Edukira joan

Bordón

Wikipedia, Entziklopedia askea
Bordón
Bordón
Aragoiko udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Aragoi
ProbintziaTeruelgo probintzia
AlkateaDavid Falco
Izen ofizialaBordón
Jatorrizko izenaBordón
Posta kodea44563
INEk ezarritako kodea44044
HerriburuaBordón
Geografia
Koordenatuak40°41′12″N 0°19′20″W / 40.6867°N 0.3221°W / 40.6867; -0.3221
Mapa
Azalera29,983238 km²
Altitudea828 m
MugakideakVillarluengo, Castellote, La Todolella, Olocau del Rey eta Tronchón
Demografia
Biztanleria116 (2025)
alt_left 48 (%41,4) (%58,6) 68 alt_right
Dentsitatea4 bizt/km²
MatrikulaTE
Hizkuntza ofizialagaztelania

Bordón Teruelgo udalerria da, Maestrazgo eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 116 biztanle zituen 30 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Villarluengo, Castellote, La Todolella, Olocau del Rey eta Tronchón.

Mapa
Bordón eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea100110120130140150200020052010201520202025BordónBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 68 gizon, 48 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
2.94
 
95-99
 
0.00
0.00
 
90-94
 
2.08
2.94
 
85-89
 
4.17
2.94
 
80-84
 
8.33
2.94
 
75-79
 
10.42
2.94
 
70-74
 
4.17
7.35
 
65-69
 
2.08
2.94
 
60-64
 
8.33
7.35
 
55-59
 
6.25
8.82
 
50-54
 
4.17
8.82
 
45-49
 
12.50
8.82
 
40-44
 
2.08
7.35
 
35-39
 
6.25
4.41
 
30-34
 
0.00
4.41
 
25-29
 
4.17
10.29
 
20-24
 
4.17
1.47
 
15-19
 
4.17
7.35
 
10-14
 
4.17
2.94
 
5-9
 
8.33
2.94
 
0-4
 
4.17
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 32,8 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 44,9) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 28,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 14,7 —probintzian % 16,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Teruelgo mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 32,8Probintzia berean · % 21,6Erkidegoan · % 2,6Beste erkidegoa · % 28,4Estatutik kanpo · % 14,7
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 17 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 52,9)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Venezuela, Ukraina, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 41,2Europa · % 52,9Afrika · % 5,9
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
4
Venezuela
3
2
Ukraina
3
2
Errumania
2
1
Maroko
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 174 etxebizitza zeuden: 51 (% 29,3) nagusiak eta 123 (% 70,7) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 6 plazarekin (6 plaza etxebizitzako).[5]

174etxebizitza
51etxegune
1etxebizitza turistiko (2026) Teruelgo mapa

Etxebizitza multzoa Teruelgo mapa

51
123
Etxebizitza nagusia (51)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (123)

Guztira 51 etxegune zeuden, eta horietatik 21 (% 41,2) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 121
2 pertsona10
3 pertsona9
4 pertsona8
5 edo gehiago3

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 97 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 20,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,7; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 35,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 20,6.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 15,2 zen 2021ean eta % 20,6 2024an; beraz, 5,5 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 22,2 izatetik % 20,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 28,2 ziren, eta gizonen artean % 15,5; 12,7 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 25,6 eta gizonen % 17,2 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

97biztanle 15 urte edo +, 2024
% 20,6goi-mailako ikasketak+5,5 puntu 2021etik mapa
% 20,6lehen hezkuntza edo gutxiago−1,6 puntu 2021etik mapa
% 20,6
% 35,1
% 23,7
% 20,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 20,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 35,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 23,7Goi-mailako ikasketak · % 20,6
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Teruelgo mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Bordón, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak20% 20,69% 15,511% 28,2
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa23% 23,717% 29,36% 15,4
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)34% 35,122% 37,912% 30,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago20% 20,610% 17,210% 25,6
Guztira97% 100,058% 100,039% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Bordón, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 15,2% 25,3% 37,4% 22,299
2022% 16,7% 26,0% 35,4% 21,996
2023% 19,6% 25,8% 35,1% 19,697
2024% 20,6% 23,7% 35,1% 20,697
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.112 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 29.763 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.364 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 18.550 euro zen. Errenta gordina 16.463 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 47,1[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 25,9), beste diru-sarrerak (% 20,7), langabezia-prestazioak (% 3,7), beste prestazioak (% 2,6).

47%
26%
21%
Soldata · % 47,1Pentsioak · % 25,9Langabezia · % 3,7Beste prestazioak · % 2,6Beste sarrerak · % 20,7
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 34,6 da, probintziakoaren (28,1; Teruelgo mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,8 da, probintziakoaren (2,5; Teruelgo mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Bordón udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 56 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 58,3; gainerako % 41,7 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 63,8 zen eta emakumezkoena % 50,0; langabezia-tasa, aldiz, % 2,7 eta % 15,8 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 51 zen 2023ean, 2021eko 47etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 27,5 osatzen dute, eta gizonek % 72,5.

51okupatu, 2023+% 8,5 2021etik
% 27,5emakumeak okupatuen artean
% 58,3jarduera-tasa, 2024
% 7,1langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 54,2
% 41,7
Okupatuak · % 54,2Langabeak · % 4,2Inaktiboak · % 41,7
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Bordón, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak52% 54,236% 62,116% 42,1
Langabeak4% 4,21% 1,73% 7,9
Inaktiboak40% 41,721% 36,219% 50,0
Guztira96% 100,058% 100,038% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 43,1), eraikuntza (% 23,5), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 23,5) eta industria (% 9,8).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Teruelgo mapa
% 23,5
% 9,8
% 23,5
% 43,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 23,5Industria · % 9,8Eraikuntza · % 23,5Zerbitzuak · % 43,1

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 74,5; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 15,7), eta oinarrizko okupazioak % 9,8.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 73,0 eta emakumeen % 78,6).

% 15,7
% 74,5
% 9,8
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 15,7Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 74,5Oinarrizko okupazioak · % 9,8Ez dago jasota · % 0,0
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Bordón, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak8% 15,76% 16,22% 14,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak38% 74,527% 73,011% 78,6
Oinarrizko okupazioak5% 9,84% 10,81% 7,1
Ez dago jasota0% 0,00% 0,00% 0,0
Guztira51% 100,037% 100,014% 100,0

Okupatuen % 54,9 besteren konturako langileak dira, eta % 45,1 norberaren konturakoak.[14]

% 45,1
% 54,9
Norberaren kontura · % 45,1Besteren kontura eta beste egoera bat · % 54,9
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Bordón, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura23% 45,119% 51,44% 28,6
Besteren kontura28% 54,918% 48,610% 71,4
Guztira51% 100,037% 100,014% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 802 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 30 km² denez, NAE lurraldearen % 26,8 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 71,2 larre iraunkorrak (571 ha, 8 ustiategitan), % 28,6 lur goldagarria (230 ha, 8 ustiategitan) eta % 0,2 arbolak (1,4 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
27%
73%
NAE · 802 ha (% 26,8)Gainerako azalera · 2.196 ha (% 73,2)
NAE, lur-erabileraren arabera
29%
71%
Lur goldagarria · 230 ha (% 28,6)Larre iraunkorrak · 571 ha (% 71,2)Arbolak · 1,4 ha (% 0,2)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.242 ardi eta ahuntz eta 1.747 txerri zeuden[17][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 54 gidari zeuden erroldatuta: 41 gizon (% 75,9) eta 13 emakume (% 24,1)[18]. Biztanleen % 46,6 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 176 ibilgailuk osatzen zuten: 83 turismo, 30 furgoneta, 24 kamioi, 12 motozikleta eta 5 ziklomotor[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 716 turismokoa zen, probintziako (595) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,9 urtekoa zen; turismoen % 7,2k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 19,3k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 56,3 diesel zen eta % 43,1 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 51,1k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
18%
28%
51%
ECO · 4 (% 2,3)C etiketa · 32 (% 18,4)B etiketa · 49 (% 28,2)Etiketarik gabe · 89 (% 51,1)
Turismoak, adinaren arabera
11%
24%
39%
19%
< 4 urte · 6 (% 7,2)4–8 urte · 9 (% 10,8)8–15 urte · 20 (% 24,1)15–25 urte · 32 (% 38,6)≥ 25 urte · 16 (% 19,3)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Teruel.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Teruel.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Teruel.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Teruel.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Teruel.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1652476.
  17. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Teruel.tab (Wikimedia Commons).
  18. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Teruel.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Aragoi
 Artikulu hau Aragoiko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Bordón&oldid=11794413"(e)tik eskuratuta