Saliese

Saliese
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Akitania Berria
Departamendua	Pirinio Atlantikoak
Barruti	Paueko barrutia
Kantonamendu	Salieseko kantonamendua
Izen ofiziala	Salies-de-Béarn
Posta kodea	64270
Geografia
Koordenatuak	43°28′15″N 0°55′35″W
Azalera	52,08 km²
Altitudea	202 m, 28 m eta 98 m
Mugakideak	Bellocq, Bérenx, Burgaronne, Carresse-Cassaber, Castagnède (Pirinio Atlantikoak), L'Hôpital-d'Orion, Lahontan, Oraàs, Orion, Salles-Mongiscard eta Salbaterra Bearno
Demografia
Biztanleria	4.742 (2023ko urtarrilaren 1a)
2.519 (%54,2)   (%45,8) 2.125
Dentsitatea	91 bizt/km²
salies-de-bearn.fr

Saliese (frantsesez: Salies-de-Béarn; okzitanieraz: Salias) Pirinio Atlantikoak departamenduko eta Akitania eskualdeko udalerria da.

Erdi Aroko bere arkitekturaz gain, bere bainuetxeak eta kasinoak ospea eman diote. Bainuetxeak 26 oligoelementu dituen eta itsasoarena baino 10 bider gaziago den ura erabiltzen du, erreumatologia, ginekologia eta pediatriarako aproposa dena.

Geografia

Béarn des gaves izeneko eskualdearen barnean kokaturik, Saliesek iparraldean Paueko uhaitza eta hegoaldean Salbaterra Bearnora doan Oloroeko uhaitza ditu.

RD30, RD330, RD430 eta RD933 errepideek udalerria zeharkatzen dute.

Etxeak eta Auzoak

• Arriubourdez
• Beigmau
• Caumia
• Donamarte-Cout
• Hiria
• Lescude
• Mondran
• Oihan
• Padu

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bellocq, Bérenx, Burgaronne, Carresse-Cassaber, Castagnède (Pirinio Atlantikoak), L'Hôpital-d'Orion, Lahontan, Oraàs, Orion, Salles-Mongiscard eta Salbaterra Bearno.

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak). RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da, 14 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1273 mm-koa da, urtarrilean 12,5 euri-egun eta uztailean 0,8 egun izanik. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Sengladia-Arriba-Muneiñe udalerrian dago, 10,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1323,1 mm-koa delarik. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,5 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11 °C-koa da, 2012ko otsailaren 12an lortua.

Demografia

Biztanleria

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 2.125 gizon, 2.519 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.24   95+   1.31 1.74   90-94   3.41 3.20   85-89   4.25 5.04   80-84   5.52 7.39   75-79   9.13 7.48   70-74   8.61 8.38   65-69   8.14 6.64   60-64   7.07 9.65   55-59   7.58 8.47   50-54   6.71 5.79   45-49   6.03 5.41   40-44   5.92 3.86   35-39   4.17 4.24   30-34   3.06 3.34   25-29   3.22 4.56   20-24   1.71 4.42   15-19   2.86 5.08   10-14   4.68 3.44   5-9   3.33 1.65   0-4   3.29
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	−69	−37	−72	−47	−85	−74	−74	−90	−80	−83	−100	−95	−77	−72	−77	−93	−92	−100
Jaiotzak	30	54	22	35	40	24	30	24	24	33	21	28	29	29	29	25	19	23
Heriotzak	99	91	94	82	125	98	104	114	104	116	121	123	106	101	106	118	111	123

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Salies-de-Béarn udalerrian 4.516 biztanle zeuden eta 2.458 elkarbizitza unitate, hau da, 1,84 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 46,2), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).

4.516biztanle

2.458elkarbizitza-unitate

1,84lagun elkarbizitza-unitateko

1.295familia

Udalerria

% 15

% 29

% 46

Metropolitar Frantzia

% 24

% 26

% 10

% 39

Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.295 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (715). Guraso bakarreko 199 familietatik 170etan ama zen guraso bakarra. 818 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 254k seme-alaba bakarra zuten etxean, 188k bi, eta 35k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 380 bikoteetatik 39tan (% 10,3) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.

715

380

199

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean818

Seme-alaba bat254

Bi seme-alaba188

Hiru seme-alaba30

Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 4.243 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 11,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 35,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 63,9). 80 urte edo gehiagoko 588 biztanleetatik 429 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 159 kolektibitateren batean.

Bakarrik bizi da

15-24% 12

25-39% 23

40-54% 22

55-64% 29

65-79% 31

80 +% 35

Bikotean bizi da

15-24% 10

25-39% 58

40-54% 64

55-64% 62

65-79% 64

80 +% 32

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 39,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 14,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,0 izatezko bikotean eta % 6,9 PACS bidez lotuta). % 25,1 ezkongabeak ziren, % 10,7 alargunak eta % 9,5 dibortziatuak.

Ezkonduta% 39,9

Ezkongabea% 25,1

Alarguna% 10,7

Dibortziatuta% 9,5

Izatezko bikotean% 8,0

PACS bidez lotuta% 6,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 43,6), eskulangileak (% 15,9), erdi-mailako lanbideak (% 10,7), enplegatuak (% 10,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 43,6) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 44 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,8).

Udalerria

% 11

% 11

% 16

% 44

Pirinio Atlantikoak

% 11

% 16

% 15

% 12

% 34

Metropolitar Frantzia

% 13

% 16

% 15

% 14

% 30

NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua	%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	380	% 15,5
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	710	% 28,9
Guraso bakarrekoak	189	% 7,7
Kide bakarrekoak	1.135	% 46,2
Bestelakoak	44	% 1,8
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	715	% 55,2
Seme-alabadun bikoteak	380	% 29,3
Guraso bakarrekoak	199	% 15,4
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	818	% 63,2
Seme-alaba bat	254	% 19,6
Bi seme-alaba	188	% 14,5
Hiru seme-alaba	30	% 2,3
Lau seme-alaba edo gehiago	5	% 0,4
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	1.691	% 39,9
Izatezko bikotean	340	% 8,0
PACS bidez lotuta	292	% 6,9
Ezkongabea	1.065	% 25,1
Alarguna	452	% 10,7
Dibortziatuta	401	% 9,5
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	44	% 1,8
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	141	% 5,7
Goi-mailako langileak	159	% 6,5
Erdi-mailako lanbideak	262	% 10,7
Enplegatuak	261	% 10,6
Eskulangileak	391	% 15,9
Erretiratuak	1.071	% 43,6
Bestelakoak	130	% 5,3
Iturria: INSEE, RP2023.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 3.305 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.462 egoitza nagusi ziren, 448 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 394 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (2.100), eta apartamentuak gutxi ziren (1.190). Egoitza nagusietatik 1.511 beren jabearen bizilekuak ziren, 888 alokairuan zeuden, 128 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 63 doan lagata.

3.305etxebizitza

2.462egoitza nagusi

2.100etxe

1.190apartamentu

Etxebizitza multzoa

2.462

448

394

Egoitza nagusia (2.462)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (448)Hutsik (394)

Etxe mota

2.100

1.190

Etxea (2.100)Apartamentua (1.190)

Jabetza egoera

1.511

888

Jabeak (1.511)Alokairuan (888)HLM (128)Doan lagata (63)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (573).

Eraikuntza garaia

1919 aurretik529

1919-1945252

1946-1970468

1971-1990573

1991-2005323

2006-2020290

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.044). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (1.329 etxebizitzatan). 1.732 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.295 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 872tan bi edo gehiago.

Gela kopurua

1 gela53

2 gela323

3 gela520

4 gela522

5 gela edo gehiago1.044

Berogailu mota

394

1.329

481

Gas sarea (394)Fuel-olioa (154)Elektrizitatea (1.329)Gas botila (105)Bestelakoak (481)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.732aparkalekua

1.295ibilgailu 1

872ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	2.462	% 74,5
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	448	% 13,6
Hutsik	394	% 11,9
Etxe mota
Etxeak	2.100	% 63,5
Apartamentuak	1.190	% 36,0
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	53	% 2,2
2 gela	323	% 13,1
3 gela	520	% 21,1
4 gela	522	% 21,2
5 gela edo gehiago	1.044	% 42,4
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	529	% 21,5
1919-1945	252	% 10,2
1946-1970	468	% 19,0
1971-1990	573	% 23,3
1991-2005	323	% 13,1
2006-2020	290	% 11,8
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	1.511	% 61,4
Alokairuan	888	% 36,1
HLM	128	% 5,2
Doan lagata	63	% 2,6
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	394	% 16,0
Fuel-olioa	154	% 6,3
Elektrizitatea	1.329	% 54,0
Gas botila	105	% 4,3
Bestelakoak	481	% 19,5
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	1.732	% 70,3
Ibilgailu bat	1.295	% 52,6
Bi ibilgailu edo gehiago	872	% 35,4
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 2.463 biztanleetatik 1.824 aktibo ziren (% 74,1), horietako 1.605 lanean (% 65,2) eta 219 langabezian (aktiboen % 12,0).

2.46315-64 urteko biztanle

% 74,1aktibo

% 65,2lanean

% 12,0langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 52,5

25-54 urte% 89,1

55-64 urte% 57,1

Gizonak% 75,6

Emakumeak% 72,5

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 19,1

BEPC, brebeta% 17,9

CAP-BEP% 13,0

Batxilergoa% 11,0

Goi-mailako +2% 9,3

Goi-mailako +3/4% 10,2

Goi-mailako +5% 8,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 12,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

638 ez-aktibotik 130 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 20,4), 238 erretiraturik zeuden (% 37,3) eta 270 bestelako ez-aktibo ziren (% 42,3).

Ez-aktiboak

% 20

% 37

% 42

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria

% 10

% 11

% 24

% 23

% 29

NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.873 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.605 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.

1.873enplegu udalerrian

% 78,8soldatapeko

% 21,2ez-soldatapeko

NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.930 eurokoa zen, eta biztanleen % 18 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.930 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €

% 18,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 13,3

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 17,6

18-29 urte% 17,6

30-39 urte% 12,5

40-49 urte% 13,4

50-64 urte% 12,4

65-74 urte% 9,0

75 urte eta gehiago% 9,3

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 6,5

Errentariak% 25,8

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 65,1

Pentsio/erretiroak% 32,3

Ondarea, bestelakoak% 13,8

Gizarte-prestazioak% 4,4

Zuzeneko zergak−% 15,7

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 57,3, ez-soldatapekoen errenta % 5,5, langabezia-sariak % 2,3.

Alkateak

Alkatea	Agintaldia	Alderdia
Jean Lacarrère	1983-1989
Lucien Basse-Cathalinat	1989-1995	UMP
Lucien Basse-Cathalinat	1995-2001	UMP
Lucien Basse-Cathalinat	2001-2008	UMP
Claude Serres-Cousiné	2008-2014	PS

Saliesetar ezagunak

• Charles Foix (1882-1927) frantziar neurologoa;
• Joan Francés Tisnèr (1954) musikagilea;
• David Saint-Guily (1968) futbolari ohia.

Herri eta hiri senidetuak

• Sabou (Burkina Faso)
• Batz-sur-Mer (Frantzia)

Kanpo estekak

• Webgune ofiziala (Frantsesez)

• Datuak: Q324160
• Multimedia: Salies-de-Béarn / Q324160