Edukira joan

Uzos

Wikipedia, Entziklopedia askea
Uzos
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiPaueko barrutia
Kantonamenducanton of Pau-Ouest
Izen ofizialaUzos
Posta kodea64110
Geografia
Koordenatuak43°16′09″N 0°20′38″W / 43.2692°N 0.3439°W / 43.2692; -0.3439
Mapa
Azalera3,52 km²
Altitudea182 m, 342 m eta 237 m
MugakideakAressy, Gelos, Mazères-Lezons eta Rontignon
Demografia
Biztanleria874 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 444 (%52,4) (%47,6) 404 alt_right
Dentsitatea248 bizt/km²
mairie-uzos.fr

Uzos (okzitanieraz Usòs) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da. Azken erroldaren arabera 874 biztanle zituen 3,5 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Aressy, Gelos, Mazères-Lezons eta Rontignon.

Mapa
Uzos eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,3 °C-koa da, 14,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1345 mm-koa da, urtarrilean 11,8 euri-egun eta uztailean 8,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Bénéjacq udalerrian dago, 13,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1244,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,4 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12 °C-koa da, 2001ko abenduaren 25an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,9 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,2 °C) eta hotzena urtarrila (6,2 °C). Urteko prezipitazioa 1313 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (150 mm) eta lehorrena abuztua (81 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,0 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2003, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (14,2 °C) eta hotzena 1963 (11,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Uzos)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.2 6.8 9.6 11.5 15.1 18.3 20.1 20.2 17.1 13.6 9.1 6.9 12.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 120 103 103 129 128 103 86 81 91 107 150 113 1313
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,0 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7+0,2+1,4+1,1+1,4+1,3+0,7+1,30,0+0,5+0,7+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,0 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

BiztanleriaUrtea2003004005006007008009001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 404 gizon, 444 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
2.25
0.00
 
90-94
 
2.25
4.70
 
85-89
 
2.25
1.24
 
80-84
 
0.00
8.42
 
75-79
 
13.06
9.41
 
70-74
 
11.94
5.94
 
65-69
 
7.43
8.17
 
60-64
 
8.56
1.24
 
55-59
 
2.25
3.47
 
50-54
 
2.03
6.93
 
45-49
 
5.18
10.40
 
40-44
 
6.31
4.70
 
35-39
 
4.28
3.47
 
30-34
 
8.56
5.94
 
25-29
 
2.03
1.24
 
20-24
 
2.03
4.46
 
15-19
 
4.05
10.15
 
10-14
 
7.21
4.46
 
5-9
 
5.18
5.69
 
0-4
 
3.15
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Uzos udalerrian 801 biztanle zeuden eta 349 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,30 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 36,1). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 25,2 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

801biztanle
349elkarbizitza-unitate
2,30lagun elkarbizitza-unitateko
256familia
Udalerria
% 29
% 36
% 8
% 25
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 256 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (126). Guraso bakarreko 29 familietatik 19etan ama zen guraso bakarra. 131 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 63k seme-alaba bakarra zuten etxean, 53k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[9]

126
101
29
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean131
Seme-alaba bat63
Bi seme-alaba53
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 732 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 18,6. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 84,6). 80 urte edo gehiagoko 97 biztanleetatik 47 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 50 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 0
25-39% 5
40-54% 12
55-64% 11
65-79% 19
80 +% 19
Bikotean bizi da
15-24% 2
25-39% 78
40-54% 76
55-64% 85
65-79% 69
80 +% 27

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 46,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 19,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,9 izatezko bikotean eta % 10,4 PACS bidez lotuta). % 20,8 ezkongabeak ziren, % 7,0 alargunak eta % 6,7 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 46,2
Ezkongabea% 20,8
PACS bidez lotuta% 10,4
Izatezko bikotean% 8,9
Alarguna% 7,0
Dibortziatuta% 6,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 40,4), erdi-mailako lanbideak (% 18,1), goi-mailako langileak (% 16,6), enplegatuak (% 11,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 40,4) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,4).[9]

Udalerria
% 17
% 18
% 11
% 40
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 378 etxebizitza zeuden. Horietatik 348 egoitza nagusi ziren, 6 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 24 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (358), eta apartamentuak gutxi ziren (18). Egoitza nagusietatik 287 beren jabearen bizilekuak ziren, 59 alokairuan zeuden, 17 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 2 doan lagata.[10]

378etxebizitza
348egoitza nagusi
358etxe
18apartamentu

Etxebizitza multzoa

348
Egoitza nagusia (348)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (6)Hutsik (24)

Etxe mota

358
Etxea (358)Apartamentua (18)

Jabetza egoera

287
59
Jabeak (287)Alokairuan (59)HLM (17)Doan lagata (2)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (104).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik25
1919-19455
1946-197049
1971-1990104
1991-200557
2006-202080

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (249). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (142 etxebizitzatan). 316 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 128 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 216tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela12
3 gela22
4 gela65
5 gela edo gehiago249

Berogailu mota

139
142
50
Gas sarea (139)Fuel-olioa (6)Elektrizitatea (142)Gas botila (11)Bestelakoak (50)

Aparkalekua eta ibilgailuak

316aparkalekua
128ibilgailu 1
216ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 462 biztanleetatik 371 aktibo ziren (% 80,3), horietako 355 lanean (% 76,8) eta 16 langabezian (aktiboen % 4,3).

46215-64 urteko biztanle
% 80,3aktibo
% 76,8lanean
% 4,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 43,1
25-54 urte% 96,7
55-64 urte% 62,6
Gizonak% 82,3
Emakumeak% 78,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 12,5
CAP-BEP% 1,8
Batxilergoa% 8,3
Goi-mailako +2% 4,3
Goi-mailako +3/4% 1,4
Goi-mailako +5% 4,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 4,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

92 ez-aktibotik 36 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 39,1), 39 erretiraturik zeuden (% 42,4) eta 17 bestelako ez-aktibo ziren (% 18,5).

Ez-aktiboak

% 39
% 42
% 18
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 27
% 32
% 19
% 14
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 242 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 355 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

242enplegu udalerrian
% 80,2soldatapeko
% 19,8ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 29.740 eurokoa zen.

29.740 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2001ko maiatzaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Benejacq », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM mensuelle. Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzos&oldid=11313696"(e)tik eskuratuta