù circa 84 milioni d'abitanti, hè u paese più pupulatu di l'Unione europea.

A Germania cunfina à u nordu cù a Danimarca, à livante cù a Pulonia è a Cecchia, à u sudu cù l'Austria è a Svizzera, è à punente cù a Francia, u Lussemburgu, u Belgiu è i Paesi Bassi. À u nordu, e so coste sò bagnate da u Mare di u Nordu è da u Mare Balticu. U paese hà una superficia di circa 357 600 km².

A lingua ufficiale hè u tedescu. A Germania hè una di e principale putenze ecunomiche di u mondu è un membru fundatore di l'Unione europea, di l'OTAN è di u G7.

Carta topugrafica di a Germania.

U territoriu tedescu si stende da l'Alpe à u sudu sin'à e coste di u Mare di u Nordu è di u Mare Balticu à u nordu. U puntu più altu hè u Zugspitze, in l'Alpe bavarese, chì culmineghja à 2 962 metri.

Si ponu distingue quattru grande regione naturale:

I fiumi principali sò u Renu, u Danubiu, l'Elba, u Menu, u Weser è l'Oder. Una reta di canali artificiali cullega parechji bacini idrugrafichi è facilitrghja u trasportu di e merce.

U clima hè in generale temperatu. U nordu è u punente cunnoscenu un clima più oceanicu, cù precipitazione distribuite annantu à tuttu l'annu. À livante è à sudu, u clima hè più cuntinentale, cù inguerni più freti è estati più caldi.

Da vede dinù: Storia di a Germania

Antichità è Medievu

[mudificà | edità a fonte]

Prima di l'espansione di i populi germanichi, u territoriu di a Germania attuale era abitatu ancu da populi celtichi. Da u V sèculu a.C. in quà, e tribù germaniche si sparghjenu à pocu à pocu versu u sudu è l'uveste. I Rumani chjamavanu Germania e regione situate à livante di u Renu; ùn riescitinu micca à cunquistà in modu durevule u territoriu sanu.

In l'annu 9 d.C., una coalizione di tribù germaniche, guidata da Arminiu, scunfisse trè legione rumane à a Battaglia di a furesta di Teutoburgu. Dopu à a caduta di l'Imperu rumanu d'Occidente, parechji regni germanichi si furmonu in Europa.

In u 962, Ottone I fù incurunatu imperatore. Stu avvenimentu hè spessu cunsideratu cum'è u principiu di u Sacru Rumanu Imperu, un'entità pulitica chì durò, sottu à forme sfarente, sin'à u 1806. In u 1517, Martin Lutheru publicò e so 95 tese, chì cuntribuiscenu à l'iniziu di a Riforma prutestante. A Guerra di i Trent'anni (1618-1648) devastò una parte impurtante di e terre tedesche.

Da a cunfederazione à l'unificazione

[mudificà | edità a fonte]

Dopu à a fine di e guerre napoleoniche, u Cungressu di Vienna creò in u 1815 a Cunfederazione Germanica, cumposta da parechji stati. E rivoluzione di u 1848 ùn riescitinu micca à creà un statu tedescu unitu.

Sottu à a guida di u cancelliere prussianu Otto von Bismarck, a Prussia allargò a so influenza annantu à l'altri stati tedeschi. U 18 di ghjennaghju di u 1871, dopu à a vittoria prussiana annantu à a Francia, fù proclamatu l'Imperu tedescu.

Guerre mundiale è dittatura nazista

[mudificà | edità a fonte]

A Germania fù scunfitta in a Prima Guerra Mundiale. L'imperatore Guglielmu II abdicò in u 1918 è fù stabilita a Repubblica di Weimar. U novu statu cunnobbe crise ecunomiche è pulitiche, aggravate da a Grande Depressione.

U 30 di ghjennaghju di u 1933, Adolf Hitler diventò cancelliere. U regime nazista eliminò e libertà pulitiche, perseguitò l'avversarii è intraprese una pulitica d'espansione. L'invasione tedesca di a Pulonia, u 1 di settembre di u 1939, marcò l'iniziu di a Seconda Guerra Mundiale in Europa.

Durante u regime nazistu, milioni di persone funu assassinate, frà elle circa sei milioni d'Ebrei in l'Olocaustu. A Germania si rese incundiziunalmente l'8 di maghju di u 1945.

Divisione è riunificazione

[mudificà | edità a fonte]

Dopu à a guerra, u territoriu tedescu fù spartutu in zone d'occupazione amministrate da e putenze alleate. In u 1949 nascinu dui stati: a Repubblica Federale di Germania à punente è a Repubblica Democratica Tedesca à livante. Berlinu fù dinù spartutu. In u 1961, u guvernu di a Germania orientale fece custruisce u Muru di Berlinu per impedisce à i so citadini di passà versu u punente.

Dopu à manifestazione pupulare è à l'apertura di e fruntiere in nuvembre di u 1989, u Muru di Berlinu cascò. A riunificazione tedesca fù compia u 3 uttrovi di u 1990. Berlinu diventò torna a capitale di u paese unitu.

Statu è pulitica

[mudificà | edità a fonte]

A Germania hè una repubblica federale. A so leghje fundamentale, aduttata in u 1949, definisce l'istituzione è garantisce i diritti fundamentali.

U putere legislativu hè esercitatu da u Bundestag, elettu da i citadini, è da u Bundesrat, chì raprisenta i stati federati. U cancelliere federale dirighje u guvernu. U presidente federale hè u capu di statu è hà soprattuttu funzione raprisentative. A Corte custituziunale federale vigila annantu à u rispettu di a lege fundamentale.

I 16 stati federati sò:

Da vede dinù: Ecunumia di a Germania

A Germania hà a più grande ecunumia naziunale di l'Unione europea. U settore di i servizii custituisce a parte più impurtante di a so ecunumia, ma l'industria mantene un rollu maiò. Frà i settori industriali principali ci sò a custruzzione d'automobile, a fabricazione di macchine, a chimica, l'elettronica è a siderurgia.

Trà e marche è l'imprese tedesche cunnisciute à l'internaziunale ci sò BMW, Mercedes-Benz, Volkswagen, Porsche, Siemens, BASF è Adidas. L'agricultura hà un pesu più minore, ma produce cereali, patate è prudutti d'allevu.

A Germania usa l'euru è face parte di u mercatu unicu europeu. Hè dinù unu di i principali paesi esportatori di u mondu.

Pupulazione è sucetà

[mudificà | edità a fonte]

Cù circa 84 milioni d'abitanti, a Germania hè u paese più pupulatu di l'Unione europea. A pupulazione hè cuncentrata soprattuttu in e cità è e regione industriale. Berlinu hè a cità più grande; altre cità impurtante sò Amburgu, Monacu di Baviera, Colonia, Francuforte, Stoccarda, Düsseldorf, Lipsia è Dresda.

A Germania accoglie numerose cumunità d'origine straniera, frà elle cumunità turche, pulacche, taliane è d'altri paesi europei è asiatichi.

U cristianesimu hè a religione cù u più grande numeru d'aderenti. Ci sò cumunità prutestante è cattoliche in tuttu u paese, è ancu cumunità musulmane, ebraiche, ortudose è buddiste. Una parte impurtante di a pupulazione ùn s'identificheghja cù nisuna religione.

U tedescu hè a lingua ufficiale è a lingua più parlata. In certe regione sò ricunnisciute lingue minuritarie, cum'è u danese, u sorabu, u frisone è u romani. E lingue di e cumunità d'immigranti, frà elle u turcu è u pulaccu, sò dinù parlate in u paese.

Da vede dinù: Cultura di a Germania

A cultura tedesca hà avutu una influenza impurtante annantu à l'arte, a litteratura, a filusufia, a musica è a scenza europee. Frà e figure cunnisciute si trovanu i scrittori Johann Wolfgang von Goethe, Friedrich Schiller, i fratelli Grimm è Thomas Mann; i filòsufi Immanuel Kant, Georg Wilhelm Friedrich Hegel è Karl Marx; è i scentifichi Albert Einstein, Max Planck è Robert Koch.

In musica classica, a Germania hè assuciata à cumpusitori cum'è Johann Sebastian Bach, Ludwig van Beethoven, Richard Wagner è Johannes Brahms. U Bauhaus, fundatu in u 1919, hà marcatu l'architettura è u disegnu muderni.

A cucina varia da una regione à l'altra. U pane, e salsicce, e patate è a biera facenu parte di parechje tradizione culinarie regiunale.

U ballò hè u sport più pupulare. A selezzione naziunale tedesca hà vintu quattru volte a Cuppa mundiale di calciu è trè volte u Campiunatu europeu di calciu. A Bundesliga hè u principale campiunatu naziunale.

Sò pupulari dinù u hockey, u tennis, u ciclismu è i sport motoristichi. A Germania hà accoltu i Ghjochi Olimpichi in u 1936 è in u 1972. A festa naziunale hè u Ghjornu di l'Unità tedesca, celebratu u 3 uttrovi.

    Bandera di l'Unioni Auropea I stati membri di l'Unioni Auropea Bandera di l'Unione europea
    Austria - Belgica - Bulgaria - Cecchìa - Cipru - Croazia - Danimarca - Estonia - Finlandia - Francia - Ghjermania - Grecia - Irlanda - Italia - Lettonia - Lituania - Lussemburgu - Malta - Paesi Bassi - Polonia - Portugallu - Romania - Sluvacchia - Sluvenia - Spagna - Svezia - Ungheria